http://jstnar.iut.ac.ir مجله علوم آب و خاک - مقالات نشریه - سال 1396 جلد21 شماره2 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1396/5/10 http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3262&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">احداث سد مخزنی در بالادست حوضه آبریز تجن به عنوان یکی از فعالیت های انسانی جهت تأمین آب شرب، برقابی، کشاورزی، کنترل سیلاب و یا سایر اهداف می تواند روی سایر بخش ها نظیر منابع آب زیرزمینی تأثیرگذار باشد. هدف این پژوهش، بررسی اثر احداث سد مخزنی شهید رجایی روی منابع آب زیرزمینی دشت ساری- نکا در یک دوره 26 ساله (1390-1364) با استفاده از روش های زمین آمار و آزمون های آماری پارامتری و ناپارامتری می باشد. نتایج آزمون های آماری نشان داد که تغییرات سطح آب زیرزمینی در طول این 26 سال، روند صعودی غیر معنی داری داشت. عامل های کیفی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">،</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">TDS </span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">TH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Cl</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SO</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">4</span></span>}</strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Mg</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">Na</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:8.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> در محدوده مورد مطالعه، روند نزولی معنی دار را در سطح اطمینان 5 درصد در آزمون های پیرسون و کندال نشان دادند. تغییرات کیفی منابع آب زیرزمینی در منطقه، نشان از بهتر شدن وضعیت منابع آب به دلیل احداث سد مخزنی داشت. نتایج تحلیل مکانی در محدوده مورد مطالعه با استفاده از روش کریجینگ در سه سال 1364، 1378 و 1390 نیز نشان داد که در سال 1378 (سال بهره برداری از سد)، اغلب عامل های کیفی از سال 1364 تا زمان بهره برداری سد (1378) به بالاترین مقدار خود رسیده اند و بعد از آن در سال 1390 مقدار آنها کاهش یافته است. نتایج این پژوهش نشان داد که با احداث سد و بهره برداری از طرح شبکه آبیاری و زهکشی سد شهید رجایی، سطح آب زیرزمینی در قسمت شمالی دشت به دلیل فعالیت های کشاورزی بالا آمده که به تبع آن روی کیفیت منابع آب در این منطقه تأثیر به سزایی گذاشته است.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> مجتبی خوش روش http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2825&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">برای ارزیابی صحیح پتانسیل بیابانزایی در اکوسیستم های مختلف باید از شاخص ها و روش های مناسب استفاده نمود. در این تحقیق بیابانزایی منطقه سگزی واقع در شرق اصفهان با استفاده از فاکتورهای مؤثر در معیار خاک مدل مدالوس ارزیابی و با استفاده از شبکه های باور بیزین (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BBN</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) یک مدل علت و معلولی برای بررسی بیابانزایی این منطقه استفاده شد. برخی ویژگی های خاک از جمله بافت، میزان سدیم و کلر محلول در خاک، مواد آلی، نسبت جذبی سدیم (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، هدایت الکتریکی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) و میزان گچ&rlm; مربوط به 17 پروفیل خاک در منطقه استفاده شد. با انجام تجزیه و تحلیل های سناریوهای مختلف و حساسیت سنجی در مدل شبکه باور بیزین، تأثیر عوامل مؤثر بر کیفیت خاک منطقه بر روند بیابانی شدن منطقه بررسی شد</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">.</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> نتایج نشان داد که روش تلفیقی حاضر می تواند عدم اطمینان ناشی از تأثیر ویژگی های مختلف خاک بر روند بیابانی شدن را نشان دهد. براساس نتایج مدل مدالوس&rlm;&rlm; 28/28 درصد از منطقه دارای کیفیت نامناسب و 72/71 درصد از منطقه دارای وضعیت متوسط از لحاظ کیفیت خاک بودند. آنالیز حساسیت در هر دو مدل نشان داد که مواد آلی، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> مؤثرترین عوامل ادافیکی مؤثر در بیابانی شدن منطقه می باشند. ارزیابی اثرات روش های مختلف مدیریتی بر این متغیرها می تواند مدیران را کمک کند که استراتژی های مناسب مدیریتی برای کنترل فرآیند بیابانی شدن اتخاذ نمایند.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> عبدالحسین بوعلی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3112&sid=1&slc_lang=fa <div style="direction: rtl; text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">در پژوهش حاضر، تغییرات شاخص های مختلف پوشش گیاهی و خصوصیات مختلف فیزیکوشیمیایی خاک در سه تیمار پخش سیلاب، قرق و چرای دام (تیمار شاهد)، در منطقه پشرت واقع در استان مازندران، مورد بررسی و مقایسه واقع گردید. به منظور اندازه گیری خصوصیات مختلف خاک، اقدام به برداشت 18 نمونه خاک (6 برداشت در هر تیمار) از عمق صفر تا 30 سانتی متری در تیمارهای مورد نظر گردید. برای بررسی شاخص های مختلف پوشش گیاهی نیز، تعداد 90 پلات (9 ترانسکت 100 متری) به صورت تصادفی سیستماتیک در تیمارهای مورد مطالعه اجرا و اندازه گیری های لازم انجام گرفت (30 پلات در هر تیمار). سپس در هر یک از این پلات ها، درصد پوشش تاجی به تفکیک گونه ها مشخص و برای بررسی و ارزیابی تنوع و غنای گونه ای در هر سه تیمار، از دو شاخص تنوع شانون- واینر و سیمپسون و شاخص های غنای مارگالف و منهنیک استفاده گردید. درنهایت، داده های به دست آمده از هر دو بخش خاک و پوشش گیاهی در سه تیمار مورد مطالعه، با استفاده از آنالیز واریانس یکطرفه و آزمون دانکن باهم مقایسه و مورد ارزیابی واقع شدند. نتایج نشان داد که پخش سیلاب و قرق باعث افزایش معنی دار درصد شن و ازت کل و کاهش معنی دار درصد سیلت و پتاسیم نسبت به تیمار شاهد بوده است. همچنین، درصد رس و ماده آلی، مقادیر اسیدیته خاک، هدایت الکتریکی و فسفر خاک هیچگونه اختلاف معنی داری را در تیمارهای مورد مطالعه نشان نداده است. نتایج آنالیز واریانس شاخص های مختلف تنوع، غنا و یکنواختی گونه ای نشان داد که همه شاخص ها پاسخ معنی داری در هر سه تیمار با هم داشتند و بیشترین تنوع و غنای گونه ای در تیمارهای پخش سیلاب و قرق مشاهده گردید. با توجه به تغییرات ایجاد شده در خصوصیات خاک و پوشش گیاهی در تیمارهای پخش سیلاب و قرق نسبت به شاهد، می توان بیان نمود که اجرای عملیات پخش سیلاب و قرق در منطقه مورد مطالعه تأثیر مثبتی در اصلاح بافت خاک، افزایش نفوذپذیری خاک و درنهایت بهبود وضعیت پوشش گیاهی داشته است.