fa ارزیابی حساسیت مدل‌های مختلف تبخیر- تعرق مرجع (ETo) به سیگنال‌های تغییر اقلیم در اقلیم سرد نیمه خشک همدان عمومی Ggeneral پژوهشي Research در تنوع اقلیمی ایران، سنجش حساسیت مدل‌های رایج تخمین تبخیر- تعرق قبل از انتخاب و معرفی مناسبت‌ترین مدل امری ضروری بنظر می‌رسد. در این تحقیق، حساسیت مدل‌های مختلف تبخیر- تعرق به متغیرهای مختلف هواشناسی (به منظور کاربرد در برآورد پیامدهای نوسانات تغییر اقلیم و هم‌چنین ارزیابی دامنه خطاهای احتمالی در محاسبات تبخیر- تعرق) در شرایط اقلیمی سرد نیمه خشک همدان با استفاده از آمار 35 ساله هواشناسی (84-1350) بررسی شد. بدین منظور، مدل‌های پنمن- مانتیث فائو56 (PMF56)، جنسن هیز (1,2 JH)، مک کینک (MK)، هنسن (HN)، هارگریوز- سامانی (HS)، تورک مناطق مرطوب (TH) و تورک مناطق خشک(TA) به کار گرفته شدند. در این راستا، حساسیت (sensitivity) نسبی مدل‌های فوق به پارامترهای مختلف هواشناسی بررسی و با یکدیگر مقایسه شد. محدوده تغییرات پارامترهای مذکور در راستای برنامه‌های هیئت بین الدول تغییر اقلیم (IPCC) معادل 10 و20 درصد در طول فصل رشد (اردیبهشت- آبان) انتخاب شد. نتایج حاکی از این است که در شرایط اقلیمی همدان، اغلب مدل‌های برآورد ETo بیشترین حساسیت را (تا 8/10 در صد با ازای 10 درصد تغییر در ورودی) به ترتیب به تغییرات کوتاه مدت و دراز مدت پارامترهای تابش و دما نشان می‌دهند. نتایج نشان داد که در به کارگیری داده‌های تجربی یا شبیه سازی شده تابش و ضریب آلبیدو، باید دقت کافی به عمل آید. پیش‌بینی می‌شود که در اقلیم‌های سرد نیمه خشک، افزایش دمای هوا در طول دوره رشد، به طور متوسط موجب 5/8 در صد افزایش (براساس مدل (PMF56 نیاز آبی گیاه مرجع تا سال 1429 (2050 میلادی) می‌گردد. Under different climatic conditions of Iran, the evaluation of evapotranspiration (ETo) models sensitivity to meteorological parameters, prior to introducing the superior performance model, seems quite necessary. Using a 35-year (1971-2005) climatological observations in Hamedan, this study compares the sensitivity of different commonly used evapotranspiration models to different meteorological parameters within the IPCC recommended variability range of 10 to 20% during the growing season (April-October). The radiation and temperature-based ETo models include: Penman-Monteith -FAO56 [PMF56], Jensen-Haise [JH1,2], Humid Turc [TH], Arid (semi) arid Turc [TA], Makkink [MK], Hansen [HN], and Hargreaves-Samani [HS]. Results indicate that all the above-mentioned ETo models show the highest sensitivity to radiation and temperature parameters. This implies that special care is required when we apply model-generated radiation and albedo parameters in such ETo models. It is predicted that by 2050, as a result of global warming, the cold semi-arid climates of Iran will cause an average evapotranspiration rise of about 8.5% in crop reference during the growing season. اقلیم سرد نیمه خشک، حساسیت مدل‌های تبخیر- تعرق مرجع، سیگنال‌های تغییر اقلیم، همدان Sensitivity of evapotranspiration models, Climate change signals, Cold semi-arid climate, Hamedan. 581 592 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-566-1&slc_lang=fa&sid=1 Z Maryanji زهره مریانجی No A Sabziparvar علی اکبر سبزی پرور swsabzi@basu.ac.ir Yes F Tafazoli فرزین تفضلی No H Zare Abianeh حمید زارع ابیانه No H Banzhad حسین بانژاد No M GHafouri محمد غفوری No M Mousavi محمد موسوی بایگی No