http://jstnar.iut.ac.ir مجله علوم آب و خاک - مقالات نشریه - سال 1398 جلد23 شماره4 Yektaweb Collection - https://yektaweb.com fa 1398/9/10 http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3491&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دمای سطح زمین (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LST</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) یکی از مهم ترین منابع اطلاعاتی در مطالعه فرایندهایی نظیر تبخیر و تعرق، توسعه شاخص های متعدد، مدل سازی دمای هوا و نیز تغییر اقلیم محسوب می</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شود</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">. داده های ماهواره ای امکان اندازه گیری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LST</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> را در کل جهان با قدرت تفکیک زمانی و مکانی بالا میسر کرده اند. لندست 8 با برخورداری از دو باند حرارتی امکان محاسبه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LST</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با استفاده از روش پنجره مجزا را فراهم می کند. هدف اصلی این مطالعه، بررسی الگوی دمایی بخش مرکزی استان اصفهان و ارتباط آن با طبقات مختلف پوشش و کاربری اراضی بود که بدین منظور از الگوریتم پنجره مجزا استفاده شد. نتایج نشان داد که بیشترین دمای سطح یعنی 9/50 درجه سانتی گراد به کلاس &quot;سایر اراضی&quot; که عمدتاً خاک بایر و فاقد پوشش گیاهی متراکم بوده، اختصاص داشته است. سطوح نفوذناپذیر موجود در منطقه که دربرگیرنده مناطق مسکونی، جاده ها و صنایع است با دمای سطح 45 درجه سانتی گراد جزء نقاط داغ محسوب می</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شوند</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">. کمترین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LST</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به محیط های آبی و پس از آن به پوشش گیاهی با دمای 3/42 درجه سانتی گراد مربوط بوده است. همبستگی بین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">LST</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> حاصل از لندست و دمای هوا 63/0 محاسبه شد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> &nbsp;</p> ملیحه السادات مدنیان http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3507&sid=1&slc_lang=fa <p dir="RTL" style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">وجود فناوری های جدید همچون سیستم اطلاعات جغرافیایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GIS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) می تواند کمک مؤثری در استفاده بهینه از آب آبیاری را فراهم کند. بنابراین بهره برداری از این منابع به شکل مطلوب، مؤثر و کارا به منظور تضمین توسعه پایدار، یکی از مهم ترین موضوعات مطرح شده در دنیای امروز است. این پژوهش به منظور ارزیابی شاخص کارایی مصرف آب پتانسیل در مقیاس دشت و با استفاده از داده های نیاز آبی، سطح زیر کشت، عملکرد و تعیین مزیت نسبی کشت محصولات گندم و جو به تفکیک دشت در استان های تهران، البرز، قم، قزوین و زنجان با استفاده از قابلیت سیستم اطلاعات جغرافیایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GIS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) انجام شد. آمار عملکرد محصولات گندم و جو با روش میانگین وزنی در نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ArcGIS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به عملکرد در دشت های محدوده مطالعاتی تبدیل شد. برای محاسبه شاخص کارایی پتانسیل و واقعی مصرف آب از نرم افزار بهینه سازی و برنامه ریزی مصرف آب کشاورزی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">OPTIWAT</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) به منظور محاسبه نیاز خالص آبیاری و راندمان آبیاری فعلی دشت ها و همچنین از میزان عملکرد محصولات گندم و جو به تفکیک دشت ها استفاده شد. پهنه بندی شاخص های کارایی مصرف آب نیز با استفاده از نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ArcGIS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و با روش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Kriging</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> انجام شد. نتایج پهنه بندی نشان دهنده برتری نسبی کشت محصولات در قسمت های غربی و شمال غربی استان تهران، جنوب و جنوب غربی استان البرز، نواحی جنوب غربی، شمال غربی و مرکزی استان قزوین، مناطق مرکزی استان قم و همچنین نواحی شمالی و جنوبی استان زنجان نسبت به سایر مناطق است. متوسط شاخص کارایی مصرف آب پتانسیل و واقعی گیاه گندم در کل محدوده مطالعاتی استان ها به ترتیب برابر 43/1 و 58/0 کیلوگرم بر متر مکعب و برای گیاه جو به ترتیب برابر 62/1 و 65/0 کیلوگرم بر متر مکعب است.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span><br> &nbsp;</p> فیاض آقایاری http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3563&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ترکیب سرریز زیگزاگی با سرریز پلکانی یک ترکیب خوبی از سرریزها برای تخلیه سیلاب از مخازن سدها است. زیرا از یک طرف، سرریز زیگزاگی ظرفیت تخلیه سیلاب را افزایش می دهد و از طرف دیگر، سرریز پلکانی باعث افزایش افت انرژی در پایین دست سرریز می شود. در ادامه به ترکیب این دو سازه و تغییر ابعاد آنها برای بیشتر کردن استهلاک انرژی آب پرداخته شده است. به منظور بررسی آزمایشگاهی این پژوهش، از یک فلوم با قوس 90 درجه در دانشگاه آزاد واحد اهواز استفاده شد و با انتخاب مدل های زیگزاگی روی پله در سه شکل زیگزاگ، دو طول و سه عرض متفاوت زیگزاگ و پنج دبی، در مجموع 90 آزمایش انجام شد. پس از تحلیل نتایج مشخص شد که در ترکیب سرریز پلکانی با سرریز زیگزاگی از نظر شکل پله به ترتیب اشکال مثلثی، مستطیلی و ذوزنقه ای، شاهد کاهش افت انرژی هستیم. سرریزهای زیگزاگی دو سیکله دارای افت انرژی بیشتری نسبت به تک سیکله ها هستند که به دلیل افزایش طول خزش و استهلاک است. با افزایش </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">yc/h)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) 02/0 تا 032/0 شاهد افزایش افت انرژی هستیم ولی با افزایش (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">yc/h</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) از 032/0 به 057/0 روند عوض شده و شاهد کاهش افت انرژی هستیم که این پدیده به دلیل استغراق پله ها، کاهش زبری پله ها و افزایش شدت ورود هوا است که در استهلاک انرژی تأثیر می گذارد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> امیرعباس کمان بدست http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3665&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">پژوهش های گسترده ای در زمینه تولید کمپوست و ورمی کمپوست از کودهای دامی و بقایای آلی متفاوت و همچنین غنی سازی آنها با برخی کودهای شیمیایی و مواد اصلاحی گوناگون صورت گرفته است. لیکن تاکنون مطالعه ای روی غنی سازی کود دامی با کانی های رسی انجام نشده است. این پژوهش با هدف بررسی تغییرات برخی از ویژگی های کود دامی غنی شده با کانی فلوگوپیت طی فرایند کمپوست شدن با کرم خاکی و بدون آن انجام شد. آزمایش با آرایش فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در ظروف پلاستیکی درب بسته در شرایط متوسط دمایی 5/27 درجه سانتی گراد و رطوبت نسبی 5/42 درصد صورت گرفت. فاکتورهای این آزمایش عبارت بودند از: فاکتور اول سطوح مختلف کانی فلوگوپیت (صفر، 20 و 40 درصد وزنی)، فاکتور دوم حضور یا عدم حضور کرم خاکی ایزینیا فوتیدا و فاکتور سوم طول دوره زمانی (5/1، 3، 5/4 و 6 ماه). بعد از نمونه گیری از تیمارهای مختلف در زمان های مشخص مقدار کربن آلی، نیتروژن کل، پتاسیم، آهن و منیزیم کل و پتاسیم، آهن و منیزیم قابل استفاده اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که در تمامی تیمارها با گذشت زمان میزان کربن آلی کاهش و میزان نیتروژن، پتاسیم، آهن و منیزیم کل و قابل استفاده افزایش یافت. همچنین نتایج حاکی از آن بود که درصد قابل توجهی از غلظت کل عناصر موجود در تیمارهای بدون فلوگوپیت به صورت قابل استفاده است اما در تیمارهای حاوی فلوگوپیت غلظت قابل استفاده عناصر با گذشت زمان به واسطه رهاسازی توسط کانی های رسی فلوگوپیت و تجزیه کود دامی با سرعت کمتری افزایش یافته است. در مجموع به نظر می رسد غنی سازی کود با فلوگوپیت تأمین عناصر غذایی همچون پتاسیم، منیزیم و آهن را برای مدت طولانی تری نسبت به کمپوست های غنی نشده تضمین کند.