fa برآورد ماده آلی خاک به روش سوزاندن در کوره در چهار دشت‌ مهم استان چهار محال و بختیاری عمومی Ggeneral پژوهشي Research اگر چه ماده آلی بخش کمی از وزن خاک را تشکیل می‌دهد ولی تأثیر زیادی بر ویژگی‌های فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک دارد و از شاخص‌های مهم کیفیت و توان تولید خاک به‌شمار می‌رود. تعیین مقدار ماده آلی خاک در مطالعات حاصل‌خیزی خاک‌‌ و آلودگی محیط خاک، ضروری است. روش اکسایش تر واکلی- بلک یکی از روش‌های متداول تعیین ماده‌ آلی است. این روش علی‌رغم دقت و تبعیت از استانداردها، پرهزینه و با مصرف ترکیب کرومیوم‌دار انجام می‌شود. سوزاندن در کوره (Loss On Ignition, LOI) روش دیگری است که به دلیل عدم تمایل به استفاده از اسید کرومیک، هزینه کم و آسانی بیشتر مورد توجه قرارگرفته است. اهداف این پژوهش، تعیین روابط بین روش‌‌های اکسایش ‌تر و LOI در خاک‌های چهار دشت‌ مهم استان چهار محال و بختیاری و تعیین مناسب‌ترین دمای سوزاندن در کوره برای برآورد ماده آلی خاک است. بدین منظور، نمونه‌برداری خاک از لایه سطحی صفر تا 25 سانتی‌متری چهار دشت‌ شهرکرد، فارسان، کوهرنگ و لردگان به طور تصادفی ‌انجام گردید و در مجموع 205 نمونه خاک برداشت شد. ماده آلی خاک به روش‌های اکسایش تر و LOI در پنج دمای 300، 360، 400، 500 و 550 درجه سیلسیوس به مدت دو ساعت تعیین گردید. به منظور تعیین بهترین دمای سوزاندن خاک، 40 نمونه‌‌ خاک، انتخاب و ماده‌ آلی و کربنات کلسیم معادل آنها، قبل و بعد از سوزاندن در دماهای مذکور اندازه‌گیری گردید. نتایج نشان داد در هر دشت بین روش‌های اکسایش تر و LOI در دما‌های مختلف یک رابطه خطی، مثبت و معنی‌دار وجود دارد. تفاوت در دشت‌ها موجب گردید معادله‌ به دست آمده برای هر دشت از معادله‌ کلی متفاوت باشد و تفکیک داده‌ها بر اساس دشت، موجب افزایش R2 معادلات شد. با افزایش دمای سوزاندن، R2 و شیب معادلات کاهش و مجذور میانگین مربعات خطای باقی‌مانده (RMSE) افزایش یافت. در مقادیر بالاتر کربنات کلسیم معادل، کاهش شیب خطوط رگرسیون با افزایش دما قابل توجه بود که می‌تواند ناشی از تخریب بیشتر کربنات‌ها در دمای بالاتر باشد. در این پژوهش، دمایی حدود 360 درجه سیلسیوس بهترین دمای سوزاندن خاک در کوره تشخیص داده شد زیرا در این دما تمام کربن آلی سوزانده شده، حداقل تخریب کربن معدنی و از دست دادن آب ساختمانی از کانی‌های رسی صورت گرفته و هزینه انرژی مصرفی کمتر است. Although soil organic matter (SOM) constitutes a small portion of soil bulk weight, it has a tremendous effect on physico-chemical and biological properties of soils. It is also one of the most important indicators of soil quality and its production. Soil organic matter determination is required for soil fertility management and soil pollution purposes. Wet oxidation procedure of Walkley-Black is a routine, relatively accurate and popular method for the determination of soil organic matter, but it involves the use of chromate and high cost of analysis. Therefore, loss-on-ignition (LOI) procedure as a simple and cheap method of SOM estimation which also avoids chromic acid waste has got more attention. The aims of this study were (i) to establish the relationships between LOI method and SOM as determined by Walkley-Black method for four major plains of Chaharmahal-va-Bakhtiari province and (ii) to determine the optimal temperature of the LOI. To do this, 205 soil surface samples were randomly collected from 0-25 cm depth of Shahrekord, Farsan, Kohrang and Lordegan plains to determine soil organic matter by Walkley-Black method and LOI procedure at 300, 360, 400, 500 and 550 oC for two hours. To determine the optimum temperature for ignition, 40 soil samples were selected to compare the SOM and CCE before and after ignition for each temperature. Results showed a positive, linear significant relationship existed between LOI and wet oxidation in each plain. Coefficient of determination (R2) of the equations was higher for individual plain than the overall equation. Coefficient of determination and line slope decreased and error (RMSE) increased with increasing ignition temperature. At higher contents of calcium carbonate, the rate of line slope decrease with increasing ignition temperature was more noticeable. This may be due to the destruction of carbonates at higher temperature. A temperature of around 360 oC was identified as optimum as it burned most organic carbon, destroyed less inorganic carbon, caused less clay structural water loss and used less electrical energy. : ماده آلی خاک، اکسایش تر، سوزاندن در کوره (LOI) Soil organic matter, Wet oxidation, Loss-onignition 77 89 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-311-3&slc_lang=fa&sid=1 O Hashemi Beni امه‌کلثوم هاشمی بنی No M.H Salehi محمدحسن صالحی mehsalehi@yahoo.com Yes H Beigi Harchegani حبیب اله بیگی هرچگانی No