fa ارزیابی کمّی خسارت بیماری نوک سفیدی برگ برنج ناشی از نماتود Aphelenchoides besseyi در شرایط گلخانه و میکروپلات عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور براورد میزان خسارت نماتود نوک سفیدی برگ برنج روی رقم علی کاظمی، پژوهشی طی سال‌های 1384 و 1385 در شرایط گلخانه و میکروپلات در مؤسسه تحقیقات برنج کشور انجام گرفت. برای اجرای این آزمون از پلات‌هایی به ابعاد 5/0*1 مترمربع استفاده شد. مایه‌زنی نماتودها به‌کمک لوله‌های پلاستیکی در مرحله گیاهچه و با جمعیت‌های 0، 100، 300، 500، 700 و 900 نماتود به ازای هر گیاه انجام شد. ارزیابی خسارت در گلخانه در قالب طرح کاملاً تصادفی و در میکروپلات با استفاده از طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. شاخص‌های مورد بررسی در این مطالعه، شامل توسعه علائم بیماری (تعداد بوته‌ها و برگ‌های آلوده)، میزان عملکرد و تراکم جمعیت نماتود در داخل بذر بودند. تجزیه واریانس داده‌ها نشانگر معنی‌دار بودن تفاوت تیمارها در پارامترهای مورد بررسی بود. حداقل جمعیت مورد نیاز برای ایجاد علائم و کاهش عملکرد در شرایط میکروپلات 500 نماتود و در گلخانه 300 نماتود بود. تحلیل رگرسیون داده‌های گلخانه و میکروپلات نشان داد که درصد کاهش عملکرد با جمعیت نماتود هم‌بستگی بالایی دارد ( و ). هم‌چنین هم‌بستگی بین درصد شدت علائم و جمعیت نماتود مثبت و در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار گردید ( و ). نتایج تحلیل رگرسیون منجر به ارائه معادله‌هایی شده است که از آنها میزان خسارت را می‌توان از روی جمعیت نماتود براورد نمود. In order to estimate the loss of rice caused by white tip nematode, (Aphelenchoides besseyi), to Alikazemi cv., two series of experiments were conducted in greenhouse and microplot conditions at Rice Research Institute, Rasht (Guilan province) during 2005-2006. The microplots sizes were 0.5×2 meter. Rice seedlings were inoculated by plastic tube method with 0, 100, 300, 500, 700 and 900 nematodes per plant. The experiments were arranged in greenhouse and microplot conditions as a completely randomized design and completely randomized block design with four replications, respectively. The factors under investigation consisted of symptoms (number of plants and Leaves infected), yield and population density of nematodes. The variance analysis of data showed significant differences among treatments in all parameters. The minimum infestation level leading to symptoms and yield loss in microplot condition (500 nematodes) was greater than greenhouse (300 nematodes). Regression analysis of data revealed that the yield reduction was mainly explained by population of nematodes in greenhouse and microplot (R2= 92.56, R2 = 91.55). Also, there was a positive correlation at 5% level of probability between disease incidence and nematode population (R2= 84.42, R2 = 75.27). The resulting equations from regression can be used to estimate crop loss from population of nematodes. ارزیابی خسارت، برنج، نماتود نوک سفیدی، Aphelenchoides besseyi Loss assessment, Rice, White tip nematode, Aphelenchoides besseyi. 291 300 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-433-1&slc_lang=fa&sid=1 S Jamali سالار جمالی No E Pourjam ابراهیم پورجم ourjam@modares.ac.ir Yes N Safaee ناصر صفایی No A Alizadeh عزیزاله علیزاده No