fa تاثیر فاصلهْ کاشت و مقدار بذر بر عملکرد علوفهْ خشک و بذر شبدر برسیم عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>آگاهی از اثر فاصله ردیف کاشت و مقادیر مختلف بذر برای تولید دومنظوره علوفه و بذر، در بهره‌برداری بهینه زراعی گیاه علوفه‌ای بقوله یکساله امری ضروری است. در مطالعه حاضر، تاثیر فواصل مختلف ردیف و مقدار بذر بر عملکرد علوفه و بذر شبدر برسیم (.<span style="font-style: italic">Trifolium alexandrinum</span> L)، در طی دو سال زراعی در منطقه اصفهان مورد ارزیابی قرار گرفت. آزمایش در یک طرح کرت‌های خرد شده، و در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار، که در آن چهار فاصله ردیف به عنوان کرت‌های اصلی و پنج میزان بذر به عنوان کرت‌های فرعی بود، اجرا شد. </p><p>نتایج تجزیه واریانس ترکیبی داده‌ها در طی دو سال نشان داد که فاصله کاشت و میزان بذر، ارتفاع، وزن هزار دانه و شاخص برداشت تاثیر معنی‌داری دارند. اثر سال و هیچ یک از اثرهای متقابل دو و سه عامله بر عملکرد بذر معنی‌دار نبود، در حالی که اثرهای متقابل فاصله ردیف × میزان بذر و سال × میزان بذر بر عملکرد علوفه معنی‌دار بودند. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که فاصله ردیف‌های 30 و 45 سانتی‌متر به ترتیب با تولید 2/3912 و 3900 کیلوگرم ماده خشک در هکتار، و تیمارهای 45 و 60 سانتی‌متر با تولید 4/1045 و 3/1093 کیلوگرم دانه در هکتار به عنوان بهترین تیمارهای اصلی این آزمایش شناخته شدند. کاشت مقدار 24 و 20 کیلوگرم بذر در هکتار با میانگین‌های تولیدی 7/1244 و 1223 کیلوگرم دانه در هکتار، به ترتیب بیشترین عملکرد بذر را داشتند. کاشت 16 کیلوگرم بذر در هکتار با تولید میانگین عملکرد ماده خشک 5/3837 کیلوگرم در هکتار بیشترین عملکرد علوفه را در سال اول، و کاشت 20 کیلوگرم بذر با تولید 3/3875 کیلوگرم بیشترین عملکرد علوفه را در سال دوم ایجاد نمود. با توجه به تولید دومنظوره علوفه و بذر شبدر برسیم، مقدار 20 کیلوگرم بذر در هکتار با فاصله کاشت 45 سانتی‌متر، در شرایط محیطی مشابه این آزمایش قابل توصیه می‌باشد. </p> <p>Knowledge of the effects of row spacings and seeding rates on dual-purpose forage and seed production of an annual legume crop is essential for its proper agronomical exploitation. In this study, the effects of various row spacings and seeding rates on dry matter and seed yield in berseem clover (<span style="font-style: italic">Trifolium alexandrinum</span> L.) were evaluated in two consecutive years. The experimental design was a split-plot with four row spacings as main plot treatments in a randomized complete block design with four replications, and five seeding rates were allocated to subplots. </p><p>Combined analysis of variance of the two-year data showed that both row spacings and seeding rates influenced dry matter yield (DM), seed yield, plant height, 1000-seed weight and harvest index. Years, as well as two- and three-factor interactions did not affect the seed yield whereas row spacing × seeding rate, and year × seeding rate significantly affected the DM. The mean comparisons indicated that row spacings of 30 and 45 cm produced the highest DM of 3912.2 and 3900 kg/ha 45 and 60 cm spacings showed the highest seed yield of 1045.4 and 1093.3 kg/ha, respectively. 24 and 20 kg/ha seeding rates ranked the best in giving 1244.7 and 1223 kg/ha seed yield, respectively. The seeding rate of 16 kg/ha in the first year and 20 kg/ha in the second year produced the highest DM yield with means of 3837.5 and 3875.3 kg/ha, respectively. Regarding the dual-purpose of forage and seed production in berseem clover, 20 kg/ha seeding rate at 45 cm row spacing can be recommended for Isfahan region and for other comparable environmental conditions. </p> شبدر برسیم، .Trifolium alexandrinum L ، عملکرد ماده خشک، عملکرد بذر، فاصله کاشت، میزان بذر Berseem clover,Trifolium alexandrinum L., Dry matter yield, Seed Yield, Row spacing, Seeding rate. 55 65 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-101&slc_lang=fa&sid=1 A. Arzani احمد ارزانی Yes