</span></strong></span><br> &nbsp;</div> فاطمه جلیلیان http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2766&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">روش های متداول بر آورد تبخیر و تعرق ناشی از داده های نقطه ای هستند که کاربرد آنها محدود و قابل تعمیم به مناطق و حوضه های آبخیز وسیع نمی باشند. فناوری سنجش از دور این قابلیت را دارد که با استفاده از تصاویر ماهواره ای و برخی داده های هواشناسی مقدار تبخیر و تعرق را در منطقه ای وسیع برآورد نماید. در این پژوهش به مقایسه برآوردهای تبخیر و تعرق به کمک مدل های </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SEBAL</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">METRIC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> براساس داده های سنجنده </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ETM+</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> از ماهواره لندست7 نسبت به تبخیر و تعرق اندازه گیری شده از لایسیمتر در هفت تاریخ گذر ماهواره در محدوده دشت شهرکرد واقع در حوضه آبخیز رودخانه کارون پرداخته شد. نتایج نشان داد مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SEBAL</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> دارای کمترین مقادیر شاخص های </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NRMSE</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MAE</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MBE</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> (به ترتیب برابر با 317/0، 503/1 میلی متر بر روز و 973/0- میلی متر بر روز) و بیشترین مقدار شاخص </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">d</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> (768/0) بوده است. شاخص های آماری مذکور برای مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">METRIC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> به ترتیب برابر با 420/0، 120/2، 023/2 و 646/0 بوده است. به طور کلی نتایج نشان داد مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SEBAL</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> از دقت بیشتری در برآورد تبخیر و تعرق نسبت به مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">METRIC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> تحت شرایط حاکم بر دشت شهرکرد برخوردار بوده است. تا زمانی که امکان تأمین آمار کامل هواشناسی به صورت ساعتی فراهم آید و یا برخی اصلاحات بر مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">METRIC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> انجام شود، نتایج مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SEBAL</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> به واقعیت نزدیک تر بوده و لذا مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SEBAL</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> توصیه می شود.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> علی مرشدی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2963&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">اساس آمایش سرزمین پهنه بندی ژئومورفولوژیک سطح زمین است که</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">اولین مرحله آن تعیین پهنه های همگن سطح زمین از نظر خصوصیات ژئومورفولوژیک می باشد. در این مطالعه به منظور تشخیص محدوده های مناسب برای تغذیه مصنوعی در منطقه کوهستانی گهر و دشت گربایگان، در استان فارس، از پهنه بندی سطح زمین با ضرایب کمی ایوانس- شری استفاده گردید</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> پهنه بندی سطح زمین به روش کمی به دلیل تعیین و تفکیک دقیق تیپ ها، رخساره ها و عوارض سطحی زمین نقش مهمی در تعیین دقیق ترقابلیت اراضی دارد. برای این تحقیق داده های رقومی ارتفاعی با دقت 10 متر</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">اخذ شده از سازمان نقشه برداری مورد استفاده قرار گرفت. با استفاده از ابزار برازش سطح در نرم افزار متلب رابطه مربوطه به هر فرم به قطعات محدود، از سطح برازش شد و با اعمال برنامه های داده شد. سپس هر یک از ضرایب کمی به صورت پهنه هایی مشخص شد. برای تعیین درجه برازش از پارامتر مجموع اختلاف مربعات اختلافات سطح استفاده گردید. که با استفاده از درجه برازش درجه مناسب بودن سطح برای مکان یابی به</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">ی</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">نه پخش سیلاب با دید مورفولوژی سطحی، تعیین شد. که نتایج نشان می دهد که سطوح واقع در پایین دست مخروط افکنه ها و دشت ها در جنوب منطقه مورد مطالعه مناسب تر</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">ی</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">ن مناطق برا</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">ی</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> پخش سیلاب هستند که در مجموع سطح</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">ی</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> معادل 10 درصد از مساحت کل منطقه را در بر می گیرند.