fa نقش برخی از عوامل مؤثر بر جمعیت اپی‌فیت باکتری Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli در همه‌گیری بیماری سوختگی معمولی لوبیا عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور درک نقش عوامل مؤثر بر جمعیت اپی فیت باکتری Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli (Xap) در همه گیری بیماری سوختگی معمولی لوبیا، در آزمایش گلخانه ای اثر دو سطح رطوبت نسبی (53% و 73%)، دو رقم لوبیا (خمین و دانشکده)، سه نحوه آلوده‌سازی (آلودگی طبیعی بذر، غوطه‌ور کردن بذر در سوسپانسیون باکتری و پاشش سوسپانسیون باکتری روی قسمت‌های هوایی) و سه زمان نمونه برداری (موقع گل‌دهی و سپس هر 10 روز یک بار) و در آزمایش مزرعه ای اثر دو سیستم آبیاری (بارانی و غرقابی)، سه نحوه آلوده‌سازی و شش زمان نمونه-برداری بر جمعیت اپی فیت (Xap) و شدت بروز بیماری سوختگی معمولی لوبیا بررسی شد. یافته های حاصل از آزمایش گلخانه ای نشان داد که رطوبت نسبی بر جمعیت اپی-فیت باکتری تأثیر معنی داری ندارد ولی رقم لوبیا، نحوه آلوده‌سازی و زمان نمونه برداری دارای اثر معنی داری هستند. بر اساس نتایج، جمعیت اپی فیت باکتری روی رقم خمین به‌طور معنی داری بیشتر از جمعیت آن روی رقم دانشکده بود و هم‌چنین بالاترین جمعیت اپی فیت باکتری در تیمار پاشش سوسپانسیون باکتری روی قسمت‌های هوایی بوته‌ها و در زمان اول نمونه برداری (گل‌دهی) مشاهده شد. در آزمایش مزرعه ای نیز، آبیاری بارانی در افزایش جمعیت اپی فیت باکتری و شدت وقوع بیماری تأثیر معنی‌داری داشت. نتایج آزمایش مزرعه ای و نتایج حاصل از آزمایش گلخانه ای در خصوص تأثیر نوع آلودگی بر جمعیت اپی فیت باکتری مطابقت داشت. ضرایب هم‌بستگی نیز نشان داد که بین جمعیت اپی فیت باکتری و شدت بیماری در هر دو سیستم آبیاری هم‌بستگی مثبت و معنی داری وجود دارد. To understand the role of relative humidity rate, host genotype, inoculation method and growth stage in epidemiology of bean common blight, two greenhouse experiments were carried out monitoring epiphytic population size of Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli (Xap) and disease severity. The result showed significant differences among genotypes, inoculation methods and growth stages for epiphytic population size and sam effects except genotypes for disease severity. The epiphytic population size was significantly higher on spray inoculated Khomein cultivar of bean during flowering (R6). However, the relative humidity rates did not significantly affect population dynamics of epiphytic Xap and the disease severity. Two field experiments were also carried out to determine the effects of irrigation systems (furrow irrigation and overhead sprinkler irrigation), inoculation method, growth stage and their interactions on epiphytic population size of Xap and disease severity. The result showed that the epiphytic population size and disease severity were higher on spray inoculated plants irrigated with overhead sprinkler system during pods filling (R8). In this study, a significant positive correlation was found between epiphytic population size of Xap and bean common bacterial blight severity. جمعیت اپی‌فیت، Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli، همه‌گیری، سوختگی معمولی لوبیا Epiphytic population, Xanthomonas axonopodis pv. phaseoli, Epidemiology, Bean common bacterial blight. 265 276 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-431-1&slc_lang=fa&sid=1 A Akhavan علیرضا اخوان No M Bahar مسعود بهار mbahar@cc.iut.ac.ir Yes GH Saeedi قدرت اله سعیدی No M Lak محمدرضا لک No