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> حسین خادمی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3778&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;">امروزه با افزایش روزافزون جمعیت در کشور ایران، به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک و در نتیجه افزایش اهمیت کیفیت منابع آبی از جمله آب های زیرزمینی، آزمایش های میدانی و مدل سازی های بسیاری برای پیشرفت آلودگی آب های زیرزمینی به وسیله نرم افزارهای قدرتمند و به روز انجام شده است. اما در بیشتر مواقع تفاوت ملموسی بین داده های اندازه گیری شده در آزمایشگاه ها و داده های تولید شده با نرم افزارها وجود دارد که به همین دلیل، از اعتبار علمی و صحت سنجی نتایج پژوهش کاسته می شود. در این مطالعه، به منظور توجیه و تصحیح داده های مذکور، از اصل کالیبراسیون استفاده شده است که خطای آزمایش و مدل سازی را به حداقل برساند. هدف از انجام این پژوهش، صحت و اعتبارسنجی مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SUTRA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"> برای سناریوهای مختلف انتقال ماده محلول در یک نمونه تانک ماسه با ضریب هدایت هیدرولیکی ناهمگن به منظور ارزیابی پراکنده پذیری عرضی است. به این منظور ابتدا کدنویسی برای پیکربندی و کالیبراسیون مدل عددی </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SUTRA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"> برای شبیه سازی سناریوهای مختلف انتقال ماده محلول در مخزن ماسه ای ناهمگن موجود در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه کاسل آلمان تا دستیابی به مقادیر قابل قبول انجام و سپس نتایج آن با مدل آزمایشگاهی مقایسه شد. به منظور صحت سنجی و اعتبارسنجی داده های حاصل از شبیه سازی با مدل </span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SUTRA</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;">، پروفیل های غلظت مربوطه با نتایج مدل آزمایشگاهی مقایسه شد. نتایج حاصل از مدل های عددی و آزمایشگاهی، اثرات چگالی را از طریق پایین افتادگی مرکز هندسی ناحیه اختلاط برای غلظت های پایین نمک</span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">C₀ =</span></span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;">250</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">ppm</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;">&nbsp;آشکار می سازد. همچنین نتایج نشان داد که عرض ناحیه اختلاط بین آب شور و شیرین به مقدار پراکنده پذیری طولی و به ویژه پراکنده پذیری عرضی بستگی دارد. با تحلیل نتایج شبیه سازی و آزمایشگاهی مشاهده شد که افزایش سرعت، باعث کاهش میزان پایین افتادگی و افزایش غلظت ورودی، باعث کاهش زمان مورد نیاز برای رسیدن به پایداری پراکندگی می شود.</span></strong><span style="font-family:b lotus;"></span></div> مهران ایرانپور مبارکه http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3591&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کشتزارهای دیم واقع در مناطق شیبدار منبع عمده هدررفت آب، خاک و عناصر غذایی در مناطق خشک و نیمه خشک هستند. اطلاعات اندکی در مورد اثرات عملیات خاک ورزی بر فرسایش خاک، هدررفت عناصر غذایی و جذب آنها در کشتزارهای شیبدار در مناطق نیمه خشک وجود دارد. این پژوهش به منظور بررسی اثرات جهت خاک ورزی بر هدررفت آب و خاک، هدررفت نیتروژن و فسفر و میزان جذب آنها در گندم دیم انجام گرفت. آزمایشی در دو جهت خاک ورزی شامل خاک ورزی موازی شیب و خاک ورزی روی خطوط تراز با چهار تیمار کودی شامل شاهد، اوره، سوپرفسفات تریپل و اوره به همراه سوپرفسفات تریپل در کرت هایی با ابعاد 8</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">&times;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">75/1 متر در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 94-1393 در کشتزارهای دیم شهرستان زنجان به اجرا درآمد. نتایج نشان داد که تفاوت معنی دار بین دو روش خاک ورزی از نظر هدررفت آب و خاک (001/0 </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P <</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و هدررفت نیتروژن و جذب آن در دانه گندم (001/0 </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">P <</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) وجود دارد، اما به لحاظ هدررفت فسفر و جذب آن در دانه، تفاوت معنی دار مشاهده نشد. هدررفت آب و خاک در کرت های تحت خاک ورزی موازی شیب به میزان 56/1 و 50/2 برابر بیشتر از خاک ورزی موازی خطوط تراز بود. هدررفت نیتروژن در کرت های تحت خاک ورزی موازی شیب به میزان 29/1 برابر بیشتر از کرت های تحت خاک ورزی روی خطوط تراز بود. هدررفت نیتروژن در کرت ها با افزایش هدررفت آب و خاک افزایش یافت به طوری که رابطه ای معنی دار بین هدررفت نیتروژن و هدررفت آب (55/0=²</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و هدررفت خاک (59/0=²</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) مشاهده شد. به طور کلی این پژوهش نشان داد که جهت خاک ورزی نقشی مهم در هدررفت آب و خاک و درنتیجه هدررفت نیتروژن و جذب آن توسط گیاه در کشتزارهای دیم منطقه نیمه خشک دارد. به کارگیری روش خاک ورزی روی خطوط تراز اولین گام برای حفظ منابع آب و خاک و افزایش باروری خاک در این مناطق است.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> لیدا پیری مقدم http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3806&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یکی از عوامل شکست خطوط لوله متقاطع با رودخانه ها که منجر به نفوذ سیال عبوری از لوله به درون رودخانه می&rlm; شود، آبشستگی زیر آنها تحت تأثیر عبور جریان رودخانه است. پژوهشگران بسیاری تاکنون در خصوص مکانیزم آبشستگی زیر خط لوله تحت جریان یک سویه و توسعه آن مطالعه کرده&rlm;اند اما تمامی این مطالعات در شرایط جریان ماندگار بوده است. درحالی که مطالعات صورت گرفته نشان دهنده اهمیت بررسی آبشستگی در زمان های سیلابی رودخانه و در شرایط جریان غیرماندگار است. به همین دلیل هدف از مطالعه حاضر، بررسی آبشستگی زیر خط لوله عبوری از بستر رودخانه در شرایط غیرماندگار است. برای این منظور برخی پارامترهای مؤثر بر هیدروگراف&rlm; های در نظر گرفته شده، تغییر داده شد و نتایج آن با نتایج آزمایش&rlm; های انجام شده در شرایط ماندگار مقایسه شد. از نتایج این پژوهش می&rlm;توان به نسبت 34 تا 69 درصدی آبشستگی در شرایط غیرماندگار نسبت به شرایط ماندگار و همچنین افزایش 7 تا 22 درصدی عمق آبشستگی با افزایش دبی پیک هیدروگراف در شرایط آزمایش&rlm; های ارائه شده در پژوهش اشاره کرد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> اسمعیل شاکر http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3790&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یکی از دلایل شورشدن خاک، تجمع املاح در آن توسط عوامل انتقال دهنده آب و باد است. به منظور بررسی پدیده انتقال املاح به همراه گردوغبار در مناطق خشک شمال دشت یزد- اردکان، نمونه بردای صحرایی با استفاده از 32 رسوب گیر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">MDCO</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با پراکندگی یکنواخت در اراضی به وسعت 20000 هکتار طی چهار فصل سال 1396 انجام شد. با شست وشوی رسوب گیرها با یک لیتر آب مقطر در صحرا و انتقال نمونه ها به آزمایشگاه، برای بررسی کمّی املاح گرد و غبار، علاوه بر اندازه گیری هدایت الکتریکی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">ECw</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، وزن کل مواد جامد محلول (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">TDS</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) نیز به شیوه دقیق تبخیر اندازه گیری شد، همچنین شکل و توزیع اندازه ذرات غبار با استفاده از دستگاه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:10.0pt;">SEM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بررسی شد. در بررسی کیفی املاح، کاتیون ها و آنیون های مؤثر در شوری شامل سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم، کلر، بی کربنات و سولفات اندازه گیری شد. نتایج نشان داد در مجموع 1/11 گرم بر مترمربع مواد قابل حل به همراه ذرات گردوغبار (28/13 درصد) در طی یک سال در رسوب گیرها فرونشسته است. ذرات به قطر 5 تا 10 میکرون بیشترین فراوانی را داشت. با توجه به همبستگی زیاد آنیون کلر با کاتیون سدیم در فصل های بهار، پاییز و زمستان و با توجه به همبستگی زیاد آنیون سولفات با کاتیون کلسیم در املاح گردوغبار فصل تابستان، به ترتیب سدیم کلراید و گچ فراوان ترین ترکیب موجود به همراه گردوغبار در این فصل ها پیش بینی می شود. با تعیین میزان درصد املاح در غبار ریزشی منطقه مشخص شد که اثر مقدار نمک فرونشسته از گردوغبار در کوتاه مدت جزئی و بی اهمیت است و پیش بینی می شود با فرض عدم تغییر میزان فرونشست، در طی 72 سال سبب ایجاد شوری ضعیف در توده خاک غیرشور تا عمق 10 سانتی متر شود. به طور کلی قابلیت املاح هوابرد در افزایش شوری خاک در منطقه مورد مطالعه در درازمدت خواهد بود. از این رو، بررسی سایر اثرات زیست محیطی این پدیده برای شناخت خطرات آن پیشنهاد می شود.