fa کاربرد مدل SWAT2000 در تخمین رواناب و رسوب حوضه بهشت‌آباد از زیرحوضه‌های کارون شمالی عمومی Ggeneral پژوهشي Research فرسایش خاک از جنبه های اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی اهمیت دارد که برای کنترل آن نیاز به مدیریت صحیح حوضه آبخیز می‌باشد. در سال های اخیر، استفاده از مدل سازی به‌عنوان راه کار ارزیابی اقدامات کاهش فرسایش مطرح شده است. به هر حال، به‌دلیل محدودیت دسترسی به داده‌های هیدرولوژیک کافی در مناطق کوهستانی، مدل‌سازی حوضه های آبخیز دارای عدم قطعیت هایی می باشد. در مطالعه حاضر، توانایی مدلSWAT2000 در شبیه‌سازی دبی جریان و غلظت رسوب حوضه بهشت‌آباد (از زیرحوضه‌های کارون شمالی) با مساحت 3860 کیلومتر مربع بررسی شد. واسنجی و تحلیل عدم قطعیت مدل با استفاده از برنامه SUFI-2 انجام پذیرفت. شاخص‌های p-factor، d-factor، R2 و ناش- ساتکلیف (NS) به‌منظور ارزیابی توانایی مدل SWAT در شبیه‌سازی رواناب و رسوب به‌کار برده شد. آمار رواناب شش ایستگاه هیدرومتری در سال های 1996-2004 برای واسنجی و اعتبارسنجی این حوضه به‌کار برده شد. نتایج نشان داد که در مرحله واسنجی رواناب ماهانه، ضرایب p-factor، d-factor، R2 و NS در خروجی حوضه به ترتیب 61/0، 48/0، 85/0 و 75/0 و در مرحله اعتبارسنجی 53/0، 38/0، 85/0 و 57/0 به‌دست آمد. این ضرایب در مرحله واسنجی غلظت رسوب روزانه در خروجی حوضه 55/0، 41/0، 55/0 و 52/0 و در مرحله اعتبارسنجی 69/0، 29/0، 60/0 و 27/0 به‌دست آمد. در مجموع، نتایج مطالعه نشان داد که SWAT رواناب را بهتر از رسوب شبیه‌سازی کرد. از دلایل ضعف مدل در شبیه‌سازی رواناب در بعضی از ماه‌های سال می‌توان به شبیه‌سازی ضعیف ذوب برف برای این حوضه کوهستانی، عدم سازگاری فرضیات مدل در انتقال جریان در لایه‌های یخ‌زده و اشباع و تعداد کم داده‌ها اشاره کرد. از علت‌های ضعف مدل در شبیه‌سازی بار رسوب می‌توان به شبیه‌سازی ضعیف جریان، تعداد کم داده‌ها و هم‌چنین عدم پیوستگی اطلاعات رسوب استفاده شده اشاره کرد. Soil erosion is an important economical, social and environmental problem requiring intensive watershed management for its control. In recent years, modeling has become a useful approach for assessing the impact of various erosion-reduction approaches. ِDue to limited hydrologic data in mountainous watersheds, watershed modeling is, however, subject to large uncertainties. In this study, SWAT2000 was applied to simulate runoff and sediment discharge in Beheshtabad watershed, a sub-basin of Northern Karun catchment in central Iran, with an area of 3860 km2. Model calibration and uncertainty analysis were performed with SUFI-2. Four indices were used to assess the goodness of calibration, viz., P-factor, d-factor, R2 and Nash-Sutcliffe (NS). Runoff data (1996-2004) of six hydrometery stations were used for calibration and validation of this watershed. The results of monthly calibration p-factor, d-factor, R2 and NS values for runoff at the watershed outlet were 0.61, 0.48, 0.85 and 0.75, respectively, and for the validation, these statistics were 0.53, 0.38, 0.85 and 0.57, respectively. The values for calibration of sediment concentration at the watershed outlet were 0.55, 0.41, 0.55 and 0.52, respectively, and for the validation, these statistics were 0.69, 0.29, 0.60 and 0.27, respectively. In general, SWAT simulated runoff much better than sediment. Weak simulation of runoff at some months of the year might be due to under-prediction of snowmelt in this mountainous watershed, model’s assumptions in frozen and saturated soil layers, and lack of sufficient data. Improper simulation of sediment load could be attributed to weak simulation of runoff, insufficient data and periodicity of sediment data. اعتبارسنجی، تحلیل عدم قطعیت، رسوب، رواناب، مدل‌سازی، واسنجی Validation, Uncertainty analysis, Sediment, Runoff, Modeling, Calibration. 517 531 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-307-2&slc_lang=fa&sid=1 R Rostamian رخساره رستمیان No S.F Mousavi سید فرهاد موسوی No M Heidarpour منوچهر حیدرپور heidar@cc.iut.ac.ir Yes M Afyuni مجید افیونی No K Abaspour کریم عباسپور No