fa اثر اسید سولفوریک و EDTA بر گیاه‌پالایی سرب در خاک توسط سه گیاه آفتابگردان، ذرت و پنبه عمومی Ggeneral پژوهشي Research افزایش فعالیت‌های صنعتی در طی سال‌های اخیر و به دنبال آن ورود انواع آلاینده‌های آلی و غیر آلی از جمله سرب به خاک از مشکلاتی است که سلامت بشر را تهدید می‌کند. گیاه‌پالایی (Phytoremediation) از جمله روش‌های پیشنهادی است که با انباشت عناصر سنگین در اندام هوایی گیاهان، خروج این عناصر از خاک‌های آلوده را امکان‌پذیر می‌کند. هدف این مطالعه بررسی امکان گیاه پالایی در خاک با استفاده از گیاهان آفتابگردان، ذرت و پنبه در حضور اسید سولفوریک و EDTA بود. این آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با دو سطح عنصر سرب (0 و 200 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک)، EDTA با سه سطح 0، 5/1، 3 میلی‌مول در کیلوگرم خاک، اسید سولفوریک با سه سطح 0، 5/0 و 1 میلی‌مول در کیلوگرم خاک و سه گیاه آفتابگردان، ذرت و پنبه با سه تکرار در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه فردوسی مشهد اجرا شد. نتایج نشان داد که مقدار 5/1 و 3 میلی‌مولEDTA اثر معنی‌داری بر مقادیر سرب در ریشه و اندام هوایی گیاهان داشت. بیشترین افزایش سرب اندام هوایی به ترتیب به اندازه 17 و 3/28 برابر شاهد در پنبه دیده شد. مقدار 5/1 میلی‌مول EDTA نسبت به 3 میلی‌مول EDTA تأثیر بیشتری در انباشت مقدار کل این عنصر در بین گیاهان داشت. افزایش EDTA در سطوح ذکرشده بر مقدار کل سرب ریشه اثر معنی‌داری نداشت. افزایش اسید سولفوریک در غلظت‌های یادشده با روند نامنظم، تغییراتی را در مقادیر سرب گیاهان ایجاد کرد. به طور کلی، ذرت در بین سه گیاه دارای توان بالاتری در جذب و انتقال سرب بود. مقایسه مقادیر سرب در ریشه و اندام هوایی گیاهی بر اثر استفاده از اسیدسولفوریک و EDTA در غلظت‌های ذکرشده نشانگر اثر بیشتر EDTA در افزایش تجمع این عنصر در گیاهان بود. The contamination of soils with lead is a major environmental problem throughout the world. Phytoextraction of heavy metals from contaminated soils has the prospect of being a more economic in situ alternative. Chemically enhanced phytoextraction has been proposed as an effective approach to remove heavy metals from contaminated soil through the use of high biomass plants. Using a pot experiment, the effects of the application of three rates of EDTA at 0, 1.5 and 3 mmol/kg soil and sulfuric acid at 0, 0.5 and 1 mmol/kg soil with two rates of Pb at 0 and 200 mmol.kg-1 on the uptake of Pb by corn (Zea mays L. single cross 704 var.), sunflower (Helianthus annuus L. ajili var.), and cotton (Gossypium hirsutum L. varamin var.) plants were studied. The results showed that EDTA was more effective than sulfuric acid in increasing the concentration of Pb in shoots and roots for all plants studied. The maximum amount with application of EDTA to soil for shoots of corn, sunflower, and cotton were 4.07, 6.49 and 31.33 times higher than the control, respectively. EDTA also enhanced Pb content of roots of corn, sunflower, and cotton 3.38, 1.63 and 1.09 times higher than the control, respectively. DTPA-Pb was higher in soil treated with EDTA than sulfuric acid. The application of EDTA also significantly increased shoot-to-root ratio of Pb in plants examined. The results of this study showed that corn was able to phytoextract more Pb than sunflower and cotton. گیاه‌پالایی، سرب، آفتابگردان، ذرت، پنبه، اسید سولفوریک، EDTA Phytoextraction; EDTA, Sulfuric acid, Corn, Sunflower, Cotton, Lead. 57 69 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-739-1&slc_lang=fa&sid=1 E Fatahi Kiasari ابراهیم فتاحی کیاسری ekiasari59@yahoo.com Yes A Fotovvat امیر فتوت No A.R Astaraei علیرضا آستارایی No GH Haghnia غلامحسین حق‌نیا No