</span></span></strong></div> محمد علی حکیم زاده http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3796&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با توجه به تغییرات اقلیم و تأثیرات آن بر نیاز آبی گیاهان و منابع آبی به ویژه در مناطق گرم و خشک، براورد دقیق میزان تبخیر و تعرق به منظور مدیریت کشاورزی و آبیاری اهمیت ویژه ای پیدا کرده است. در این پژوهش سعی شده است با شناخت وضعیت پوشش گیاهی در حاشیه مناطق بیابانی دشت ورامین به ویژه اراضی کشاورزی با کشت مختلط، میزان تبخیر و تعرق واقعی پوشش گیاهی و نیاز آبی آنها مشخص شود. این پژوهش به بررسی رابطه بالقوه میان تبخیر و تعرق پوشش گیاهی اراضی کشاورزی ناهمگن و شاخص پوشش گیاهی با استفاده از تکنیک سنجش از دور در اراضی کشاورزی دشت ورامین می پردازد. مجموعه تصاویر ماهواره ای لندست 7 در فصول متوالی سال های 2013 و 2014 برای تعیین میزان سبزینگی استفاده شد. به منظور پردازش تصاویر از جمله تصحیحات هندسی، تصحیحات اتمسفری و تهیه نقشه های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ENVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به کار گرفته شد. علاوه بر این، اطلاعات آب وهوایی و پوشش گیاهی دشت ورامین جمع آوری شده و نرخ تبخیر و تعرق واقعی پوشش گیاهی در منطقه مورد مطالعه، با استفاده از روش فائو- پنمن- مانتیث در نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">CropWat</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> براورد شد. درنهایت، رابطه میان </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برگرفته از تصاویر ماهواره ای و میزان تبخیر و تعرق تخمین زده شده به روش فائو 56 بررسی شد. نتایج، حاکی از همبستگی قوی مثبت میان تبخیر و تعرق پوشش گیاهی اراضی کشاورزی ناهمگن و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بوده است. در واقع، با برقراری رابطه ریاضی میان این دو متغیر می توان میزان تبخیر و تعرق واقعی پوشش</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گیاهی را بدون نیاز به اندازه گیری های زمینی به دست آورد، همچنین مشخص شد که </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NDVI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برگرفته از سنجش از دور می تواند شاخص کارامدی برای بررسی وضعیت پوشش گیاهی و تخمین نیاز آبی گیاهان اراضی کشاورزی حاشیه بیابان باشد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> حسن خسروی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3812&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">الگوی خیس شدگی در آبیاری قطره ای از ویژگی های مهمی است که در هنگام طراحی باید به آن توجه شود. بهبود ابعاد الگوی خیس شدگی موجب افزایش کارایی مصرف آب و سیستم آبیاری می شود. هدف از انجام این پژوهش بررسی اثر کاربرد شلتوک برنج و بیوچار (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">biochar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) آن بر الگوی خیس شدگی خاک رس سیلتی تحت آبیاری قطره ای سطحی بود. در این پژوهش از یک جعبه به طول 200، عرض 50 و ارتفاع 100 سانتی متر استفاده شد. به منظور سهولت در پر و خالی کردن، تنها تا ارتفاع 50 سانتی متری آن از خاک پر شد. شلتوک برنج و بیوچار به میزان صفر، یک و دو درصد وزنی خاک با آرایش فاکتوریل تیمارها در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار افزوده شد. بیوچار ها در دمای 500 درجه سانتی گراد تهیه شدند. آزمایش ها با قطره چکان دارای دبی ثابت چهار لیتر در ساعت با مدت زمان آبیاری سه ساعت انجام شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد حضور تیمارهای آلی سبب افزایش رطوبت خاک در دامنه رطوبتی گنجایش زراعی تا نقطه پژمردگی دائم شدند که این افزایش در تیمار بیوچار دو درصد نسبت به سایر تیمارها بیشتر بود. همچنین افزودن شلتوک و بیوچار در خاک رسی سیلتی سبب کاهش پیشروی افقی و افزایش پیشروی عمودی شد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> افسانه ابراهیمی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3802&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تغییر کاربری اراضی از قبیل تغییر جنگل به اراضی زیر کشت به طور معمول اثرات مخربی بر شاخص های کیفی خاک دارد. این مطالعه به منظور بررسی اثرات تغییر کاربری بر ویژگی های زیستی، شیمیایی و حاصلخیزی خاک در منطقه مختار شهر یاسوج صورت گرفت. پنج نمونه خاک (30-0 سانتی متر)، از سه کاربری جنگل متراکم، جنگل تخریب شده و زراعت دیم برداشت و ویژگی های بالا در قالب طرح کاملاً تصادفی اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که در پی تغییر کاربری اراضی جنگلی به دیم، مقادیر هدایت الکتریکی (56 درصد)، ماده آلی (67 درصد)، نیتروژن کل (71 درصد)، فسفر (20 درصد)، پتاسیم قابل دسترس (48 درصد)، تنفس پایه (42 درصد)، تنفس برانگیخته (63 درصد)، جمعیت قارچ (23 درصد)، آنزیم های اسید فسفاتاز (59 درصد) و آلکالین فسفاتاز (79 درصد) کاهش یافتند. در حالی که جمعیت باکتری (20 درصد)</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و</span></span></strong> <strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">(5 درصد) در کاربری زراعی نسبت به جنگل متراکم افزایش یافت و مقدار فسفر قابل جذب تفاوت معنی داری را نشان نداد. نتایج نشان داد که در پی تغییر کاربری ماده آلی خاک و ویژگی های مرتبط با آن به میزان بیشتری تحت تأثیر قرار گرفتند. بنابراین به منظور نگهداشت کیفیت خاک، عملیات مدیریتی مناسب از جمله اجتناب از قطع درختان در اراضی شیبدار، چرای بی رویه در مراتع و افزودن مواد آلی به خاک در کاربری دیم توصیه می شود. </span></span></strong></div> حمیدرضا اولیایی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3807&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">استفاده از روابط همزیستی بین قارچ میکوریز و ترکیبات آلی تحرک عناصر غذایی ریزمغذی را در ریزوسفر تحت تأثیر قرار می دهند و زیست فراهمی عناصر غذایی ریز مغذی در گیاه را بهبود می بخشند. به منظور ارزیابی تأثیر کاربرد بیوچار و کمپوست بقایای هرس درختان سیب و انگور و قارچ میکوریزی بر زیست فراهمی عناصر ریزمغذی در خاک آهکی در ریزوسفر گندم آزمایش گلخانه ای با کشت گندم در </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شرایط رایزوباکس انجام شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل منابع آلی (بیوچار، کمپوست و شاهد)، تلقیح میکروبی (قارچ </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">AMF</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و بدون تلقیح)</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در خاک ریزوسفری بودند. در پایان دوره رشد، ماده آلی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">OM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و زیست فراهمی عناصر آهن، روی، مس و منگنز در خاک های ریزوسفری و جذب این عناصر در گیاه اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که ماده آلی، آهن، روی، مس و منگنز در خاک ریزوسفری تحت تأثیر منابع آلی و تلقیح میکوریزی افزایش معنی داری داشتند، به طوری که کاربرد بیوچار در شرایط تلقیح میکوریزی منجر به افزایش 74/23 و 19/28 درصدی آهن و منگنز نسبت به شرایط بدون تلقیح در خاک ریزوسفری شد. حضور قارچ میکوریز سبب افزایش زیست فراهمی 94/60 و 29/54 درصدی روی و مس در تیمار کمپوست در مقایسه با تیمار بدون تلقیح شد. کاربرد منابع آلی و تلقیح میکوریزی سبب افزایش جذب عناصر ریزمغذی و وزن خشگ گیاه گندم شد.</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="font-family:b lotus;"></span></span></strong></div> میرحسن رسولی صدقیانی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3697&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بخش آلی خاک با تأثیر گذاری بر ویژگی های فیزیکی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">شیمیایی و بیولوژیکی نقش مهمی در افزایش تولید محصولات و چرخه عناصر غذایی مختلف در خاک دارد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مطالعه پیش رو با هدف بررسی</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تأثیر باکتری های محرک رشد</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بر تنفس پایه، بهره میکروبی، کربن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آلی،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کربن</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زیست توده میکروبی، کربن قابل اکسید</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">با</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">پرمنگنات، کربن محلول در آب سرد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گرم </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">زیر کشت</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> گندم</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">رقم چمران</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">قالب</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">طرح</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کاملاً</span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تصادفی در شش تکرار صورت گرفت. <span style="color:black;">تیمارهای</span></span></span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آزمایش شامل</span></span></span></span></strong> <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">چهار سطح باکتری (شاهد بدون مایه زنی، مایه زنی با </span></span></span></span></strong><strong><em><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">انتروباکتر