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> محمد نهتانی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2895&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">آب گریزی بر بسیاری از ویژگی های خاک از جمله پایداری خاکدانه ها مؤثر است. بافت خاک و ماده آلی حاصل از بقایای گیاهی و ترشحات ریشه گیاهان و ریزجانداران از منابع اصلی ایجاد پوشش های آب گریز در خاک می باشند. از مهم ترین علف های دائمی و سرمادوست گیاه فسکیوی بلند (</span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Festuca arundinacea</span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;"> Schreb.</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) است که رابطه همزیستی با قارچ اندوفیت </span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Epichlo&euml; coenophaila</span></span></em></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">برقرار می کند و این همزیستی سبب افزایش مقاومت گیاه به تنش های زیستی و غیرزیستی و تغییر سرعت تجزیه بقایا و ویژگی های مختلف خاک می شود. در این پژوهش اثر بقایای گیاه فسکیوی بلند حاوی اندوفیت (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E+</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) و عاری از اندوفیت (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E&minus;</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) در سه سطح صفر، یک و دو درصد بر کربن آلی، تنفس میکربی پایه، رس قابل پراکنش و شاخص آب گریزی (به روش جذب پذیری ذاتی) در چهار خاک با بافت مختلف بررسی شد. بقایای گیاهان </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E+</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E&minus;</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> با نمونه های خاک مرطوب مخلوط و تحت 10 چرخه تر و خشک شدن قرار گرفته و در گرم خانه (دمای </span></strong><strong>^{<span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&deg;</span></span>}</strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">C</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> 25) به مدت 2 ماه نگهداری شده و در پایان ویژگی های ذکرشده اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که با ریزشدن بافت، کربن آلی و رس قابل پراکنش افزایش و تنفس میکربی پایه </span></strong>&nbsp;<strong><span style="font-size:11.0pt;">و شاخص آب گریزی خاک کاهش یافت. افزایش مقدار بقایا سبب افزایش کربن آلی و تنفس میکربی پایه و کاهش رس قابل پراکنش گردید. آب گریزی خاک با افزایش مقدار ترکیبات آب گریز (در سطح 1 درصد) و با افزایش تخلخل خاک (در سطح 2 درصد) به ترتیب افزایش و کاهش یافت. نوع بقایا (اندوفیت) اثر معنی داری بر جذب پذیری آبی و اتانول و همچنین شاخص آب گریزی خاک نداشت اما بقایای گیاهان </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E+</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> سبب افزایش معنی دار کربن آلی و کاهش معنی دار رس قابل پراکنش خاک شد. با توجه به نتایج این پژوهش می توان دریافت که بقایای گیاه فسکیوی بلند به ویژه در حضور اندوفیت با افزایش ذخیره کربن آلی، شاخص آب گریزی و کاهش رس قابل پراکنش (شاخص ناپایداری ساختمان) سبب بهبود کیفیت فیزیکی خاک می شود. این گیاهان و بقایای حاصل از آنها دارای پتانسیل زیادی برای کاربرد در طرح های حفاظت خاک در مراتع و زمین های کشاورزی می باشند.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> فاطمه حسینی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3235&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">لازمه اجرای برنامه&rlm; های حفاظت آب و خاک و کنترل رسوب، کسب اطلاعات از اهمیت نسبی منابع رسوب و سهم آنها در تولید رسوب و در نتیجه شناسایی مناطق بحرانی در درون آبخیز است. به همین منظور در این مطالعه جهت تعیین سهم رسوب&rlm; دهی هر یک از کاربری&rlm; ها به عنوان منابع رسوب در حوضه آبخیز کند در استان تهران، 35 ردیاب ژئوشیمیایی و کربن آلی در 45 نمونه از منابع رسوب و 11 نمونه رسوب آبخیز، اندازه&rlm; گیری گردید. براساس نتایج آزمون کروسکال والیس، از بین 35 ردیاب اندازه&rlm;گیری شده، 10 ردیاب شامل آلومینیوم (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Al</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، آرسنیک (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">As</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، برلیم (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Be</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، کلسیم (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Ca</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، مولیبدن (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Mo</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، فسفر (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، سرب (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Pb</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، گوگرد (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، روی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Zn</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) و کربن آلی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">OC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، با سطح معنی &rlm;داری کمتر از یک درصد، توانایی تفکیک منابع رسوب را داشتند. سپس با استفاده از تحلیل تشخیص، 5 ردیاب کربن آلی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">OC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، گوگرد (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">S</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، فسفر (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، روی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Zn</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) و آرسنیک (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">As</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) با ضریب معنی&rlm;داری 000/0، به عنوان ترکیب بهینه انتخاب شدند که با تأیید 8/97 درصد قادر به تفکیک منابع رسوب شدند. درنهایت نتایج حاصل از مدل&rlm; ترکیبی چند متغیره نشان داد که میانگین سهم کاربری باغ، مرتع و اراضی مسکونی در تولید رسوب به ترتیب 54/1، 27/14 و 18/84 درصد و مجموع مربعات خطا نیز 33/0 بود. نتایج این مطالعه می&rlm; تواند در انتخاب روش مناسب کنترل رسوب در منطقه مطالعاتی مورد استفاده قرار گیرد.