fa اثر شوری بر برخی شاخص‌های میکروبی خاک در حضور و عدم حضور ریشه‌های زنده گیاه عمومی Ggeneral پژوهشي Research همانند گیاهان، شور شدن خاک از راه های گوناگون موجب کاهش رشد، تکثیر و فعالیت موجودات خاکزی به ویژه میکروفلور خاک می‌شود. هدف از انجام این پژوهش، تعیین اثر سطوح مختلف شوری بر برخی شاخص های میکروبی خاک در حضور و عدم حضور ریشه زنده دو گیاه گندم و شبدر بود. در این تحقیق، پنج سطح شوری به صورت مخلوطی از نمک های کلرید سدیم، کلرید کلسیم، کلرید منیزیم و کلرید پتاسیم و سه محیط خاک (بدون کشت، تحت کشت گندم و تحت کشت شبدر) با سه تکرار در چارچوب طرح کاملاً تصادفی و به گونه فاکتوریل استفاده شد. یافته های این پژوهش نشان می-دهند که افزایش شوری در هر سه محیط بدون کشت، خاک تحت کشت گندم و خاک تحت کشت شبدر موجب کاهش معنی دار تنفس میکروبی تجمعی، کربن زیتوده میکروبی، تنفس برانگیخته با سوبسترا و شاخص قابلیت دسترسی به کربن شد. هم‌چنین، شوری موجب افزایش معنی دارqCO2 در هر سه محیط گردید. در سطوح بالای شوری، شاخص‌های میکروبی در خاک تحت کشت گندم و شبدر به میزان آنها در خاک بدون کشت نزدیک شد و تفاوت کمتری در فعالیت میکروبی بین سه محیط دیده شد، که نشان می دهد در سطوح بالای شوری، نقش محرک گیاه بر فعالیت میکروبی کم رنگ تر می گردد. نتایج به دست آمده از شاخص قابلیت دسترسی به کربن نیز نشان می دهد که در سطوح پایین شوری، محدودیت کربن در خاک تحت کشت گندم و شبدر وجود ندارد، اما با افزایش شوری، این شاخص به صفر نزدیک گردید که بیانگر محدودیت کربن برای تنفس میکروبی در این محیط هاست. هم‌چنین پایین تر بودن نسبت qCO2 در خاک تحت کشت گندم و شبدر در مقایسه با خاک بدون کشت، نشان‌دهنده نقش حمایت کنندگی ریشه بر فعالیت میکروبی در محیط های شور است. بنابراین، وجود گیاه در محیط های شور ممکن است از راه افزودن پی درپی ترشحات ریشه و بازگشت ریشـه های جوان، به کـاهش آثار مضر شـوری های کم تا متوسط بر فعالیت های میکروبی خاک کمک نماید. Similar to plants, soil salinity may reduce microbial growth and activities in different ways. The aim of this study was to determine the effects of different levels of salinity on some microbial indices in the presence and absence of plant's living roots. In this study, five levels of salinity using NaCl, CaCl2, MgCl2 and KCl and three soil media (soil with no plant, soil cultivated with wheat and clover) replicated three times consisted our factorial experiment arranged in a completely randomized design. Results show that salinity caused a significant reduction in accumulated microbial respiration, microbial biomass carbon, substrate-induced respiration, and carbon availability index in uncultivated soil and in the soils planted with clover and wheat. Results also show that salinity caused a significant increase in metabolic quotient (qCO2) in uncultivated soil, and soils planted with clover and wheat. Microbial activity of cultivated soils at high salinity levels was almost similar to that of the uncultivated soils. We observed a small difference in soil microbial activity among the three media at high salinity levels, indicating the role of indirect effects of salinity might be less important with increasing salinity levels. We also found out that at low salinity levels, the available carbon was not a limiting factor for soil microflora, while at high salinity levels the activity of soil microbes might be carbon-limited. The lower values of qCO2 in cultivated soils compared with the uncultivated soil support the positive influence of root and its exudates on soil microbial activity in saline soils. The existence of plants in saline environments may help in alleviating the detrimental influence of low to medium salinity on most soil microbial activities, likely via the added root exudates and root turnover. شوری، تنفس میکروبی تجمعی، زیتوده میکروبی، تنفس برانگیخته با سوبسترا، شاخص قابلیت دسترسی به کربن، qCO2. Salinity, Accumulated Microbial Respiration, Microbial biomass, Substrate-induced respiration, Carbon availability index, qCO2. 103 115 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-741-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Boyerahmadi مژگان بویراحمدی mozhgan_boyrahmadi@yahoo.com Yes F. Raiesi فایز رئیسی No J. Mohammadi جهانگرد محمدی No