کلو</span></span></span></em></strong><strong><em><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آ</span></span></span></em></strong><strong><em><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سه </span></span></span></em></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">33</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مایه زنی با </span></span></span></strong><strong><em><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">انتروباکتر کلوآسه </span></span></em></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">1</span></span></span>}</strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و </span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مخلوط</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> دو باکتری</span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بودند. طی دوره آزمایش ویژگی هایی مانند ارتفاع گیاه و شاخص کلروفیل اندازه گیری شد. در</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">پایان</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دوره</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کشت،</span></span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">وزن خشک </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ریشه، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">اندام هوایی و عملکرد دانه محاسبه شد. همچنین ویژگی های بیولوژیکی و شکل های مختلف کربن در خاک پس از پایان کشت اندازه گیری شد. نتایج نشان دهنده تأثیر باکتری های محرک رشد بر افزایش شاخص کلروفیل، ارتفاع، وزن خشک ریشه و اندام هوایی و عملکرد دانه در مقایسه با شاهد بود. کمترین مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بیشترین مقدار شکل های کربن در حضور سویه های مختلف باکتری نسبت به شاهد مشاهده شد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بیشترین مقدار کربن آلی خاک با مخلوط دو باکتری با مقدار 22/7</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">درصد افزایش نسبت به شاهد مشاهده شد.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بیشترین مقدار کربن زیتوده میکروبی به ترتیب با مخلوط دو باکتری،<em> انتروباکترکلوآسه</em> </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">1</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، <em>انتروباکترکلوآسه</em> </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong>_{<span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">33</span></span></span>}</strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با مقادیر 87/67، 42 و 26/5 درصد افزایش نسبت به شاهد مشاهده شد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">همبستگی بین شکل های کربن خاک نشان داد کربن قابل استخراج با آب سرد و گرم، </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کربن آلی محلول و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کربن قابل اکسید با پرمنگنات همبستگی مثبت معنی داری با تنفس و</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کربن زی توده میکروبی و همبستگی منفی با مقدار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> خاک دارند. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">استفاده از مایه تلقیح میکروبی موجب افزایش اجزای کربن در خاک شد که می تواند در بهبود ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک و عملکرد گیاه نقش مثبت داشته باشد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> نعیمه عنایتی ضمیر http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3765&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">قرارگرفتن در معرض گردوغبار خیابانی در طولانی مدت به دلیل پتانسیل سمّیت فلزات سنگین انباشته شده در آن می تواند باعث اثرات مضرر برای سلامت انسان از طریق استنشاق، بلع و جذب پوستی شود. در این مطالعه،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ت</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">عداد 25 عدد نمونه گردوغبار </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خیابانی</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> از پیاده رو خیابان های اصلی </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ایلام برداشت و </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">به روش طیف سنجی جفت شده پلاسمای القایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">ICP-OES</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) اندازه گیری شدند. میانگین غلظت فلزات مورد مطالعه به ترتیب:</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سرب (80/58)، روی (24/213)، مس (12/63)، کروم (84/45)،</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کادمیوم (37/0)، نیکل (76/43)، وانادیوم (92/30) و آرسنیک (00/5) میلی گرم بر کیلوگرم است. بر اساس مقدار میانگین پتانسیل ریسک اکولوژیکی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Er</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) فلزات سنگین سرب، روی، مس، کروم، نیکل و وانادیوم دارای پتانسیل ریسک اکولوژیکی کم و کادمیوم دارای ریسک اکولوژیکی متوسط هستند. بیشترین میزان خطر غیر سرطان زایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HQ</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در کودکان و بزرگسالان به ترتیب مربوط به فلز آرسنیک از طریق مسیر بلع و فلز کروم از طریق مسیر جذب پوستی است و کمترین میزان مربوط به فلز کادمیوم از طریق مسیر تنفس است.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مقادیر خطر تجمعی غیر سرطان زایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">HI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) در هر سه </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مسیر جذب در گروه سنی کودکان بیشتر از بزرگسالان است. همچنین در هر دو گروه سنی، کروم دارای بیشترین خطر سرطان زایی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و سرب کمترین خطر را دارد. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نتایج به دست آمده از پتانسیل ریسک اکولوژیک و ریسک سلامت انسانی، نشان داد که منبع آلودگی فلزات مورد مطالعه فعالیت های انسان زاد از قبیل ترافیک، تأسیسات صنعتی و سوختن سوخت های فسیلی در منطقه مورد مطالعه است.</span></span></strong></div> نوید قنواتی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3841&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">این پژوهش به منظور بررسی تأثیر استراتژی های جدید کم آبیاری بر عملکرد کمّی و بهره وری مصرف آب دو رقم ذرت علوفه ای بر پایه طرح کامل تصادفی در قالب کرت های یک بار خرد شده در سه تکرار، انجام شد. تیمارهای آبیاری شامل 1) آبیاری کامل (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">FI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، 2) کم آبیاری به صورت استاتیک (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، 3) کم آبیاری به صورت پویا (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، 4) کم آبیاری به صورت پویا که در آن در یک سوم ابتدای رشد 90 درصد نیاز آبی گیاه، در یک سوم بعدی دوره رشد 75 درصد و در یک سوم انتهایی دوره رشد 50 درصد نیاز آبی برای بخشی از سیستم ریشه ای گیاه، تأمین شد (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و 5) کم آبیاری به صورت استاتیک که در آن 75 درصد نیاز آبی گیاه به طور ثابت و در تمام طول فصل رشد برای بخشی از سیستم ریشه ای تأمین شد (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بودند. نتایج نشان داد که تفاوت معنی داری بین استراتژهای آبیاری وجود داشت. در مقایسه با تیمار آبیاری کامل، تیمارهای آبیاری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> عملکرد ذرت را به ترتیب 18، 27، 49 و 53 درصد کاهش دادند. نتایج همچنین نشان داد که بین دو رقم ذرت تفاوت معنی داری وجود نداشت. در مقایسه با تیمار آبیاری کامل، تیمار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بهره وری مصرف آب را 14 درصد افزایش داد در حالی که تیمارهای </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">DPRD</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> بهره وری مصرف آب را به ترتیب 3، 19 و 44 درصد کاهش دادند. بر اساس تحلیل اقتصادی انجام شده، عمق بهینه آبیاری برای رسیدن به بیشترین سود خالص 5/858 میلی متر به دست آمد. به طور کلی استراتژی آبیاری </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SDI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای منطقه مورد مطالعه پیشنهاد می شود. </span></span></strong></div> مهدی مکاری http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3838&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">گون بادکنکی (</span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Astragalus fasciculifolius</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) از جمله گونه هایی است