fa بررسی اثر فصل و منطقه برداشت بر میزان اسید گلیسیریزیک، املاح معدنی و قند موجود در ریشه شیری نبیان عمومی Ggeneral پژوهشي Research ارزش و اهمیت ریشه شیری ن بیان ب هدلیل تنوع مواد شیمیایی موجود در آن است که از بین این ترکیبات، اسید گلیسیریزیک ب ه عنوان ماده مؤثره آن از اهمیت ویژه ای در صنایع غذایی، داروسازی و دخانیات برخوردار است. هدف از این مطالعه بررسی اثر فصل و منطقه برداشت بر ترکیبات شیمیایی شامل خاکستر، ق ند و اسید گلیسیریزیک و کیفیت ریشه شیرین بیان بود . در این پژوهش ، ریشه های شیرین بیان در دو فصل تابستان و پاییز و از ۳ منطقه ( اقلید، بیضاء و دشمن زیاری ) در استان فارس، یک منطقه در استان کرمان (بافت ) و یک منطقه در استان کرمانشاه (اسلام آباد) برداشت و آزمایش های شیمیایی تعیین صفات روی پودر عصاره آنها انجام شد . داده های آزمایش بر اساس طرح بلوک کامل تصادفی با ۶ تکرار و به صورت مرکب تجزیه گردید . با توجه به نتایج حاصل، اثر فصل بر میزان قند قبل و بعد از هیدرولیز، اثر منطقه و اثر متقابل فصل و منطقه بر میزان خاکستر، قند قبل و بعد از هیدرولیز و میزان اسید گلیسیریزیک در سطح احتمال یک درصد معنی دار بود . نتایج نشان داد که کمترین میزان خاکستر در ریشه شیرین بیان منطقه اسلام آباد و در فصل تابستان ، بیشترین میزان قند قبل از هیدرولیز در ریشه های برداشت شده از منطقه اسلام آباد و بافت ، بیشترین میزان قند بعد از هیدرولیز از ریشه های برداشت شده از منطقه اسلا مآباد در فصل پاییز و بیشترین میزان اسید گلیسیریزیک در ریش ههای برداشت شده از منطقه بیضاء در فصل پاییز به دست آمد. Sweet tasting glycyrrhizic acid is considered to be the most important chemical compound in licorice root. However, environmental factors affect chemical composition of licorice root including glycyrrhizic acid content. In this study, the effects of the harvesting time and location on licorice root composition were studied. Chemical composition of the licorice roots (Glycyrrhizia glabra) collected in summer and fall seasons from three locations in Fars province (Eghlid, Beiza and Doshman-Ziary) and one location from each of Kerman (Baft) and Kermanshah (Islam-Abad) provinces was determined. Glycyrrizhic acid, ash and sugar content before and after hydrolysis were measured in all samples after extraction. A combined analysis of variances was performed on data based on a randomized complete block design in six replications. The results showed that effects of harvesting season on sugar content, and the effects of location and its interaction with harvesting season on ash, sugar and glycyrrhizic acid content were significant (p<0.01). It was also found that the lowest ash content were obtained from roots harvested from Islam-Abad in summer the highest sugar content before hydrolysis belonged to roots harvested from both Baft and Islam-Abad in fall. Highest amount of sugar after hydrolysis was reported in the roots collected from Islam-Abad in Fall. Roots harvested from Beiza in Fars province in fall had the maximum glycyrrizhic acid content. منطقه، فصل، شیری نبیان، اسید گلیسیریزیک، قندها,HPLC Location, Season, Licorice root, Glycyrrizhic acid, Sugar, HPLC. 27 34 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-357-2&slc_lang=fa&sid=1 Z Davarpanah زهره داورپناه No M SHey zeinodin محمود شیخ زین الدین zeinodin@cc.iut.ac.ir Yes SH Dokhani شهرام دخانی No GH Saeedi قدرت الله سعیدی No