fa بررسی الگوی جریان و توزیع تنش برشی روی سرریزهای جانبی با ورودی تیزگوشه و گردگوشه عمومی Ggeneral پژوهشي Research سرریزهای جانبی از جمله سازه های آبی می باشند که معمولاً به عنوان سازه های اضطراری در تأسیسات هیدرولیکی بزرگ چون سدها و شبکه های آبیاری و زه‌کشی به کار برده می شوند که به علت حساسیت موضوع نیاز به طراحی و بررسی دقیق دارند. لذا کاربرد روش‌های شبیه‌سازی و حل عددی در طراحی این‌گونه از سازه های آبی می تواند از اهمیت ویژه‌ای برخوردار باشد. در این پژوهش الگوی جریان و نحوه توزیع تنش برشی روی انواع سرریزهای جانبی لبه پهن با پهنا و شکل ورودی همراه با دبی‌های متفاوت از طریق شبیه سازی عددی در حالت‌های ٢ بعدی و ٣ بعدی مورد بررسی قرار گرفت. سپس نتایج با داده‌های آزمایشگاهی مقایسه گردید. آزمایش ها در یک کانال مستطیلی همراه با یک سرریز جانبی به طول 70 سانتی‌متر روی سرریزهایی با ورودی تیزگوشه و گردگوشه با شعاع‌های گردشدگی 5 و 10 و 15 سانتی‌متری در یک دبی ثابت با نسبت آبگیری 4/0 و 6/0 به ترتیب در کانال‌های اصلی و فرعی انجام شد. بررسی و مقایسه حل عددی با نتایج آزمایشگاهی در این تحقیق مؤید آن است که در سرریزهای جانبی با ورودی گردشده به میزان قابل توجهی از تنش برشی وارده بر کف و دیواره های سرریز جانبی و هم‌چنین جریان‌های چرخشی غیر مؤثر در ابتدای ورودی سرریز جانبی در مقایسه با حالت تیز گوشه کاسته شده که این امر نهایتاً موجب افزایش راندمان آبگیری گردیده است. Side weirs as flow diversion devices are usually used as emergency weirs in large hydraulic structures like dams and irrigation and drainage networks, because of their importance they require delicate design. As a result application of numerical and simulation models play an important role in design of these hydraulic structures. In this research, the flow pattern and shear stress distribution on broad crested side weirs with different widths and entrances along with different discharges were studied by numerical solution under two and three dimensional conditions and then the results were compared with laboratory findings. These experiments were conducted in a rectangular channel with one side weir and a length of 70 cm. Experiments were done considering rounded and sharp entrances with different rounded radii and one constant discharge with intake proportions of 40 and 60 in main and branch channels, respectively. Comparison of numerical solution and experimental results show that side weirs with rounded entrance had a noticeable shear stress reduction (arrived in the bed and sides) and non-effective spinal flow, resulting in increased intake efficiency. تنش برشی، سرریزهای جانبی، شبیه‌سازی عددی Shear stress, Side weir, Numerical solution 15 25 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-738-1&slc_lang=fa&sid=1 A Karizi آمنه کاریزی No T Honar تورج هنر toorajhonar@yahoo.com Yes