که در مناطق خشک و نیمه خشک جنوب ایران پراکنش خوبی دارد و می تواند به سرعت در کنار جاده ها استقرار یابد. پژوهش حاضر به منظور بررسی تأثیر جاده و شدت ترافیک آن بر ویژگی های فیزیکوشیمیایی و قابلیت استفاده عناصر غذایی کنار جاده و بررسی غلظت عناصر در بخش های هوایی گونه گون بادکنکی بود. 30 نمونه خاک و گیاه به صورت تصادفی از کنار جاده ها و فاصله 100 متری از لبه جاده ها جمع آوری و برخی ویژگی های فیزیکی و شیمیایی خاک و قابلیت استفاده عناصر اندازه گیری شد. غلظت عناصر در اندام های هوایی گیاه نیز اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که خاک های کنار جاده دارای مقدار شن و آهک بیشتر و سیلت و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> کمتری بودند. خاک های کنار جاده اصلی دارای مقدار پتاسیم کمتر و آهن، منگنز، روی و مس بیشتری نسبت به اراضی اطراف بودند درحالی که این تفاوت برای جاده های فرعی درباره مقدار آهن و مس وجود نداشت. غلظت عناصر در گیاه نیز تحت تأثیر جاده قرار گرفت و مقدار فسفر، پتاسیم، منگنز و روی افزایش معنی داری در گیاهان کنار جاده نشان داد. غلظت فسفر، آهن، روی و مس گیاه در جاده های اصلی و غلظت آهن و روی گیاه در جاده های فرعی ارتباط معنی داری با مقدار آن عناصر در خاک داشتند. تأثیر جاده ها بر تغییرات ویژگی های خاک و عناصر غذایی مربوط به افزوده شدن ترکیبات بستر جاده و انتشار ترکیبات حاصل از تردد وسایل نقلیه است. به طور کلی می توان نتیجه گیری کرد که خاک های کنار جاده، شرایط رطوبتی و تغذیه ای مناسب تری برای استقرار گونه </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Astragalus fasciculifolius</span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">نسبت به خاک های اراضی اطراف دارند.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> حمدی رضا بوستانی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3835&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یکی از منابع اصلی انتشار گازهای گلخانه ای، مصرف انرژی برای پمپاژ آب های زیرزمینی است. برای رسیدن به پایداری زیست محیطی و کاهش اثرات تغییر اقلیم، کاهش مصرف انرژی از اهمیت زیادی برخوردار است. در این مطالعه، میزان انتشار گازهای گلخانه ای ناشی از استخراج آب های زیرزمینی در آبخوان های استان گیلان بررسی شد. بعد از بررسی وضعیت استخراج آب های زیرزمینی و انواع پمپ های استخراج آب در هر یک از آبخوان ها، مقادیر انرژی مصرفی، میزان انتشار گازهای گلخانه ای و شاخص پدیده تغییر اقلیم مربوط به آن محاسبه شد. بررسی های اولیه نشان داد که 55 درصد از چاه های واقع در منطقه دیزلی هستند، در حالی که، 3/51 درصد انرژی مورد نیاز برای استخراج آب های زیرزمینی از طریق پمپ های الکتریکی تأمین می شود. همچنین مجموع انتشار گازهای گلخانه ای و مقدار شاخص تغییر اقلیم در وضعیت موجود 98/8 و 59/7 میلیون کیلوگرم دی اکسیدکربن معادل براورد شد. در راستای رسیدن به پایداری زیست محیطی و امنیت انرژی، سناریوهای برقی کردن چاه های دیزلی و استفاده از انرژی خورشیدی بررسی شد. نتایج حاصل از سناریوها نشان داد که برقی کردن چاه های دیزلی، تأثیر زیادی بر کاهش میزان انتشار گازهای گلخانه ای ندارد، در حالی که، استفاده از انرژی خورشیدی تأثیر قابل توجهی در کاهش گازهای گلخانه ای دارد، به طوری که، با اجرای سناریوی استفاده از پمپ های خورشیدی در ماه های خرداد، تیر و مرداد در بخش کشاورزی، باعث کاهش 4/44 درصدی میزان انتشار گازهای گلخانه ای می شود. بنابراین بهتر است در برنامه ریزی های آینده، سیاست هایی اتخاذ شود تا استفاده از انرژی های تجدیدپذیری مانند انرژی خورشیدی معمول شود.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> سمیه جنت رستمی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3750&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در پژوهش حاضر توزیع رطوبت در خاک ماسه ای تحت تأثیر تیمارهای روش آبیاری (کوزه ای، قطره ای و قطره ای نواری) با فشارهای ثقلی معادل 5/0، 5/1 و3 متر در شرایط کشت هندوانه ارزیابی شد. رطوبت در اعماق مختلف و در دو فاصله 5 و 20 سانتی متری از گیاه با دستگاه </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">TDR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> اندازه گیری شد و نتایج نشان داد که هر چند با روش آبیاری کوزه ای می توان رطوبت اعماق مختلف خاک را تا حد 16 درصد به صورت ثابت نگه داشت، لیکن بیشترین درصد رطوبت در عمق های 40، 50 و 60 سانتی متر تیمار آبیاری قطره ای ثقلی و کمترین آن نیز در آبیاری کوزه ای اتفاق افتاد. در آبیاری های قطره ای با استفاده از فشارهای ثقلی ضمن تعدیل رطوبت خاک بین 15 تا 22 درصد، می توان با انتخاب دور آبیاری قطع و وصلی، رطوبت در زمان های مختلف آبیاری را در محدوده ثابتی نگه داشت. بنابراین ضمن اثبات امکان کاربرد آبیاری قطره ای با استفاده از حداقل فشار آبیاری موجود در بیشتر اراضی کشاورزی (5/0 متر)، با کاربرد آبیاری کوزه ای می توان رطوبت خاک ماسه ای را در حد ثابت نگه داشت و از این خاک برای کشت گیاهان مثمر مانند هندوانه استفاده کرد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> مجید عرب فرد http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3823&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تالاب ها (برکه ها یا نیزارها) به عنوان سیستم های خود پالاینده&rlm;، اهمیت زیادی در پالایش آلودگی آب ها و پساب ها داشته و مطالعات زیادی درباره کاربرد آنها در تصفیه فاضلاب های شهری و افزایش کارایی آنها صورت گرفته است. هدف از این پژوهش، بررسی کارایی تالاب مصنوعی در پالایش فاضلاب تصفیه خانه شهری در اقلیم خشک و سرد اراک است. در این پژوهش&rlm;، سه سیستم تالاب مصنوعی از نوع جریان زیرسطحی، هر کدام به عرض سه متر و طول 12 متر و عمق یک متر احداث و با استفاده از شن بادامی پر شد. در تالاب اول گیاه نی، در تالاب دوم گیاه لوئی کاشته شد و تالاب سوم بدون گیاه به عنوان شاهد در نظر گرفته شد. نمونه های پساب ورودی و خروجی به هر تالاب به صورت دو هفته یکبار نمونه برداری و برای سنجش پارامترهای پساب به آزمایشگاه مرجع منتقل شد و میزان کل مواد جامد معلق (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TSS</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">)، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">COD</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">BOD</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، کلیفرم گوارشی (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">FC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و کلیفرم کل (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بر اساس روش های استاندارد اندازه گیری شد. محاسبات آماری در نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Excel</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و همچنین با استفاده از نرم افزار </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPSS</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> صورت گرفت. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که میانگین حذف </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TSS</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">COD</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">BOD</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">FC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به ترتیب در تالاب نی 79</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 7/60، 6/45، 1/86 و 1/90 درصد در تالاب لوئی به ترتیب 77</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 4/61، 8/59</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 4/92</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و 1/93</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;درصد و در برکه شاهد 69</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، 5/44، 43، 6/83</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و 8/88</span></span></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;درصد است. از طرف دیگر آنالیز واریانس&rlm;، نشان داد که بین میزان کارایی در فصول مختلف سال تفاوت معنی داری در بین تالاب های مختلف وجود دارد به نحوی که بیشترین کارایی در فصل تابستان و در تالاب لوئی دیده می شود. مقایسه نتایج به دست آمده با مطالعات صورت گرفته در داخل و خارج کشور، نشان دهنده وضعیت بسیار مطلوب تالاب های تحقیقاتی تصفیه خانه شهر اراک در کاهش پارامترهای آلاینده پساب است. نتایج کلی نشان می دهد که تالاب های مصنوعی از توان بالایی در پالایش پساب های شهری برخوردار بوده و قادر به کاهش میزان آلاینده های فاضلاب برای استفاده از آن در مصارف مختلفی از قبیل کشاورزی و یا تزریق به منابع آب سطحی و زیرزمینی است. افزایش طول بستر، ایجاد تأسیسات تصفیه مقدماتی فاضلاب، بهبود هوادهی تالاب ها، افزایش زمان ماند، افزودن مواد کربنی قابل تجزیه به بستر و حذف لایه ماسه حفاظتی روی بسترها، راهکارهای افزایش راندمان تالاب های مصنوعی تصفیه خانه فاضلاب شهر اراک هستند. </span></span></strong></div> علی