fa ارزیابی خطای روش‌های افزایش سطح و کاهش سطح در پیش‌بینی نحوه توزیع رسوب در مخازن سدهای دز، درودزن و شهید عباسپور عمومی Ggeneral پژوهشي Research پس از احداث سد روی یک رودخانه، رسوبات در پشت آن تجمع می یابند. پیش بینی مقدار و نحوه توزیع رسوب برای طراحان سدها اهمیت دارد. در این پژوهش، میزان خطای روش های تجربی افزایش سطح و کاهش سطح در پیش بینی توزیع رسوب مخازن سدهای دز، درودزن و شهید عباسپور ارزیابی شده است. آخرین نتایج رسوب سنجی در مخازن این سدها در سال های 1382 (دز)، 1384 (درودزن) و 1384 (شهید عباسپور) به‌دست آمده است. مقایسه توزیع رسوب واقعی با توزیع رسوب پیش بینی شده توسط روش های افزایش سطح و کاهش سطح نشان می دهد که حداکثر میزان خطا در تعیین عمق رسوب در پشت بدنه سد اتفاق می افتد و با افزایش تراز، میزان خطا کمتر می شود. برای سد درودزن که حجم رسوبات آن خیلی کم است (31 میلیون متر مکعب)، روش کاهش سطح نسبت به روش افزایش سطح دارای خطای بیشتری است (81% در مقابل 5/37%). در سدهای دز و شهید عباسپور که حجم رسوبات آنها زیاد است (به ترتیب 608 و 737 میلیون متر مکعب)، هر دو روش دارای خطای تقریباً یکسانی می باشند (در سد دز هر دو روش 29% و در سد شهید عباسپور، روش کاهش سطح 22% و روش افزایش سطح 25% خطا داشت). با افزایش حجم رسوب نهشته شده طی سال های متمادی پس از بهره-برداری از این سدها، مقدار ضریب شکل هر سه مخزن کم شده و در نهایت تیپ مخازن به تیپ 2 تغییر پیدا کرده است. After construction of a dam across a river, sediments settle behind the dam. It is important for dam designers to estimate the rate and distribution of sediments in the reservoir. In this study, the accuracy of area-increment and area-reduction empirical methods to predict the sediment distribution of Dez, Dorudzan and Shahid Abbaspour reservoirs is evaluated. The last measurement of sediment in these reservoirs was in 2003 (Dez), 2005 (Dorudzan) and 2005 (Shahid Abbaspour). The comparison between actual sediment distribution and predicted sediment distribution by using area-increment and area-reduction methods showed the maximum error at the depth of sediment behind the dam. At higher elevations, the error decreased and reached zero when the elevation was maximum. For Dorudzan reservoir, which has the least sediment volume (31 Mm3), the area-reduction method is less accurate, as compared to the area-increment method (81% vs. 37.5%). For Dez and Shahid Abbaspour reservoirs, where their sediment volume is high (608 and 737 Mm3, respectively), the error of the two methods is relatively equal (in Dez, 29% for both methods, and in Shahid Abbaspour, 22% for area-reduction and 25% for area-increment methods). After long-time sedimentation, the shape factor decreased and reservoir type of all three reservoirs changed to 2. توزیع رسوب، ظرفیت ذخیره، فرسایش، مخزن Sediment distribution, Storage capacity, Erosion, Reservoir 553 564 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-10-1&slc_lang=fa&sid=1 S.F Mousavi سید فرهاد موسوی mousavi@cc.iut.ac.ir Yes J Mohammadzadeh Habili جهانشیر محمدزاده هابیلی No M Heidarpour منوچهر حیدرپور No