</span></strong></span></p> عطااله کاویان http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2717&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span dir="RTL"><span style="font-size:11.0pt;">امروزه شهرنشینی یکی از فرایند های رایجی می باشد که در پی آن سطوح غیر قابل نفوذ جایگزین پوشش های گیاهی می شوند. این پدیده باعث افزایش بروز سیلاب های شهری می گردد. روش های جدید مدیریت سیلاب شهری با درنظر گرفتن کنترل منبع سعی در گسترش سیستم های طراحی شهری متأثر از آب برای کاهش اثرات تغییرات کاربری اراضی در سراسر حوضه های شهری دارند. سیستم های طراحی شهری متأثر از آب دارای کاربری ها و هزینه بخصوصی می باشند. تحقیق حاضر با ارائه روشی قانونمند و نظام گرا به دنبال یافتن نقطه بهینه اقتصادی تمهیدات کنترل سیلاب شهری می باشد. بدین منظور مدل شبیه ساز </span></span><span style="font-size:11.0pt;">MUSIC</span><span dir="RTL"><span style="font-size:11.0pt;"> و روش بهینه سازی الگوریتم ژنتیک در محیط برنامه نویسی متلب به یکدیگر متصل شده اند. نتایج کاربری مدل شبیه ساز- بهینه ساز در بهینه سازی تمهیدات کنترلی سیلاب شهری در منطقه ای به وسعت 8/2 هکتار، در نزدیکی رودخانه روضه چای در حوضه دریاچه ارومیه، نشان داد که مدل توسعه یافته کارایی مناسبی در یافتن نقطه بهینه اقتصادی تمهیدات کنترلی سیلاب شهری دارد؛ چنانچه استفاده از تمهیدات کنترلی سیلاب در حالت بهینه باعث گیرش حداقل 45 درصدی آلاینده ها گردیده است. همچنین مقدار کم ضریب تغییرات (00007/0) نتایج حاصل از اجراهای متعدد مدل بهینه ساز بازای سیاست تصادفی انتخاب نشان می دهد که همگرایی بسیار مطلوبی مابین نتایح حاصل از مدل شبیه ساز- بیهنه ساز و جواب بهینه مطلق وجود دارد.</span></span></strong></span></p> مهدی حسامی افشار http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2814&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimyw;"><a name="OLE_LINK15" style="background-color: rgb(255, 255, 255);"><span style="color:#000000;"><strong>جریان های سیلابی با ایجاد آب شستگی موضعی در کناره های پایه پل ها، از عوامل تهدید کننده پایداری پل محسوب می شوند. یکی از روش های کاهش آب شستگی موضعی تقویت بستر در مقابل تنش های وارده است. از جمله روش هایی که به صورت مستقیم در کاهش و کنترل آب شستگی موضعی پایه های پل می تواند مناسب واقع شود، به کار بردن ژئوتکستایل در اطراف پایه پل می باشد. در تحقیق حاضر، تأثیر لایه ژئوتکستایل در کاهش آب شستگی موضعی تک پایه استوانه ای مورد بررسی قرارگرفت و بهترین الگوی پوشش برای بیشترین تأثیر به دست آمد، به طوری که لایه هایی با اشکال دایروی و بیضی به صورت نسبتی از قطر پایه در اطراف پایه قرار گرفت و عملکرد هر کدام با حالت پایه بدون محافظ مقایسه گردید. نتایج آزمایش ها نشان داد که با نصب لایه ژئوتکستایل با پوشش بیضوی در کنار پایه عمق نهایی آب شستگی به&nbsp;</strong></span></a><span style="color:#000000;"><strong><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">D</span></span></strong><strong>25/1 می رسد. همچنین در مقایسه ژئوتکستایل و طوقه به ابعاد&nbsp;</strong><strong><span dir="LTR"><span new="" roman="" times="">D</span></span></strong><strong>2، کارکرد ژئوتکستایل در تأخیر فرایند آب شستگی حدود 40 برابر بیشتر از کارایی طوقه است ولی طوقه عمق نهایی آب شستگی را بیشتر کاهش می دهد</strong><strong>.</strong></span></span></span></p> علی نوری امام زاده یی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2850&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">امروزه سازه های آبی با صرف هزینه های بسیار زیاد به منظور استفاده بهینه از منابع آب و خاک احداث می گردند. عدم انجام مطلوب مطالعات فنی، اجتماعی و</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">اقتصادی</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">باعث تحمیل هزینه های نامتعارف نگهداری این تأسیسات در دوران بهره برداری می گردد</span></strong><strong><span dir="LTR">.</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> منابع آب به دلیل رشد صنایع، افزایش جمعیت بشر و عدم رعایت استانداردهای زیست محیطی آلوده گردیده اند. اکثر سازه های آبی هم در مناطقی با کیفیت آب نامناسب ساخته می شوند. از طرف دیگر، ویژگی های مهندسی خاک های ریزدانه به ویژه خاک های رسی تابع عوامل از جمله املاح موجود در آب منفذی است. به طوری که تغییر در آن سبب ایجاد تغییر در ویژگی های فیزیکی و مکانیکی خاک ها گردیده و در نتیجه سازه های بنا شده برروی خاک در معرض آسیب قرار می گیرند. این پژوهش، تأثیر آب های شوری بر خصوصیات مهندسی خاک را بررسی نمود. در این رابطه کلرور سدیم (</span></strong><strong><span dir="LTR">(NaCl</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> با 5 سطح مختلف (0، 1/0، 21/0، 41/0 و 72/0 مول بر لیتر) به خاک افزوده شد و مشخصات تراکمی، پارامترهای برشی، حدود اتربرگ و پارامترهای تحکیم بررسی شدند. نتایج نشان داد که افزودن شوری تغییرات معنی داری بر وزن واحد حجم خشک بیشینه و رطوبت بهینه خاک ایجاد نمی کند ولی باعث کاهش چسندگی خاک و افزایش زاویه اصطکاک داخلی می گردد همچنین نتایج نشان داد افزایش شوری حد روانی را کاهش داده ولی تأثیر ناچیزی بر حد خمیری خاک داشت.