fa مقایسه صفات مورفولوژیک و عملکرد هیبریدهای پربرگ و تجارتی ذرت دانه‌ای در منطقه تهران عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌منظور مطالعه صفات مورفولوژیک و عملکرد هیبریدهای پربرگ ذرت و مقایسه آنها با هیبریدهای تجارتی آزمایشی در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس در سال زراعی 84-85 با سه تکرار و به‌صورت بلوک‌های کامل تصادفی انجام شد. پس از انجام آزمایش‌های مربوط به سازگاری و شناسایی اینبردلاین‌های پربرگ وارداتی و لاین‌های تجارتی موجود در کشور، بهترین اینبردلاین‌ها انتخاب گردیدند و هیبریدها )سینگل کراس‌ها) از تلاقی اینبردهای واراداتی انتخابی و هم‌چنین از تلاقی اینبردهای وارداتی با اینبردهای تجارتی ایرانی به‌دست آمدند و مورد مقایسه و بررسی قرار گرفتند. بین تعداد برگ‌های بالا و پایین بلال، عملکرد بیولوژیک، طول بلال، ارتفاع گیاه و فاصله بین تاسل و بلال، طول میانگره، ارتفاع بلال، سطح برگ‌های بالا و پایین بلال در سینگل‎کراس‌ها تفاوت معنی‎داری در سطح 1% وجود داشت. هیبرید لیفی a4×b7 بالاترین و هیبریدهای تجارتی پایین‎ترین تعداد برگ‌های بالای بلال را دارا بودند. بیشتر هیبریدهای دارای ژن پربرگ (Lfy1) تعداد برگ‌های بالا و پایین بلال بیشتری نسبت به هیبریدهای تجارتی داشتند. تعدادی از سینگل‎کراس‌های پربرگ عملکردی مشابه هیبریدهای تجارتی داشتند و تعدادی نیز عملکرد بالاتری تولید نمودند. افزایش قابل ملاحظه پتانسیل عملکرد در ذرت پربرگ به آسانی قابل توجیه است زیرا که ژن پربرگی به‌راحتی تولید سطح برگ را در ذرت تقریباً به دو برابر افزایش می‌دهد. به‌علت افزایش تعداد برگ‌ها در سینگل کراس‌های پربرگ و افزایش نیافتن ارتفاع گیاه به ازای افزایش هر برگ فاصله میانگره‌ها در این هیبرید نسبت به هیبریدهای تجارتی کاهش یافت. سینگل کراس پربرگ a4×b2 و هیبرید تجارتی SC108 به‌ترتیب بیشترین (t/ha 22/10) و کمترین (t/ha 37/6) عملکرد دانه را تولید نمودند. به‌طور کلی می‎توان نتیجه گرفت که سینگل کراس‌های لیفی a4×b7 و a4×b2 هر دو از نظر تولید ماده خشک بهتر از سایر سینگل کراس‌ها بوده و سینگل کراس پربرگ a4×b2 ماکزیمم عملکرد دانه را داشت. In order to study the morphological characteristics and yield of leafy corn hybrids, and comparie them with those of commercial hybrids, an experiment was conducted in the research field of Agricultural College, Tarbiat Modares University in 2005. A complete block design was used with three replications. Hybrids were obtained from crosses between leafy inbred lines and also commercial inbred lines with leafy inbred. There was a significant difference in single crosses on above and below leaf number and area, biomass, leaf length, plant height and distance between ear and tassel, internodes length, ear height (p<0.01). The most and least above ear leaf number were for b7*a4 and commercial hybrids, respectively. Most of the leafy hybrids had more above and below leaf number than commercial hybrids. Some of leafy hybrids produced the same yield as commercial hybrids and the others produced more. Considerable yield increment in the leafy corn can be attributed to the fact that the leafy gene produce twice leaf area in corn. Internodes length reduced in leafy hybrids due to increasing leaf number without plant height increment. The maximum and minimum grain yield were for b2*a4 leafy hybrid (10.22 t/ha) and SC108 non-leafy commercial corn (6.37 t/ha) respectively. Generally, b7*a4 and b2*a4 leafy hybrids produced the most biomass and leafy hybrid b2*a4 had the most grain yield. ذرت، هیبرید پربرگ، هیبرید تجارتی، صفات مورفولوژیک Zea mays, Leafy inbred, Commercial hybrid, Morphological traits. 573 584 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-351-2&slc_lang=fa&sid=1 S.A.M Modares Sanavi سیدعلی محمد مدرس ثانوی modaresa@modares.ac.ir Yes B Amiri Larijani بهمن امیری لاریجانی No SH KHalesro شیوا خالص رو No