لطفی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3803&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در این مطالعه، سطح آب زیر زمینی در منطقه سراب قنبر- واقع در جنوب شهر کرمانشاه، کشور ایران- با استفاده از مدل موجک ماشین آموزش نیرومند خودتطبیقی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">(WA-SAELM)</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> تخمین زده شد. برای توسعه مدل عددی از روش هوش مصنوعی و جدید ماشین آموزش نیرومند خودتطبیقی و تبدیل موجک استفاده شد. در ابتدا، با استفاده از <span style="color:black;">تابع خود همبستگی، خود همبستگی نسبی و تأخیرهای مؤثر</span>، هشت </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مدل مختلف </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">SAELM</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">WA-SAELM</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> متمایز توسعه داده شدند، سپس مقادیر تراز آب زیرزمینی چاه مشاهداتی نرمال سازی شدند. در ادامه، با تجزیه و تحلیل نتایج مدل سازی، بهینه ترین خانواده موجک برای مدل سازی انتخاب شد. با ارزیابی نتایج مدل های </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">SAELM</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold;"><span style="font-size:9.0pt;">WA-</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAELM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مشخص شد که مدل های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">WA-SAELM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مقایسه با مدل های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SAELM</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مقادیر تابع هدف را با دقت بیشتری تخمین زدند. </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">سپس مدل برتر بر اساس دقت آن در پیش بینی تراز آب زیرزمینی انتخاب شد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">. به عنوان مثال در حالت تست، مقادیر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">R</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">MAE</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NSC</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای مدل برتر به</span></span></strong><strong><span style="font-family:sakkal majalla;"><span style="font-size:11.0pt;"> </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">ترتیب برابر 995/0، 988/0 و 990/0 محاسبه شدند. همچنین برای مدل های عددی، تحلیل عدم قطعیت انجام و نشان داده شد که مدل برتر مقادیر مشاهداتی را کمتر از مقدار واقعی تخمین زده است.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> فریبرز یوسفوند http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3805&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در این مطالعه برای بررسی قابلیت اراضی برای کشاورزی دیم در زیرحوضه آبخیز پلاسجان، از روش ارزیابی چندمعیاره استفاده شد. ابتدا با مرور منابع و استفاده از نظر کارشناسان، لایه های اطلاعاتی مورد نیاز تعیین، معیارها به روش فازی و محدودیت ها به روش بولین استاندارد و وزن معیارها با استفاده از روش تجزیه و تحلیل سلسله مراتبی، تعیین شد. بررسی وزن های محاسبه شده نشان داد خاک و اقلیم به ترتیب با 27/0 و 26/0 بیشترین اهمیت را در مطالعه ارزیابی قابلیت دیمکاری دارند. سپس، با استفاده از روش ترکیب خطی وزن دار، معیارها و محدودیت ها با یکدیگر تلفیق و مدل قابلیت دیمکاری اراضی تهیه و با اعمال طبقه بندی مجدد روی آن، نقشه قابلیت دیمکاری اراضی در شش طبقه تهیه شد. نتایج نشان داد در مجموع 178430 هکتار از منطقه در دو طبقه با قابلیت خیلی زیاد و زیاد کشاورزی دیم قرار گرفته است. برای بررسی پایداری اراضی زیر کشت دیم، موقعیت آنها روی طبقات مختلف قابلیت دیمکاری بررسی شد. نتایج نشان داد در مجموع 19686 هکتار از اراضی زیر کشت فعلی در دو طبقه با قابلیت زیاد تا خیلی زیاد و 5999 هکتار در طبقات کمتر قابلیت قرار گرفته اند.</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.3pt;"><span style="font-family:b lotus;"></span></span></strong></div> وحید راهداری http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3831&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بخش عمده ای از تأمین آب شرب و کشاورزی، دو نیاز اساسی بشر از آب زیرزمینی تأمین می شود. پیش بینی، پایش، بررسی عملکرد و برنامه ریزی این منبع حیاتی نیازمند مدل سازی است. تأخیر زمانی نوسانات عمق آب زیرزمینی با بارندگی یکی از داده های ضروری مدل ها است. تحلیل رفتار پیزومترها با استفاده از روش همبستگی متقاطع پیرسون بین شاخص های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GRI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در آبرفت دشت شیراز به منظور تعیین تأخیر زمانی مذکور هدف پژوهش حاضر است. نتایج نشان داد که رفتار 2/86 درصد از پیزومترها شبیه یکدیگر است و در 3/79 درصد از پیزومترها عمق آب زیرزمینی یک ماه پس از بارندگی کاهش نشان می دهد. بهترین ضریب همبستگی بین شاخص های موصوف در امتداد محور جنوب غربی به سمت شمال شرقی دشت وجود دارد. به علت شیب شمالی- جنوبی دشت، آبرفت شمالی از ضریب همبستگی بهتری نسبت به بخش جنوبی برخوردار است. منطقه مرکزی دشت دارای بیشترین ضریب همبستگی است و حداکثر ضرائب همبستگی در مقیاس زمانی 48 ماهه رخ می دهد. همچنین از سال 1383 به بعد به دلیل کاهش نزولات جوی دشت شیراز، شاخص </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> به سمت خشکسالی میل کرده، اگرچه روند معنی دار نبوده است. اما شاخص </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">GRI</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> از این روند تبعیت نکرده و به طور معنی داری خشکسالی هیدرولوژیک حاد را نشان می دهد که علت آن برداشت بیش از تغذیه، از آبخوان آبرفتی این دشت است</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> مسعود نوشادی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3840&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">خشکسالی به عنوان یکی از مخاطرات طبیعی ممکن است طی سال های متمادی به آهستگی یک منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و اثرات مخربی روی محیط طبیعی و زندگی انسان ها داشته باشد. هر چند پیش بینی وقوع خشکسالی نقش مهمی در مدیریت منابع آب دارد ولی به دلیل ماهیت تصادفی عوامل مؤثر بر وقوع و شدت خشکسالی،</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">در تعیین زمان شروع و خاتمه آن</span></span></span></strong> <strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">دچار مشکل هستیم. هدف از این پژوهش ارزیابی قابلیت مدل های خطی تصادفی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SARIMA</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای پیش بینی خشکسالی در استان اصفهان با استفاده از شاخص </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> است. به این <span style="letter-spacing:-.2pt;">منظور، بهترین مدل </span></span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SARIMA</span></span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای توصیف داده های بارش مربوط به 10 ایستگاه همدیدی استان اصفهان با طول دوره آماری (2017-1990)،</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> انتخاب و بر اساس آن میزان بارش برای دروه پنج ساله پیش بینی و سپس شدت خشکسالی برای این دوره با استفاده از شاخص خشکسالی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مقیاس زمانی سالیانه محاسبه شد. نتایج ارزیابی شدت خشکسالی ایستگاه ها بر اساس شاخص </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="color:black;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SPI</span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای دوره (2022-2018) بیانگر وقوع خشکسالی ضعیف طی دوره (۲۰22-۲۰19) برای ایستگاه های اصفهان، کاشان و نائین و طی سال ۲۰۱۹ برای ایستگاه های شرق اصفهان، شهرضا و کبوترآباد است و همچنین وقوع خشکسالی شدید طی سال 2019 برای ایستگاه های اردستان و گلپایگان است. برای سایر ایستگاه به غیر از ایستگاه اصفهان، کاشان، گلپایگان و نائین وقوع خشکسالی شدید در سال 2018 اتفاق افتاده است. </span></span></span></strong><span style="color:black;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></span></div> حمید قربانی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3867&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">آب از مهم ترین عوامل تولید محصولات کشاورزی در سرتاسر جهان است و کمبود آن در بخش کشاورزی لزوم استفاده از کم آبیاری را نمایان می سازد. بنابراین در این پژوهش به&lrm;منظور مشخص کردن اثر دو روش کم آبیاری بر شاخص&lrm;های رشد گیاه دارویی رزماری، آزمایشی در ایستگاه تحقیقاتی نهال و بذر شهرداری ایران شهر در قالب طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1396، اجرا شد. در این آزمایش، تیمارها شامل آبیاری کامل، کم آبیاری تنظیم شده و آبیاری ناقص ریشه هر