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> جهانگیر عابدی کوپایی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3255&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">هدف از این تحقیق، بررسی تأثیر پدیده تغییر اقلیم بر برخی شاخص های مؤثر در رشد گندم دیم مانند بارش مؤثر، تاریخ کاشت و طول دوره رشد در چهار ایستگاه واقع در استان چهارمحال و بختیاری می باشد. ابتدا می بایست شرایط اقلیمی دوره آتی (2065-2046) پیش بینی گردد. بدین منظور از خروجی مدل گردش عمومی جو </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HADCM</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">3</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> تحت سه سناریوی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">A</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">1</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">B</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">A</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">2</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">B</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">1</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> استفاده گردید. ریزمقیاس نمایی داده ها، توسط مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LARS-WG</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> صورت گرفت. پس از شبیه سازی پارامتر های اقلیمی دوره مذکور میزان بارش مؤثر در طول دوره رشد گندم به روش فائو و همچنین تاریخ کاشت مناسب با توجه به تاریخ وقوع اولین بارش پاییزه حداقل 10 میلی متر به شرط تداوم یافتن در روزهای بعد، تعیین شد. مراحل رشد گندم هم با محاسبه </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GDD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> (درجه روز رشد) به دست آمد. نتایج حاکی از افزایش دما در هر چهار ایستگاه می باشد. به طور متوسط افزایش 8/1 درجه سانتی گرادی دمای سالانه استان نسبت به دوره پایه (2010-1990) قابل انتظار است. مجموع بارش سالانه ایستگاه های شهرکرد، کوهرنگ و بروجن به ترتیب 2/2، 8/7 و 6/3 درصد کاهش و ایستگاه لردگان 7/2 درصد افزایش خواهد داشت. همچنین نتایج نشان داد در سه ایستگاه شهرکرد، کوهرنگ و بروجن مقدار بارش مؤثر در آبان ماه نسبت به دوره پایه افزایش، اما در لردگان با کاهش مواجه خواهد شد. بدین ترتیب در سه ایستگاه اول، تاریخ کاشت در اغلب سال ها زودتر و در لردگان دیرتر از دوره پایه به دست آمد. طول دوره رشد نیز در ایستگاه های شهرکرد، بروجن و لردگان به طور متوسط 12 روز و در کوهرنگ 13 روز کاهش خواهد یافت.</span></strong></span></div> سمیرا اخوان http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3286&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">در پژوهش حاضر، تأثیر سوپر جاذب ها بر ویژگی های ریشه گونه جو دو سر در دو بافت متفاوت خاک، تحت 3 رژیم آبیاری مختلف مطالعه گردید. این مطالعه به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اجرا شد. تیمارهای سوپر جاذب شامل سه نوع سوپر جاذب آکوازورب، بلورآب </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">A</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> و استاکوزورب با دو سطح 5 و 10 گرم در کیلوگرم خاک، به اضافه یک سطح شاهد بود. صفات مطالعه شده شامل ارتفاع اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، نسبت ریشه به اندام هوایی، طول ریشه، محیط ریشه و حجم ریشه جو دو سر بود. </span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">تجزیه واریانس</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> تأثیر بافت خاک را برای تمامی صفات مورد بررسی (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P<</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">0/01</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) معنی دار نشان داد. مقایسه میانگین بیان نمود که در بافت شنی لومی تیمار آکوازورب 10 گرم با آبیاری 100 درصد و در بافت لومی تیمار استاکوزورب 5 گرم با آبیاری 100 درصد، مطلوب ترین نتایج را داشتند و تفاوت معنی داری نسبت به تیمارهای شاهد ایجاد نمودند. نتایج نشان داد که <span style="color:black;">سوپر جاذب</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> ها</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> با تحریک توسعه شبکه </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">ریشه ای</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> فشرده و تجمع </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">ریشه ها</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">، تماس </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">ریشه ها</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> را با رطوبت افزایش دادند و با تأمین آب </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">مورد نیاز</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">، سبب افزایش </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;">معنی دار</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-size:11.0pt;"> صفات ریشه مانند طول، محیط و حجم شدند. با توجه به تفاوت بین تیمارهای مطلوب در دو بافت خاک، </span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">استنتاج شد که<span style="color:black;"> انتخاب نوع و میزان سوپر جاذب، بستگی به بافت خاک دارد.