fa تأثیر ژنوتیپ و محیط کشت کالوس‌زایی بر کارایی کشت بساک هیبریدهای برنج ایندیکا × ایندیکای هتروتیک عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این تحقیق پاسخ به کشت بساک سه هیبرید برنج ایندیکا × ایندیکای هتروتیک (بهار1، IR75221H و IR69688H) روی چهار محیط کشت کالوس‌زا (N6، N6 تغییریافته، Chu و Chu تغییریافته) در مؤسسه تحقیقات برنج کشور بررسی شد. هیبرید‌های مورد مطالعه از طریق تعیین درصد کالوس‌های ایجاد شده از بساک‌های مرحله اواسط تک هسته‌ای تا اوایل مرحله دو هسته‌ای و تعداد گیاهچه‌های باززایی شده از کالوس‌ها در محیط‌های کشت فوق، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که ژنوتیپ، ترکیب محیط کشت و اثر متقابل آنها روی درصد کالوس‌زایی، باززایی گیاه سبز، باززایی گیاه آلبینو و باززایی کل به‌طور معنی‌داری اثر داشتند. مقایسه میانگین‌ها نشان داد که بهترین هیبرید از نظر عکس‌العمل به تولید کالوس، هیبرید IR75221H (64/1%) و به باززایی کل (24/12%) و گیاه سبز(43/3%)، هیبرید بهار1 بودند. بیشترین گیاه آلبینو را هیبرید IR75221H (66/10%) و کمترین آن را هیبرید IR69688H (45/6%) تولید نمودند. بهترین محیط کشت کالوس‌زایی برای تولید کالوس محیط کشت N6 تغییریافته (2%) و برای باززایی کل (82/21%)، تولید گیاه سبز (6/5%) و آلبینو (22/16%) محیط کشت Chuتغییریافته بودند. هر چند ژنوتیپ‌ها در محیط‌های کشت مختلف نتایج گوناگونی نشان دادند و پاسخ به کشت بساک آنها کم بود ولی با تغییر در محیط‌های کشت می‌توان پاسخ به کشت بساک را افزایش داد. This study was set up in the research station of Rice Research Institute of Iran (RRII) to determine the response of three hetrotic Indica × Indica rice hybrids (Bahar1, IR75221H and IR69688H) to anther culture on four induction media (N6, modified N6, chu and modified chu). To evaluate hybrids, the percentage of calluses which had been made from anthers in early uni- to mid- uninucleate stage and the number of regenerated plantlets of calluses in those media were determined. The results indicated that genotype, composition of callus induction medium and their interactions significantly affected callus percentage, total plant regeneration and production of green and albino plants. IR75221H hybrid was considerably superior for callus induction (1/64%) and Bahar1 hybrid was the most desirable for producing of green plants (3/43%) and total regeneration (12/24%). IR75221H hybrid produced higher albino plant (10/66%) and IR69688H hybrid produced lower albino plant (6/45%). The best medium culture in the case of callus induction was modified N6 (2%) and total regeneration (21/82%) produced green plant (5/6%), and albino plant (16/22%) was modified Chu among all media culture. However, genotypes showed different results in each media culture, and responses to hybrid of anther culture was low, but by changing the media culture we increased the response of culture. : باززایی، برنج هیبرید، کالوس، کشت بساک و محیط کشت Regeneration, Rice hybrid, Callus, Anther culture and Medium culture. 209 216 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-426-1&slc_lang=fa&sid=1 KH Alizadeh خدیجه علی زاده یلوجه alizadeh_k_h@yahoo.com Yes M Soloki محمود سلوکی No A Joharali ابوبکر جوهرعلی No A Ebadi علی اکبر عبادی No A Torabi آذرخش ترابی No