fa «آهن کارایی» تعدادی از محصولات زراعی در محیط کشت محلول عمومی Ggeneral پژوهشي Research کمبود آهن در بسیاری از اراضی کشاورزی دنیا به ویژه در خاک های آهکی گسترش دارد. یکی از راه‌کارهای مقابله با کمبود آهن، کاشت گیاهان مقاوم به کمبود این عنصر می باشد. این پژوهش با هدف ارزیابی «آهن کارایی» تعدادی از محصولات زراعی مهم و رابطه آن با برخی صفات کمّی و کیفی در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در پاییز سال 1385 در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه صنعتی اصفهان انجام شد. ذرت شیرین (هیبرید سینگل کراس کرج 404)، ذرت دانه ای (هیبرید سینگل کراس500)، دو رقم گلرنگ شامل 3110S- و 411S-، آفتابگردان رقم هایسون و گندم دوروم رقم شوگا در دو سطح 5 و 50 میکرو مولار آهن از منبع FeEDTA در محیط کشت محلول کاشته شدند. نتایج آزمایش نشان داد گیاهان مورد ارزیابی از لحاظ آهن کارایی اختلاف معنی داری در سطح یک درصد داشتند. هیبریدهای ذرت در مقایسه با سایر گیاهان مورد مطالعه به کمبود آهن حساس‌تر بوده (آهن-کارایی برابر با 26 درصد) و کاهش بیشتری در وزن خشک اندام هوایی آنها در تیمار 5 میکرو مولار آهن مشاهده شد. در مقابل، گندم دوروم رقم شوگا در شرایط کمبود آهن کمترین کاهش وزن خشک ریشه و اندام هوایی را در مقایسه با شرایط کافی بودن آهن نشان داد (آهن-کارایی برابر با 94 درصد). ارزیابی آهن کارایی بر اساس صفات مختلف نشان داد که غلظت و محتوای آهن در کل گیاه، بخش هوایی و یا ریشه ارتباطی با میزان تحمل گیاه در برابر کمبود آهن نداشت.‌‌ Iron deficiency is a worldwide nutritional constraint in agricultural lands especially in calcareous soils. Cultivation of crops tolerant to Fe-deficiency is an approach to combat Fe deficiency. The aim of this investigation was to evaluate Fe-efficiency of selected important crops in Iran. A completely randomized block design in triplicates was conducted at IUT research greenhouse in fall 2006. Sweet corn (Hybrid K.S.C. 404), grain corn (Hybrid S.C. 500), safflower (cvs. S3110, S-411), sunflower (Hybrid Hyson) and durum wheat (cv. Shuga) were grown in a nutrient solution at two Fe levels (1 and 10 µM Fe-EDTA). The results showed significant (P < 0.01) variation among the studied crops in Fe-efficiency. Corn hybrids were more sensitive to Fe deficiency (FeE = 26%) as compared to other studied crops, and the greatest reduction was observed in their shoot dry matter at 0.1 mM Fe- EDTA treatment. In contrast, the lowest decrease in root and shoot dry matter weight under Fe-deficient condition was found for durum wheat (FeE=94%). Comparing the calculated Fe-efficiency using different indices showed that Fe concentration and content in the whole plant, shoot and root had no relationship with crop tolerance to Fe deficiency. آهن کارایی، ذرت شیرین، ذرت دانه‌ای، گندم دوروم، گلرنگ، آفتابگردان Iron efficiency, Sweet corn, Grain corn, Durum wheat, Safflower, Sunflower. 655 664 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-571-1&slc_lang=fa&sid=1 M Gorji مرضیه گرجی No H Eshghizadeh حمیدرضا عشقی زاده hamidrezaeshghizadeh@gmail.com Yes A Khosh Goftarmanesh امیرحسین خوش گفتارمنش No A Ashrafi علی اشرفی No A Moalem امیرحسین معلم No N Poursakhi نازنین پورسخی No N Pourghasemian نسیبه پورقاسمیان No A Miladi اسماء میلادی No