</span></span></strong><br> &nbsp;</span><br> &nbsp;</p> مریم رضاشاطری http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=2740&sid=1&slc_lang=fa <p style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">در طی یکصد سال گذشته رها سازی زه آب های خروجی معدن طلا سبب تجمع فلزات سنگین مانند روی، سرب و کادمیم در خاک های منطقه زرشوران و افزایش چشمگیر بیماری های اپیدمیک در این منطقه شده است. هدف از این پژوهش بررسی کاهش تحرک و دسترسی زیستی روی، سرب و کادمیم در ریزوسفر خاک های اطراف معدن زرشوران به وسیله جاذب های معدنی بود. این آزمایش به صورت گلدانی (کشت آفتابگردان) با سه سطح زئولیت (1 و6 و12 درصد وزنی)، سه سطح بنتونیت (1 و6 و12 درصد وزنی) و تیمار شاهد (بدون جاذب) در سه تکرار و در قالب طرح کاملاً تصادفی اجرا گردید. پس از پایان کشت، از خاک و گیاه نمونه برداری و غلظت سرب، کادمیم و روی در آنها اندازه گیری شد. بنتونیت و سطوح مختلف آن، غلظت قابل جذب سرب و روی و همچنین غلظت این عناصر در بافت های گیاهی را کاهش داد ولی تأثیر معنی داری در کاهش غلظت قابل جذب کادمیم نداشت. فاکتور انتقال هر سه فلز سنگین در ریشه بیش از شاخساره بود و کاهش غلظت فلزات سنگین در گیاه تأثیری بر رشد آن نداشت. براساس این مطالعه، بنتونیت خام در سطح 12 درصد وزنی مناسب ترین جاذب برای تثبیت سرب و روی و زئولیت خام در سطح 12 درصد وزنی بهترین جاذب برای تثبیت کادمیم بود.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> مجید افیونی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3041&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">تعداد محدودی از ایستگاه های</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">هواشناسی کشاورزی در کشور به اندازه گیری رطوبت سطح خاک می پردازند همچنین ممکن است در مناطق فاقد ایستگاه نیاز اساسی به اطلاعات رطوبت سطح خاک باشد. هدف پژوهش حاضر، استفاده از داده های ماهواره لندست 8 جهت برآورد رطوبت سطح خاک در منطقه فاقد ایستگاه هواشناسی کشاورزی است. رطوبت وزنی 14 نمونه خاک در فصل سرد از عمق صفر تا 10 سانتی متری همزمان با عبور لندست 8 از مراتع طبیعی فقیر شمال شهر سبزوار محاسبه گردید.</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;"> براساس</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">تحلیل</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">مؤلفه اصلی، چهار مؤلفه اول از هفت شاخص پوشش گیاهی و بیو- فیزیکی مؤثر بر رطوبت سطح خاک از داده های لندست 8 استخراج شد. سپس رطوبت سطح خاک در لحظه عبور ماهواره با</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">استفاده از چهار مؤلفه اول با</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">روش های رگرسیون خطی چند متغیره و شبکه عصبی برآورد شد. نتایج برآورد رطوبت لحظه ای سطح خاک نشان داد که متوسط درصد خطای مطلق با روش شبکه عصبی 30 درصد خطا و در روش رگرسیون کلاسیک با 40 درصد خطا همراه بود. نتایج تحقیق در دوره مورد مطالعه نشان می دهد که مدل کردن رطوبت لحظه ای خاک با استفاده از اندازه گیری های</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">زمینی و داده های ماهواره لندست 8 در مناطق فاقد ایستگاه هواشناسی کشاورزی قابل انجام</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">است</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong></span><br> &nbsp;</div> حامد ادب http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3292&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:14px;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span dir="RTL" style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">برای&nbsp;مقابله با تأثیرات مخرب خاک های&nbsp;تورم پذیر، روش های&nbsp;مختلفی&nbsp;توسط محققان ارائه شده است. تثبیت شیمیایی</span></strong>&nbsp;<strong><span dir="RTL" style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">خاک های&nbsp;متورم شونده&nbsp;یکی&nbsp;از روش های</span></strong>&nbsp;<strong><span dir="RTL" style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">مؤثر می باشد که به لحاظ اقتصادی&nbsp;و فنی، کم هزینه و کارآمد می باشد. اخیراً با پیشرفت علم نانو در زمینه تهیه و کاربرد نانومواد، استفاده از این نوع مواد در علوم مختلف به ویژه مهندسی&nbsp;ژئوتکنیک مورد توجه خاصی&nbsp;قرار گرفته است. در این پژوهش، اثر افزودن مقادیر مختلف نانورس برروی اصلاح خصوصیات تورمی&nbsp;دو نوع خاک رسی&nbsp;با خاصیت خمیری&nbsp;کم و زیاد مورد بررسی&nbsp;قرار گرفته است. بدین منظور، ابتدا آزمایش های&nbsp;شناسایی</span></strong>&nbsp;<strong><span dir="RTL" style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">برروی دو نوع خاک رس و نانورس و سپس آزمایش های&nbsp;پتانسیل تورم برروی نمونه های&nbsp;خاک با مقادیر مختلفی&nbsp;نانورس (شامل 0، 25/0، 5/0، 1 و 2 درصد وزنی</span></strong><strong><span style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">) <span dir="RTL">با در نظر گرفتن سنین عمل آوری&nbsp;</span>3 <span dir="RTL">و 10 روز انجام گردید. نتایج آزمایش های&nbsp;انجام شده نشان دادند که تأثیر افزودن نانورس بر پتانسیل تورم خاک رسی&nbsp;با خمیرایی&nbsp;زیاد</span> (</span></strong><strong><span style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">CH</span></strong><strong><span style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">) <span dir="RTL">بیشتر از خاک با خمیرایی&nbsp;کم</span> (</span></strong><strong><span style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">CL</span></strong><strong><span style="background-image:initial;background-position:initial;background-size:initial;background-repeat:initial;background-attachment:initial;background-origin:initial;background-clip:initial;">) <span dir="RTL">است. به طوری که با افزودن حدود 25/0 تا 5/0 درصد وزنی&nbsp;از نانو رس، پتانسیل تورم در خاک های&nbsp;رسی&nbsp;با خمیرایی&nbsp;زیاد حدود 67 درصد و در خاک رسی&nbsp;با خمیرایی&nbsp;کم نزدیک به 30 درصد پتانسیل</span>&nbsp;<span dir="RTL">تورم خاک کاهش می یابد. همچنین</span>&nbsp;<span dir="RTL">مشخص گردید</span>&nbsp;<span dir="RTL">بیشترین</span>&nbsp;<span dir="RTL">تأثیر نانو رس بر پتانسیل</span>&nbsp;<span dir="RTL">خاک با افزودن نانورس به میزان</span>&nbsp;<span dir="RTL">تا 5/0 درصد حاصل می شود و با افزایش مقدار نانورس از این مقدار، از میزان تأثیر در پتانسیل تورمی خاک کاسته می شود</span>.