fa بررسی و مقایسه گونه‌های مورد چرای دام اهلی(گوسفند و بز) و وحشی(آهو) در مراتع استپی منطقه پشتکوه استان یزد عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور بررسی گونه‌های مورد چرای دام اهلی و حیات وحش و تعیین سهم هر کدام از علوفه مراتع منطقه پشتکوه یزد، ترجیح این دو دسته دام در انتخاب گیاهان و قسمت‌های مختلف گیاهان انتخاب شده، مطالعه گردید. این بررسی در دو رویشگاه مرتعی واقع در دو تیپ گیاهی (Boiss.)Sojak Scariola orientalis ،Artemisia sieberi Besser و Aellenia subaphylla (C.A.Mey.)Aellen ، Artemisia sieberi که توسط مرکز تحقیقات یزد در قا لب طرح ملی ارزیابی مراتع مناطق مختلف آب وهوایی احداث شده بود اجرا گردید. دو مکان مرتعی مورد بررسی از میان دیگر مکان‌های مرتعی احداث شده به گونه‌ای انتخاب شدند که دارای بیشترین تشابه در پوشش گیاهی باشند(با میزان تشابه 72 درصد). مکان دشت کالمند در منطقه قرق کالمند بدون چرای دام اهلی (گوسفند و بز) و مورد چرای آهو است و مکان دیگر با نام جاده دهشیر مورد چرای دام‌های اهلی است.آمار برداری از پوشش گیاهی در هردو رویشگاه نشان داد که گزینش هر دو دسته دام؛ چه در موردگیاهان و چه قسمت‌های مختلف گیاهان مشابه است. هر دو دسته دام به گونه‌هایی مثل Artemisia sieberi و Scariola orientalis و L. Bromus tectorum و Stipa barbata Desf.و (Forsk.)A schers. Et Schwein Noaea mucronata و Launaea acanthodes(Boiss)o.Kuntze علاقه‌مند بودند و از گونه‌هایی مثل Astragalus albispinus L. و (Jaub.& spach)Boiss Acantholimon scorpiurs به‌علت خشبی و خاردار بودن چرا نکرده بودند. هردو دسته دام علاقه‌مند به چرا از جوانه‌های تازه روئیده، برگ‌های تازه، گل و به‌طور کلی قسمت‌های غیر خشبی که در قسمت‌های خارجی گیاهان قرار داشتند، بودند. با استناد بر نتایج این تحقیق پیشنهاد می‌شود که در براورد ظرفیت چرای مراتع منطقه پشتکوه یزد به‌علت ترجیح مشابه دام اهلی و حیات وحش میزان نیاز علوفه حیات وحش منطقه تعیین و از ظرفیت چرای مراتع منطقه کم شود. Species which were grazed by livestock and wildlife in range sites and the portion taken by each animal were the subject of this study. Two sites occupied with Scariola orientalis (Boiss.) Sojak and Artemisia sieberi Besser and another with Aellenia subaphyla (C.A.Mey.)Aellen and Artemisia sieberi were selected for the study. These sites were already established by Yazd Research Center for Agriculture and Natural Resources. Sites should be covered with similar vegetation (72% similarity), as much as possible indeed. One site, by the name of Kalmand, is a protected area and is exclusively grazed by Iranian gazelle, while the other, Jadehdehshir, by sheep and goat. Results of the study show that the selection of species is the same by these animals. Both are interested in the following species: Artemisia sieberi, Scariola orientalis, Bromus tectorum L, Stipa barbata Desf. , Noaea mucronata (Forsk.) A schers.et Schweinf, and Launaea acanthodes (Boiss.)o.Kuntze. On the contrary, species such as Acantholimon scorpiurs (Joub. &Spach) Boiss, Astragalus albispinus L were not taken by the animal for their woody stems and thorny branches. Fresh and non woody parts of the plants were grazed by both types of animal. Similarity between grazing behavior of wildlife and livestock in Yazd province shows that wildlife feed requirement should be seriously taken into account when grazing capacity of rangelands is to be evaluated. ظرفیت چرا، حیات وحش، دام اهلی، رفتار چرایی، یزد Grazing capacity, Wildlife, Livestock, Grazing behavior, Yazd 367 379 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-438-1&slc_lang=fa&sid=1 A Ephtekhari علیرضا افتخاری alireza_ephtekhari@yahoo.com Yes M Farahpour مهدی فرحپور No H Arzani حسین ارزانی No J Abdolahi جلال عبدالهی No