fa بررسی تأثیر مدیریت‌های کم‌آبیاری بر راندمان مصرف آب و برخی خصوصیات فیزیولوژیک و فنولوژیک گیاه گوجه‌فرنگی( Lycopersicon esculentum) عمومی Ggeneral پژوهشي Research در مناطق خشک و نیمه خشک، کمبود آب از عوامل اصلی کاهش تولید محسوب می‌شود. در چنین شرایطی، کم‌آبیاری به عنوان یک راهبرد مدیریتی مهم برای تعدیل شرایط تنش آبی توصیه شده است. این پژوهش به منظور بررسی تأثیر دو نوع مدیریت آبیاری (کم‌آبیاری سنتی و بخشی) بر برخی خصوصیات فیزیولوژیک، فنولوژیک و راندمان مصرف آب گیاه گوجه‌‌فرنگی انجام شده است. به این منظور یک طرح کاملاً تصادفی با پنج تیمار آبیاری و چهار تکرار تعریف شد. تیمارهای آبیاری شامل کم‌آبیاری DI75 و DI50 (به ترتیب تأمین 75 و 50 درصد نیاز آبی) بود که در آنها آب مورد نیاز گیاه به طور معمول به تمام محیط ریشه داده می‌شد و تیمارهای آبیاری بخشی PRD75 و PRD50 (تأمین 75 و50 درصد نیاز آبی) که آب مورد نیاز گیاه در هر بار آبیاری فقط به یک سمت محیط ریشه داده می‌شد و بخش تر و خشک به طور متناوب جابه‌جا می‌شدند. تیمار FI (تأمین 100 درصد نیاز آبی) نیز به عنوان تیمار شاهد در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که بیشترین راندمان مصرف آب (28/6 کیلوگرم بر متر مکعب) در تیمارPRD75 و کمترین راندمان (98/1کیلوگرم بر متر مکعب) در تیمار DI50 به دست آمد. راندمان مصرف آب در تیمار کم‌آبیاری معمولی (DI50) 67 درصد کاهش و در تیمار آبیاری بخشی ((PRD75 6/4 درصد افزایش نسبت به تیمار شاهد داشت. اندازه‌گیری وضعیت آب گیاه نشان داد که در تمام مراحل، همواره میزان آماس نسبی در تیمارهای PRD نسبت به تیمارهای DI بالاتر بود. نتایج تجزیه واریانس قطر روزنه برگ بیانگر معنی‌دار شدن اثر تیمارها در سطح 5 درصد بود. به‌طوری‌که با افزایش آب آبیاری، قطر روزنه‌ها نیز افزایش یافت. به علاوه قطر بازشدگی روزنه‌ها در تیمارهای آبیاری کامل و کم‌آبیاری سنتی بیشتر از تیمارهای آبیاری بخشی بود. از نظر تعداد روزنه در واحد سطح برگ، تیمار آبیاری کامل بیشترین و تیمارDI50 کمترین تعداد روزنه را دارا بودند (به ترتیب 04/10509 و 4/6904). از نظر خصوصیات فنولوژیک بین تیمارهای آبیاری به لحاظ درجه- روز مورد نیاز تا زمان میوه‌دهی و درجه- روز مورد نیاز تا زمان برداشت در سطح 5 درصد تفاوتی مشاهده نشد. Water scarcity causes production losses in arid and semi arid regions. In this condition, deficit irrigation is one of the most important methods to minimize effects of water shortage. This research was conducted to evaluate the effects of two kinds of irrigation management (deficit irrigation and partial rootzone drying technique) on some of physiological and phenological characteristics and water use efficiency of tomato. The experiment was carried out in a completely randomized design with five treatments and four replications. The treatments consisted of DI75 and DI50 (supplying 75% and 50% water requirement) applied to the whole root system, PRD75 and PRD50 (supplying 75% and 50% water requirement) which was applied to one side of the root system, and alternated in every irrigation, and FI treatment, which supplied 100% water requirement, and was considered as control. The results showed that the highest water use efficiency was observed in PRD75 (6.28 kg/m3) and the lowest in DI50 (1.98 kg/m3). Water use efficiency was reduced 67% in DI50 and increased 4.6% in PRD75, as compared with full irrigation. Furthermore, plant water state showed that relative water content was higher in PRD treatments than DI treatments. The analysis of variance indicated that there was a significant difference in leaf diameter stomata among treatments at 5% level .The higher level of water increased stomata diameter. The opening of stomata in FI and DI treatments was higher than PRD treatments. FI had the highest numbers of stomata per unit of leaf area and PRD50 had the lowest (10509.04 and 6904.4, respectively). There was no difference among treatments in phenological characteristics in terms of growing degree-day to fruit yield and growing-degree day to harvesting. کنیک PRD، جعبه کشت، عملکرد، درجه- روز رشد، قطر روزنه، درصد نسبی آب برگ PRD technique, Planting box, Yield, Growing-degree day, Stomata diameter, Relative water content 1 11 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-693-1&slc_lang=fa&sid=1 N Nourmahnad نگار نور مهناد No M Emamzadei محمدرضا نوری امامزاده ئی nouri1351@yahoo.com Yes B Ghorbani بهزاد قربانی No A.R Mohamdkhani عبدالرحمن محمدخانی No