</span></strong></span></span><br> &nbsp;</div> نادر عباسی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3297&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"></p> <div> <hr align="left" size="1" width="33%" > <div id="ftn1"> <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">پرش هیدرولیکی متداول ترین روش جهت استهلاک انرژی جنبشی آب در پایین دست سرریزها، شوت ها و دریچه ها می باشد. در تحقیق کنونی مشخصات هیدرولیکی</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">ازجمله نسبت اعماق متناوب، پرش هیدرولیکی واستهلاک انرژی در سه نوع کانال واگرای ناگهانی به صورت بدون مانع، دارای پله معکوس و</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">بلوک مرکزی با استفاده از روش ماشین بردار پشتیبان </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SVM</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> که به عنوان یک روش یادگیری ماشین می باشد تخمین زده شده و نرخ تأثیر پارامترهای ورودی در هر پرش مورد ارزیابی قرار گرفته است. بدین منظور مدل های مختلفی با استفاده از پارامترهای هیدرولیکی- هندسی تعریف شده و در کل تعداد 936 داده مشاهداتی برای آموزش و آزمون مدل های سه نوع مختلف کانال واگرا استفاده گردید. همچنین عملکرد تعدادی از روابط نیمه تجربی موجود نیز مورد بررسی قرار گرفته و نتایج حاصل با مدل های برتر </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SVM</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> مقایسه گردید. نتایج حاصله ضمن تایید قابلیت روش ماشین بردار پشتیبان در تخمین مشخصات پرش هیدرولیکی،</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">کارایی این روش را نسبت به روابط نیمه تجربی به اثبات رساند. از نتایج به دست آمده مشخص گردید، مدلی که بیشترین دقت را در تخمین نسبت اعماق متناوب و استهلاک انرژی داراست مدل با پارامترهای </span></strong><span style="text-align: justify;">(Fr</span><sub style="text-align: justify;">1</sub><span style="text-align: justify;">,h</span><sub style="text-align: justify;">1</sub><span style="text-align: justify;">/B)&nbsp;</span><strong><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و در تخمین طول پرش مدل با پارامترهای </span></strong><span style="text-align: justify;">(Fr</span><sub style="text-align: justify;">1</sub><span style="text-align: justify;">, h</span><sub style="text-align: justify;">2</sub><span style="text-align: justify;">/h</span><sub style="text-align: justify;">1</sub><span style="text-align: justify;">)</span><strong><span style="font-size:11.0pt;"> می باشد.</span></strong></span></p> </div> </div> کیومرث روشنگر http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3117&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">حفاظت خاک مؤثر &rlm;نیازمند یک مدل و چهارچوب مناسب در ارزیابی فرسایش خاک سناریوهای کاربری اراضی است. مدل &rlm;</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">USLE</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">&rlm; با هدف پیش بینی واکنش &rlm;سناریوهای مناسب کاربری اراضی در کاهش تولید رسوب بالادست سد یامچی (747 کیلومتر مربع) در غرب اردبیل مورد استفاده قرار گرفت. &rlm;علاوه بر وضعیت موجود، هفت سناریوی مدیریت کاربری اراضی براساس الگوی استفاده از اراضی در محیط &rlm;</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GIS</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">&rlm; تهیه شد. سپس داده های ورودی براساس &rlm;داده های زمینی، کاربری اراضی و داده های مشاهداتی تهیه شد. براساس نتایج مدل، مقدار فرسایش در سناریوی مبنا برابر 92/3 تن در هکتار در سال است. در این راستا می توان با انجام عملیات حفاظتی در اراضی دیم و شیب دار و تنها با اجرای سناریوی 5 (حفاظت خاک در اراضی دیم با کشت تراز- باقی گذاشتن بقایای گیاهی پس از برداشت) فرسایش را از مقدار 92/3 به 02/2 تن در هکتار در سال کاهش داد. کم ترین مقدار کاهش فرسایش مربوط به حفاظت خاک در اراضی آبی مربوط به سناریوی 6 (حفاظت خاک در اراضی زراعی آبی با بقایای گیاهی) و بیشترین مقدار کاهش فرسایش در اثر اجرای عملیات مدیریتی مربوط به اجرای سناریوی 7 (حفاظت بیولوژیکی خاک در اراضی آبی و دیم) می باشد. نتایج حاکی از قابلیت چهارچوب مبتنی بر سناریو و ارزیابی اثرات سناریوهای مدیریتی بر کاهش رسوب ورودی به سد و اولویت بندی عملیات حفاظت خاک در منطقه مورد مطالعه است.</span></strong></span><br> &nbsp;</p> رئوف مصطفی زاده http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3012&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">به منظور بررسی ماندگاری تأثیر کاربرد کودهای آلی، اوره و سولفات روی بر ویژگی های خاک بر تناوب کلزا- گندم، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در دو سال متوالی در گلخانه انجام شد. تیمارهای آزمایش در سال اول شامل: کود اوره، کمپوست ضایعات شهری، ورمی کمپوست، کود گوسفندی، کود گاوی و شاهد و روی از منبع سولفات روی و دو رقم کلزا بودند. در سال دوم، دو رقم گندم دوروم در گلدان های تیمار شده سال قبل کشت شدند. نتایج نشان داد که پس از گذشت دو سال از مصرف کود گاوی، قابلیت هدایت الکتریکی (81/41</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">درصد)، مقدار پتاسیم قابل استفاده خاک (45/59</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">درصد) و مقدار منگنز قابل استفاده خاک (82/79</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">درصد) نسبت به شاهد طور معنی داری افزایش