کدام در دو سطح 75 و 55 درصد آبیاری کامل بودند. نتایج نشان داد که اعمال کم آبیاری در سطوح 75 و 55 درصد آبیاری کامل باعث صرفه جویی به ترتیب 6/18 و 3/34 درصدی در مصرف آب شد. مقایسه دو تیمار آبیاری کامل و تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه باعث کاهش 7/6 درصدی وزن خشک اندام هوایی، 3/14 درصدی ارتفاع بوته و 1/12 درصدی تعداد شاخه زایا شد. این در حالی بود که توسعه مناسب ریشه گیاه در سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل اعمال شده در آبیاری ناقص ریشه، افزایش 9/12 درصدی بهره وری آب را نسبت به تیمار آبیاری کامل در پی داشت. از این رو با در نظر گرفتن مسائل مربوط به کمبود آب، می توان سطح تأمین 75 درصد آبیاری کامل در شرایط آبیاری ناقص ریشه را به عنوان تیمار برتر و راهکار مناسب برای مقابله با بحران آب، برای حرکت به سمت یک سامانه کشاورزی پایدار توصیه کرد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> احمد مهربان http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3797&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">رسوبات مخزن انباشت انواع آلاینده ها و جزء تفکیک ناپذیر اکوسیستم ها هستند که از این میان، فلزات سنگین به دلیل اثرات زیانبار روی زیست بوم ها و ماندگاری بسیار زیاد از اهمیت زیادی برخوردارند</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> پژوهش حاضر به منظور تعیین غلظت و درجه آلودگی فلزات آهن، روی، مس، منگنز و نیکل در رسوبات ساحلی بندر بوشهر انجام گرفت. به منظور نمونه برداری از رسوب در بندر بوشهر، مسافتی به طول 10 کیلومتر در نظر گرفته شد. از روش هضم اسیدی برای آماده سازی نمونه ها به منظور آنالیز فلزات استفاده شد. همچنین ویژگی های فیزیکی رسوب با استفاده از روش های استاندارد اندازه گیری شد. شدت آلودگی فلزات سنگین در رسوبات نیز با استفاده از شاخص های درجه آلودگی، درجه آلودگی اصلاح شده، ضریب آلودگی، ضریب غنی شدگی و شاخص های مولر تعیین شد. بر اساس نتایج، توزیع فلزات در رسوبات به صورت نیکل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مس </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> روی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> منگنز </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> آهن به دست آمد. در مطالعه حاضر به دلیل فاصله عسلویه تا بندر بوشهر مقادیر کمتری برای فلز نیکل به دست آمد. نتایج شاخص های آلودگی ژئوشیمیایی مولر و سایر شاخص ها حاکی از آن بود که رسوبات سطحی منطقه مورد مطالعه در وضعیت غیر آلوده قرار دارند. مقایسه میانگین فلزات در رسوبات با استانداردهای کیفیت رسوب نشان داد که غلظت فلزات مطالعه حاضر از سطوح استانداردها کمتر است. در نتیجه نوار ساحلی بندر بوشهر نسبت به فلزات آهن، روی، مس، منگنز و نیکل فاقد آلودگی است</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> این پژوهش نشان می دهد که اگرچه تغییرات کمی در یافته های این شاخص ها وجود دارد، ترکیب آنها درک جامع تری از خطرات فلزات سنگین در رسوبات سطحی بندر بوشهر به ما می دهد.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> عیسی سلگی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3681&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">کفزیان نقش مهمی را در انتقال تولیدات اولیه و مواد آلی انباشت شده در بستر زیست بوم های آبی (دتریتوس) به سطوح بالاتر زنجیره غذایی ایفا می کنند. آنها همچنین به عنوان شاخص های زیستی به منظور ارزیابی اثر آلاینده های ناشی از فعالیت های انسان بر زیست بوم های آبی استفاده می شوند.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> ارزیابی جوامع بی مهرگان کفزی دریاچه سد زاینده رود، در طی سال 1392 به صورت فصلی در چهار ایستگاه نمونه برداری بررسی شد. نمونه برداری با استفاده از دستگاه نمونه بردار رسوب با ابعاد 20&times;20 سانتی متر انجام شد.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> میانگین دمای آب سطحی دریاچه سد زاینده رود در طی دوره نمونه برداری 41/2</span></span></strong><strong><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">64/15 درجه سانتی گراد و آب عمقی دریاچه </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">82/1</span></span></strong><strong><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">99/8 </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">درجه سانتی گراد براورد شد</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> میانگین غلظت اکسیژن محلول در آب سطحی معادل 61/0</span></span></strong><strong><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">31/10 و در آب عمقی معادل 72/0</span></span></strong><strong><span style="font-family:cambria,serif;"><span style="font-size:11.0pt;">&plusmn;</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">12/8 میلی گرم در لیتر متغیر بود.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در مجموع 2165 نمونه جانور کفزی در دریاچه سد زاینده رود جمع آوری و شناسایی شد که متعلق به سه رده، شش راسته و پنج خانواده بود. بیشترین تعداد نمونه ها به جنس های </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Tubifex</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Naididae</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Chironomidae</span></span></em></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> تعلق داشت. جنس غالب در تمام مراحل نمونه برداری </span></span></strong><strong><em><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">Tubifex</span></span></em></strong> <strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">بود. بر اساس یافته های این پژوهش به نظر می رسد ساختار بستر، میزان مواد مغذی، فشار چرا و فشار هیدرواستاتیک مهم ترین عوامل محیطی مؤثر بر امکان سکنی گزینی، زیست و فراوانی جمعیت کفزیان در دریاچه سد زاینده رود باشد</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">.</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></strong></div> عیسی ابراهیمی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3818&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">یکی از راهکارهای افزایش بهره وری آب در کشاورزی، استفاده از سامانه های نوین آبیاری است و برای طراحی دقیق این سامانه ها نیاز به ارزیابی کیفیت آب است. هدف از این پژوهش، بررسی کیفیت آب زیرزمینی دشت خرم آباد برای پیاده سازی سامانه های آبیاری قطره ای است و از شاخص های کیفی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TDS</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TH</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">&nbsp;Na</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">pH</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> مربوط به سال های آماری 1395-1391 استفاده شد. در این پژوهش ابتدا نرمال بودن داده ها بررسی و مشخص شد که داده ها غیرنرمال هستند، از این رو از روش لگاریتم گیری برای نرمال سازی استفاده شد. برای ارزیابی کیفیت آب زیرزمینی منطقه از روش های زمین آمار استفاده شد و از بین روش های مختلف، روش درون یابی کریجینگ معمولی با کمترین جذر میانگین مربعات خطا برای </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">همه پارامترها </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">استفاده شد. نقشه های پهنه بندی کیفیت نشان داد که در نواحی شمال و جنوب شرق، غلظت </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">EC</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">SAR</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> از نظر طبقه بندی کیفی در وضعیت بد قرار دارد، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TDS</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> دارای غلظت بیش از 4000 میلی گرم در لیتر است و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Na</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> غلظتی بیش از 15 میلی اکی والانت در لیتر را داراست. در این نواحی </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">TH</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با غلظت بیش از 730 میلی گرم در لیتر بیشترین آلودگی را دارد و در نواحی مرکزی دشت، خطر رسوبات کربنات بیشتر است. میزان </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">LSI</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در نواحی غربی بیشتر از یک است که حدود 12 درصد از دشت را شامل می شود، در این نواحی برای اجرای سامانه های قطره ای محدودیت وجود دارد. درحالی که بهترین کیفیت برای اجرای این سامانه ها در قسمت جنوب شرق دشت قرار داشت و 19 درصد دشت را دربر می گیرد. درنهایت نقشه تلفیق شده مشخصات کیفی نشان داد که بیشترین غلظت مشخصه های کیفی در نواحی شمالی، مرکزی و جنوبی قرار دارد که 29/62 درصد از وسعت دشت را شامل می شود.