fa بررسی پیامدهای خشک‌سالی در سطح مزرعه: مطالعه موردی منطقه مرودشت عمومی Ggeneral پژوهشي Research خشک‌سالی از جمله پرهزینه‌ترین حوادث هواشناسی می‌باشد و ایران در برابر اثرات اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی خشک‌سالی بسیار آسیب‌پذیر است. در این مطالعه مدل حداکثرسازی سود انتظاری و برنامه‌ریزی مطلوبیت کارا جهت تعیین الگوی کشت بهینه، سود ناخالص انتظاری و آب مصرفی با و بدون خشک‌سالی در سطح مزارع نماینده گروه‌های همگن به کار برده شد. این مطالعه بر اساس دو سری داده انجام شد. یک نمونه 180 بهره‌برداری برای مصاحبه و جمع‌آوری داده‌های لازم در سطح مزرعه در سال 1386 انتخاب گردید. مزارع نمونه با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه‌بندی شده دو مرحله‌ای به دست آمد. نتایج نشان داد که بیشترین کاهش در سود انتظاری متوجه کشاورزانی است که از آب سطحی رودخانه و یا کانال استفاده می‌کنند. این گروه از کشاورزان کاهش شدیدی را در درآمد انتظاری (64%-53%) به عنوان پیامد خشک‌سالی، عمدتاً به دلیل این که دسترسی آنها به آب به میزان قابل توجهی کاهش می‌یابد، متحمل می‌شوند. کمترین میزان خسارت متوجه گروه همگن زارعینی است که از آب زیرزمینی یا منابع آب تلفیقی زیرزمینی و سطحی استفاده می‌کنند. کاهش در درآمد انتظاری این گروه به ترتیب 7 و 32 درصد سود انتظاری در سال نرمال است. در نهایت نتایج نشان داد که الگوی رهاسازی آب از دریچه سد درودزن در سال زراعی 80-1379 و 1385-1384 بر اساس قیمت‌های سایه‌ای محاسبه شده برای هر متر مکعب آب در دهه‌های مختلف سال، بهینه نبوده ‌است. Drought is among the most costly weather-related events and Iran is highly vulnerable to the economic, social and environmental impacts of drought In this study expected profit maximization model and utility efficient programming were applied to determine optimal crop pattern, expected gross margin and water use with and without, drought condition at representative farms of homogenous groups. This study was based on two databases. A sample of 180 farmers was selected for interview and collected necessary farm level data in 2007. The sample farms were drawn using two-stage stratified random sampling method. Results indicated that the largest reduction in expected profit is directed toward farmers who use surface water from river or canal. These groups of farms ultimately suffered a severe reduction in expected income (53%-64%) as a consequence of the drought, largely because their access to water was cut substantially. The least quantity of damage is directed toward homogenous groups of farms that use groundwater or conjunctive use of groundwater and surface water. Reduction in expected income of these groups is equal to 7 and 32 percent of expected income in the normal year, respectively. Finally, the results showed that the pattern of release water from gate of Drodzan have not been optimal in the planting years 2001-2002 and 2006-2007 based on the calculated shadow price of each cubic meter water in different deciles of year. پیامدهای خشک‌سالی، مدل برنامه‌ریزی مطلوبیت کارا، گروه‌های همگن زارعین Drought, Utility efficient programming, Stratified random sampling. 49 62 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-367-3&slc_lang=fa&sid=1 R Mohsen Pour رباب محسن پور No M Zibaei منصور زیبایی zibaei@shirazu.ac.ir Yes