fa ارزیابی دو روش تجربی و مدل‌های شبکه عصبی مصنوعی برای برآورد تابش خورشید رسیده به زمین- مطالعه موردی در جنوب شرق تهران عمومی Ggeneral پژوهشي Research تابش خورشید رسیده به زمین یکی از پارامترهای مورد نیاز برای مطالعات منابع آب، محیط زیست و کشاورزی است. این پارامتر به ندرت در ایستگاه‌های هواشناسی اندازه‌گیری می شود و از این رو روش‌های تجربی زیادی برای برآورد آن با استفاده از سایر پارامترهای هواشناسی ارائه شده است. در این تحقیق دو روش تجربی انگستروم و هارگریوز - سامانی که به ترتیب مبتنی بر ساعات آفتابی و دمای هوا هستند، جهت برآورد تابش روزانه خورشید در جنوب شرق تهران واسنجی و ارزیابی شدند. هم‌چنین دو مدل شبکه عصبی با ورودی‌های مشابه با مدل های تجربی فوق ارائه شدند. نتایج بررسی نشان داد، مدل های تجربی فوق و مدل‌های شبکه های عصبی با دقت خوبی تابش خورشید را برآورد می کنند، لیکن، مدل های مبتنی بر ساعات آفتابی نسبت به مدل‌های مبتنی بر دمای هوا برتری دارند. مدل شبکه عصبی مبتنی بر ساعات آفتابی با ضریب تعیین (R2) برابر 97/0 و جذر میانگین مربع خطا (RMSE) برابر 34/1 مگاژول بر متر مربع در روز بهترین نتایج را ارائه داد. Daily solar radiation intercepted at the earth’s surface is an input required for water resources, environmental and agricultural studies. However, the measurement of this parameter can only be done in a few places. This has led researchers to develop a number of methods for estimating solar radiation based on frequently available meteorological records such as hours of sunshine or air temperature. In this study two empirical Angestrom and Hargreaves- Samani models, which are respectively based on air temperature and sunshine duration were calibrated and evaluated for estimating solar radiation in southeast of Tehran, Iran. Also, two neural networks models were presented using similar inputs and above-mentioned empirical models. The results showed that the both empirical and neural network models provided closer agreement with the measured values, but the models based on sunshine hours gave better estimates than the models based on air temperature. The neural network model based on sunshine hours with a R2 of 0.97 and a RMSE of 1.34 MJ m-2 d-1 provided the best results تابش خورشید، هارگریوز- سامانی، انگستروم، مدل شبکه عصبی، تهران Solar radiation, Angestrom, Hargreaves-Samani, Neural network, Tehran. 53 62 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-695-1&slc_lang=fa&sid=1 A Rahimi Khob علی رحیمی خوب akhob@ut.ac.ir Yes M Behbahani سید محمد رضا بهبهانی No M Jamshidi محبوبه جمشیدی No