fa تغییرات مکانی آرسنیک در اراضی با کاربردهای مختلف در استان اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research تمرکز فعالیت‌های صنعتی، کشاورزی و شهرنشینی در شهرها باعث آلودگی و تجمع فلزات سنگین در خاک شده است. با توجه به اهمیت استان اصفهان از نظر فعالیت‌های کشاورزی و صنعتی، هم‌چنین جمعیت زیاد این استان، این تحقیق با هدف ارزیابی تغییرات مکانی آرسنیک در بخش‌هایی از استان اصفهان و هم‌چنین تهیه نقشه آلودگی این عنصر در خاک‌های این منطقه انجام گرفت. در این تحقیق نمونه‌های خاک روی یک شبکه منظم با فواصل حدود 4 کیلومتر برداشت شد. موقعیت جغرافیایی نقاط با استفاده از GPS تعیین و کاربری محل‌های تهیه نمونه‌‌های خاک نیز شناسایی و ثبت گردید. پس از آماده‌‌‌سازی نمونه‌های خاک در آزمایشگاه، غلظت کل آرسنیک در نمونه‌ها با استفاده از کریجینگ نقطه‌ای روی نتایج به دست آمده از آنالیز نمونه‌های خاک توسط نرم افزار زمین آماری WinGslib و نرم افزار Surfer، نقشه آلودگی خاک به آرسنیک تهیه شد. ساختار مکانی متغیر به کمک تغییرنما بررسی شد. تغییرنما به شکل جهتی محاسبه و ترسیم گردید. نتایج نشان داد، الگوی کروی، بهترین مدل برازش یافته بود. میانیابی در بلوک‌هایی با ابعاد1000*1000 متر به روش کریجینگ صورت گرفت و به منظور تعیین دقت تخمین‌های انجام شده از میانگین مربع خطای تخمین(MSE) و ضریب هم‌بستگی پیرسون استفاده گردید و نتایج حاکی از دقت نسبتاً خوب تخمین‌ها بود. بر اساس نقشه‌های پراکنش آرسنیک، جهت باد غالب در توزیع آرسنیک حاصل از صنایع تنها در بخش جنوب غربی استان و اطراف کارخانه‌های بزرگ صنعتی فولادسازی مؤثر بوده است. در مجموع می‌توان نقش جنس سنگ مادر را در بالا بردن غلظت آرسنیک در محدوده‌های تیره رنگ نقشه (محدوده‌های کم وسعت شمال غرب و شمال شرق) مؤثر دانست. Industrial, agricultural and urban activities have contaminated soil by heavy metals that can also increase concentration of the metals in food chains. This study was carried out in Isfahan province where lots of such activities are in progress. The purpose of this study was to determine spatial variability of Arsenic )As) in Isfahan soils. In this research, the soil samples )0-20 cm) were collected in a stratified random sampling system at about 4 Km intervals in a study area of 6800 Km2. The positions of samples were recorded using a GPS. After laboratory preparation, soil samples were measured for total As. Spatial structures of total As were determined by directional variograms. Spherical model was the best model to describe spatial variability of As. Mean-square error )MSE) and correlation coefficient were used to validate variograms. Distribution map for Arsenic was prepared using the obtained information from element by point kriging method and by using Surfer software. Interpolation in blocks by dimensions of 1000×1000 m was made. The mine effective factors with high concentration of As are parent material, and direction of dominant wind has affected the spread of As in north-west of the study area. آرسنیک، آلودگی، تغییرات مکانی، کریجینگ، اصفهان، تغییر‌نما Arsenic, Contamination, Spatial variability. 65 75 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11-2&slc_lang=fa&sid=1 S Sadr سمیه صدر No M Afyuni مجید افیونی afyuni@cc.iut.ac.ir Yes N Fathian Por نادر فتحیان پور No