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> علی حیدر نصرالهی http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3855&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">پژوهش حاضر به منظور ارزیابی مدل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">AquaCrop</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در شبیه سازی عملکرد وکارایی مصرف سیب زمینی تحت شرایط تنش آبی در پنج سطح (</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"><span style="font-size:11px;">1</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، <span style="font-size:11px;">2</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، <span style="font-size:11px;">3</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و&nbsp;<span style="font-size:11px;">4</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E&nbsp;</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;به ترتیب نشان دهنده 100، 85، 70، 50 و 30 درصد تأمین نیاز آبی) و زمان اعمال تنش در سه دوره زمانی از رشد (<span style="font-size:11px;">1</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">،&nbsp;<span style="font-size:11px;">2</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و<span style="font-size:11px;">3</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;به ترتیب نشان دهنده 50 روز رشد اول (استقرار بذر و رشد رویشی)، دوم (مرحله میانی) و سوم (رسیدن فیزیولوژیکی گیاه) از کل دوره رشد) انجام شد. نتایج نشان داد که مدل </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">AquaCrop</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> در شبیه سازی عملکرد دچار خطای بیش برآوردی و در تعیین کارایی مصرف آب دچار خطای کم برآوردی شد. مقادیر خطای این مدل با توجه به مقادیر </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RMSE</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">NRMSE</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای هر دو پارامتر عملکرد و کارایی مصرف آب قابل قبول بود. بیشینه و کمینه خطای شبیه سازی عملکرد به ترتیب برابر با 0/3 (<span style="font-size:11px;">1</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">3</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و 15/3 (1</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">2</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بود. نتایج به دست آمده برای کارایی مصرف آب نیز نشان داد که بیشترین و کمترین خطا به ترتیب برابر با 0/53 (<span style="font-size:11px;">3</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">2</span></span><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) و 0/03 (<span style="font-size:11px;">4</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:9.0pt;">2</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">) بود. اختلاف مقادیر شبیه سازی و مشاهداتی برای تیمارهای <span style="font-size:11px;">1</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، <span style="font-size:11px;">2</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">، <span style="font-size:11px;">3</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و <span style="font-size:11px;">4</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">E</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;به ترتیب برابر با 0/24، 0/25، 0/19 و 0/44 کیلوگرم بر مترمکعب و اختلاف مقادیر شبیه سازی و مشاهداتی برای تیمارهای <span style="font-size:11px;">1</span></span></span><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T </span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">،&nbsp;<span style="font-size:11px;">2</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;و<span style="font-size:11px;">3</span>&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">T</span></span><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">&nbsp;به ترتیب برابر با 0/19، 0/36&nbsp;و 0/22 کیلوگرم بر مترمکعب بود. بنابراین با افزایش میزان تنش و همچنین در اوایل دوره رشد سیب زمینی، مدل خطای بیشتری در برآورد کارایی مصرف آب داشت.</span></span></strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"></span></span></div> اصلان اگدرنژاد http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3815&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تخمین تبخیر- تعرق گیاه مرجع یکی از مهم ترین مؤلفه ها در مطالعات هیدرولوژی، برنامه ریزی آبیاری و مدیریت منابع آب است. در این پژوهش به ارزیابی مدل های خطی تعمیم یافته، جنگل تصادفی و درخت گرادیان بوستینگ در شرایط داده های اقلیمی منطقه سیستان پرداخته شد. داده های مورد استفاده شامل دمای حداکثر، دمای حداقل، دمای میانگین، رطوبت حداکثر، رطوبت حداقل، رطوبت میانگین، بارش، ساعات آفتابی، سرعت باد و تبخیر از تشت بین سال های 1387 تا 1396 بود. با ارائه الگوهای مختلف شامل ترکیبی از پارامترهای هواشناسی به عنوان ورودی های مدل در مقیاس زمانی روزانه، مقدار تبخیر- تعرق توسط مدل های پیشنهادی به عنوان خروجی مدل برآورد شد. همچنین قابلیت پیش بینی این مدل ها، در مقایسه نتایج آنها با نتایج روش فائو- پنمن- مانتیث به عنوان روش مبنا ارزیابی شد. در بین <span style="letter-spacing:-.2pt;">الگوهای مورد بررسی، الگوی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">M1</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> که دارای بیشترین تعداد پارامترهای هواشناسی ورودی (10 پارامتر) بود، با کمترین خطا 0/633&nbsp;</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">RMSE =</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و 0/451&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">MAE =</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> و بیشترین ضریب همبستگی 0/993&nbsp;</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">R=</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> برای مدل درخت گرادیان بوستینگ، بهترین عملکرد را در بین مدل ها و الگوهای بالا نشان داد. با انجام فرایند حساسیت سنجی پارامترها، دمای هوا به عنوان مهم ترین متغیر مؤثر برای الگوهای انتخابی در هر سه مدل مطالعه شده، به دست آمد. بنابراین افزایش دقت و صحت داده های دما، می تواند به افزایش دقت مدل های پیشنهادی کمک کند. استفاده از مدل درخت گرادیان بوستینگ توانست بیش از 70 درصد، زمان اجرای مدل را در مقایسه با سایر مدل های مورد مطالعه کاهش دهد. درنهایت این پژوهش، مدل درخت گرادیان بوستینگ را برای برآورد تبخیر- تعرق در منطقه دشت سیستان توصیه می کند.</span></span></strong></div> هادی سیاسر http://iutjournals.iut.ac.ir/jstnar/browse.php?a_id=3770&sid=1&slc_lang=fa <div style="text-align: justify;"><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">مدیریت منابع آبی مستلزم ارزیابی دقیق ذخایر آبی و میزان دسترسی به آن در هر منطقه و شناخت فرایندهای محیطی حاکم بر این منابع است. بنابراین هدف اصلی در این مقاله شناسایی زون&rlm;های بالقوه ذخیره آب&rlm;های زیرزمینی با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">FAHP)</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;">)، </span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;">تهیه نقشه پهنه&nbsp;&rlm;بندی و ارزیابی آن است. بر این اساس نقشه&rlm;های موضوعی مانند ژئومورفولوژی، تراکم زهکشی، تراکم خطواره، شیب و کاربری اراضی برای تجزیه و تحلیل </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">FAHP</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> آماده و وزن لایه&rlm;های انتخاب شده با استفاده از روش </span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">FAHP</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> محاسبه شد. در نهایت نقشه پهنهبندی بالقوه آب&rlm;های زیرزمینی به پنج اولویت ضعیف، متوسط، خوب، بسیار خوب و عالی رده&rlm;بندی شد. از آنجا که تعداد و تراکم چاه&rlm;ها و چشمه&rlm;های موجود در محدوه مورد بررسی بیانگر پتانسیل ذخیره آب زیرزمینی مناطق است، بنابراین از منحنی ویژگی عمل&rlm;گر نسبی یا گیرنده </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;">(</span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:times new roman bold,serif;"><span style="font-size:8.0pt;">ROC</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;">)</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:b lotus;"><span style="font-size:11.0pt;"> با به کارگیری نقشه پراکنش نقاط چشمه به عنوان پتانسیل بالفعل منابع آب زیرزمینی برای ارزیابی صحت و اعتبارسنجی آن استفاده شد. نتایج نشان داد مساحت الویت&rlm;های پتانسیل منابع آب زیرزمینی به ترتیب الویت از اول یا بسیار خوب (37/7 کیلومترمربع)، دوم یا خوب (55 کیلومترمربع)، سوم یا متوسط (40 کیلومترمربع)، چهارم یا ضعیف (107 کیلومترمربع) و الویت پنچم یا بسیار ضعیف (98/4 کیلومترمربع) به عنوان مناطق پیشنهادی مشخص شدند.</span></span></span></strong></div> کورش شیرانی