fa بررسی روش‌هاو عصاره‌گیرهای مختلف کربوهیدرات‌ های خاک عمومی Ggeneral پژوهشي Research برای مطالعه کربوهیدرات‌های خاک ابتدا می‌بایست آنها را استخراج کرد که بدین منظور روش‌های مختلفی پیشنهاد شده است. سه روش و پنج محلول عصار‌ه‌گیر جهت استخراج کربوهیدرات‌ها از سه نوع خاک جنگلی، رسی و شور مورد استفاده قرار گرفت. روش‌های عصاره‌گیری شامل تکان ‌دادن نمونه‌ها به مدت 16 ساعت، حرارت‌ دادن نمونه‌ها در حمام‌ بخار به مدت 5/2 ساعت و حرارات دادن نمونه‌ها در آون به مدت 24 ساعت و محلول‌های عصاره‌گیر شامل اسید‌کلریدریک 5/0 مولار، اسید‌سولفوریک 25/0 مولار، اسید‌سولفوریک 5/0 مولار، سولفات‌پتاسیم 5/0 مولار و آب مقطر بود. غلظت کربوهیدرات‌ها‌ با روش فنل- اسید‌سولفوریک تعیین گردید. نتایج نشان داد که در اثر اضافه‌کردن فنل به عصاره استخراج‌شده با اسید‌کلریدریک، رسوب شیری‌رنگی تشکیل شد، به همین علت در روش فنل- اسید‌سولفوریک نمی‌توان از این عصاره‌گیر جهت استخراج کربوهیدرات‌های خاک استفاده نمود. در همه خاک‌ها روش تکان ‌دادن مقادیر کمتری کربوهیدرات نسبت به روش‌های آون و حمام بخار عصاره‌گیری‌ کرد و در خاک‌های جنگلی و شور تفاوتی در میزان کربوهیدرات عصاره‌گیری شده با روش‌های آون و حمام‌ بخار دیده نشد. در خاک رسی، روش آون مقدار کربوهیدرات بیشتری نسبت به روش حمام بخار عصار‌ه‌گیری کرد. در تمام خاک‌ها، اسید‌سولفوریک 5/0 مولار بیشترین مقدار کربوهیدرات را عصاره‌گیری نمود و در خاک‌های جنگلی و شور آب مقطر کمترین مقدار کربوهیدرات را عصاره‌گیری کرد. در مجموع استفاده از روش حمام بخار (در خاک‌های جنگلی و شور) و روش آون (در خاک رسی) با محلول اسید‌سولفوریک 5/0 مولار بیشترین مقدار کربوهیدرات را عصاره‌گیری نمود. Determination of carbohydrates in soil requires prior extraction and numerous extraction methods were suggested for this purpose. Three methods and five extractants were applied in order to extract carbohydrate fraction in three soil types forest, clayey and saline soils. The extraction methods were: 1) shaken in a plane rotary shaking machine for 16 h 2) heated in steam-bath for 2.5 h and 3) heated in oven for 24 h and extractants included 1) 0.5 M HCL, (2) 0.25 M H2SO4, 3) 0.5 M H2SO4, 4) 0.5 M K2SO4 and 5) distilled water. Carbohydrate content in soil was measured by phenol-sulphuric acid method. The addition of phenol to the extracted solution of HCl caused to milky precipitation. Therefore, this extractant can not be used for carbohydrate extraction in the phenol-sulphuric acid spectroscopic method. The results showed that in all soils and in the shaker extraction method, carbohydrate content was lower than in the oven and steam-bath extraction methods. In the forest and saline soils, the extracted carbohydrate content was not significantly different among the oven and steam-bath methods. For the clayey soil, the carbohydrate content was higher in the oven method than that of the steam-bath method. In all soils, the extracted carbohydrate by 0.5 M H2SO4 extractant was greater than those of other extractants. In the forest and saline soils, the extracted carbohydrate by distilled water was lower than those of other extractants. Using steam-bath method (for the forest and saline soils) and oven method (for the clayey soil) with 0.5 M H2SO4 extracted the highest amount of carbohydrates. کربوهیدرات، خاک، روش‌ عصاره‌گیری، عصاره‌گیر Carbohydrate, Soil, Extraction method, Extractant 129 139 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-747-1&slc_lang=fa&sid=1 J. Fallahzade جابر فلاح زاده No M.A Hajabbasi محمد علی حاج عباسی hajabbasi@cc.iut.ac.ir Yes