یافت. میزان درصد رطوبت</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">گل اشباع (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">48/57</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> درصد)، مقدار نیتروژن کل خاک (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">96/66</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> درصد)، مقدار آهن قابل استفاده خاک (49/46</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">درصد) و مقدار مس قابل استفاده خاک (51/47</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">درصد) به طور معنی داری تحت تأثیر تیمار کمپوست ضایعات شهری قرار گرفت و نسبت به شاهد</span></strong> <strong><span style="font-size:11.0pt;">افزایش یافت. اثر کود سولفات روی بر میزان نیتروژن کل خاک (28/0درصد)، پتاسیم قابل استفاده خاک (4/218 میلی گرم در کیلوگرم) و مقدار منگنز قابل استفاده خاک (89/12 میلی گرم در کیلوگرم) معنی دار بود. به طور کلی نتایج نشان داد که کاربرد اصلاح کننده های آلی می تواند سبب تغییر در بسیاری از ویژگی های خاک گردیده که برخی از این تغییرات ممکن است در سا ل های بعد نیز تأثیر داشته باشد. بنابراین نیاز است در اراضی که به آنها کودهای آلی افزوده گردیده ویژگی های خاک و وضعیت قابلیت استفاده عناصر غذایی در سا ل های بعد نیز رصد گردد</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong></span><br> &nbsp;</p> روح اله نادری http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3232&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">سازگاری گیاه تاغ به شرایط نامساعد محیطی بالاخص توان رشد آن در خاک های شور، تناسب این گیاه را برای کنترل شن های روان، جلوگیری از فرسایش خاک و بیان زدایی به روش بیولوژیکی ایجاد نموده است. به منظور مطالعه ویژگی های اکوفیزیولوژیک گیاه تاغ، برخی از ویژگی های مهم خاک تحت استقرار دراز مدت این گیاه و ترکیب یونی درختان تاغ در حال رشد در تاغ زارهای استان یزد، تعداد 32 درخت همسن و مشابه از 8 ناحیه در دو منطقه چاه افضل و اشکذر انتخاب و ارتفاع و قطر تاج پوشش درختان منتخب و غلظت تعدادی از عناصر موجد شوری در آنها در هر ناحیه اندازه گیری شد. با قطع درختان از محل طوقه و حفر پروفیل در محل استقرار درخت، نمونه های خاک و ریشه به ترتیب از اعماق صفر تا 30، 60- 30، 90-60 و 120- 90 سانتی متری از چهار جهت اصلی در اطراف درخت جمع آوری و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، کلر، سدیم و پتاسیم، منیزیم و کلسیم محلول خاک هریک از این نمونه ها اندازه گیری شد. شاخص رشد و موجودی سرپای </span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">هر یک</span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> از درختان منتخب محاسبه شد. نتایج حاصل نشان داد که خاک دو منطقه از نظر شوری و مقادیر عناصر کلر، سدیم، پتاسیم، منیزیم و کلسیم دارای تفاوت های معنی دار بودند، اما از نظر میزان منیزیم و </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;"> در این دو منطقه تفاوت معنی داری مشاهده نشد. شاخ و برگ درختان این دو منطقه تنها از نظر میزان کلر دارای تفاوت معنی دار بودند و از نظر سایر عناصر اندازه گیری شده تفاوتی نداشتند. ریشه گیاهان مورد آزمایش نیز تنها از نظر مقدار کلسیم دارای تفاوت معنی دار بودند. وضعیت درختان براساس پارامترهای شاخص رشد و موجودی سرپا در منطقه اشکذر، نامناسب (پایین) و در منطقه چاه افضل بالا ارزیابی شد. به نظر می رسد در منطقه چاه افضل علی رغم شوری بسیار بالاتر، غلظت بالاتر کلسیم و پتاسیم و همچنین نسبت پایین تر سدیم به پتاسیم شرایط بهتری برای رشد و استقرار گیاهان تاغ در مقایسه با منطقه اشکذر فراهم نموده است. تأیید این فرضیه به مطالعات بیشترو بررسی کاربرد کودهای کلسیم و پتاسیم نیاز دارد.</span></strong></span></div> سیدعلی محمد میرمحمدی میبدی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3239&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><span style="font-family:nasimyw;"><strong><span style="font-size:11.0pt;">فرسایش شیاری به عنوان آغازین مرحله فرسایش درون آبراهـه ای در دامنه ها به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک محسوب می شود. این پژوهش با هدف بررسی نقش شدت و ضربه قطرات باران بر ویژگی های فیزیکی خاک و ظرفیت جدا شدن ذره در خاک مارنی انجام گرفت. نمونه های خاک مارنی در شیارهایی در داخل فلومی به طول 4 متر و عرض 9/0 متر تحت باران های شبیه سازی شده با شدت متغیر از 10 تا 100 میلی متر بر ساعت قرار گرفتند. توزیع اندازه ذرات(</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">PSD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">)، اندازه خاک دانه، تخلخل، ضخامت سله و ظرفیت جدا شدن ذره (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">D_c</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">) تحت تأثیر شدت باران و ضربه قطرات باران مورد بررسی قرار گرفتند. براساس نتایج، </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">PSD</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">، اندازه خاک دانه، تخلخل و تشکیل سله به شدت تحت تأثیر شدت باران قرار گرفتند (</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P<</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:11.0pt;">0/000</span></span></strong><strong><span style="font-size:11.0pt;">). همچنین شدت باران عاملی مهم در ظرفیت جدا شدن ذره از خاک شیار بود. شدت باران 30 میلی متر بر ساعت به عنوان شدت باران آستانه برای انتقال ذرات از خاک شیار و ایجاد فرسایش شیاری بود. افزایش شدت باران، از یک سو افزایش ضربه قطرات باران و تخریب ساختمان خاک و از سوی دیگر تولید بیشتر جریان متمرکز در شیارها را به دنبال داشت. ضربه قطرات باران مهم ترین ویژگی باران از نظر فرسایش شیاری و ظرفیت جدا شدن ذره در خاک مارنی است.</span></strong></span></div> علی رضا واعظی