fa آلودگی خاک بوسیله سرب حاصل از وسایل نقلیه در محدوده برخی از بزرگراه‌های ایران عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>سرب حاصل از سوخت وسایل نقلیه به عنوان مهم‌ترین و بیشترین منبع آلوده‌کننده محیط ذکر گردیده است. تحقیق حاضر به منظور بررسی آلودگی خاک به وسیله ذرات سرب خارج شده از اگزوز اتومبیل‌ها در بزرگراه‌های رشت – انزلی (منطقه انزلی)، کلاچای – رامسر (منطقه رامسر)، تهران – کرج (منطقه کرج) و تهران – اصفهان (منطقه دلیجان) صورت گرفت. در هر بزرگراه راستایی به طول 100 متر عمود بر جاده، در یک یا دو طرف انتخاب گردید و در فواصل و عمق‌های مشخص از جاده نمونه‌برداری به عمل آمد. نمونه‌های خاک به آزمایشگاه منتقل شد و بعضی از خصوصیات فیزیکوشیمیایی، و هم‌چنین غلظت سرب کل نمونه‌ها بعداز عصاره‌گیری، با اسید نیتریک پنج مولار تعیین گردید. </p><p>نتایج نشان داد که غلظت سرب در حاشیه بزرگراه‌ها، به ویژه در سطح خاک، در مقایسه با غلظت زمینه بسیار بیشتر است، و با افزایش فاصله از جاده به صورت نمایی کاهش می‌یابد. در مورد عمق خاک (به استثنای یک مورد)، بیشترین غلظت سرب در هر فاصله از جاده، در عمق سطحی خاک (صفر تا پنج سانتی‌متر) اندازه‌گیری شد، که نشان‌دهنده جذب تثبیت سرب در سطح خاک می‌باشد. غلظت سرب نمونه‌های خاک حاشیه جاده‌ها با حجم ترافیک هم‌بستگی مستقیم و خوبی داشت. </p> <p>Soil as the third major component of our environment is exposed to different kinds of pollution. Lead has been recognized as a factor in environmental pollution. Pollution of soil and plants along the highways and roads by Pb from automobile exhaust gases has extensively been reported as the most important pollutant source in the environment. This research was carried out to determine the degree of soil pollution along the following highways: Rasht-Anzaly (Anzaly area), Kelachay-Ramsar (Ramsar area), Tehran-Karaj (Karaj area) and Isfahan-Tehran (Delijan area). In each location a transect of 100 meters long, perpendicular to the highway axis, was selected for sampling. Soil samples at different depths were taken from different distances from the highway and analysed for some physical and chemical characteristics and total Ph content by 5M HNO3 extraction.</p><p> Results indicated that the total Pb content of soil decreased exponentially with distance from the roadside. Total Pb content of soil decreased sharply with depth in all highways except in one area indicating that Pb was retained in the surface soil and that its movement down to the deep soil was slow. Total Pb content of soils was highly and directly related to the traffic volume. </p> سرب آلودگی خاک، حجم ترافیک ،‌آلاینده، فلزات سنگین، درجه و شدت آلودگی Lead, Soil pollution, Traffic volume, Pollutant, Heavy metals, Pollution density. 31 42 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-111&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Rahmani حمیدرضا رحمانی Yes M. Kalbasi محمود کلباسی No S. Hajrasuliha شاپور حاج‌رسولیها No