fa تأثیر ماده آلی بر بازیابی فسفر باقی‌مانده در یک خاک آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research قسمت اعظم فسفر مصرفی در خاک‌های آهکی تثبیت می‌شود. بخشی از فسفر باقی‌مانده توسط گیاهان کشت‌های بعدی قابل بازیافت است. ماده آلی یکی از مهم‌ترین عوامل مؤثر در بازیابی فسفر باقی‌مانده گزارش شده است. این پژوهش نیز به منظور بررسی میزان تأثیر ماده آلی بر بازیابی فسفر باقی‌مانده در ایستگاه تحقیقات کشاورزی برازجان در خاکی با نام علمی C‏oarse Loamy, Carbonatic, Hyperthermic, Ustic Torriorthents و در کرت‌های ثابت به مرحله اجرا در آمد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و با سه تکرار به مدت چهار سال اجرا شد. فسفر در سه سطح: صفر، 90 و 180 کیلوگرم در هکتار P2O5 از منبع سوپر فسفات تریپل و ماده آلی نیز در سه سطح: صفر، 15 و 30 تن در هکتار کود گوسفندی نیمه پوسیده به عنوان فاکتورهای آزمایش بودند. فسفر فقط در سال اول اما کود دامی در تمامی سال‌های اجرای طرح مصرف شد. در چهار سال اجرای طرح به ترتیب گیاهان پیاز، کلزا، باقلا و اسفناج کشت گردید. نتایج نشان داد که تیمارهای مصرف توأم کود دامی و فسفر(باقی‌مانده) در تمامی سال‌های اجرای طرح سبب حداکثر افزایش در قابلیت استفاده فسفر در خاک، غلظت فسفر در گیاه و عملکرد محصول نسبت به تیمار شاهد شد. این افزایش در سال اول اجرای طرح عمدتاً ناشی از اثر مستقیم فسفر مصرفی بود. اما از سال دوم به بعد فسفر بازیابی شده توسط کود دامی بیشترین تأثیر را داشت. به طوری که در سال چهارم اجرای طرح در تیمار فسفر باقی‌مانده از سطح 180 کیلوگرم در هکتار و 30 تن در هکتار کود دامی، بیش از 53 درصد از افزایش در فراهمی فسفر در خاک و 21 درصد از افزایش در عملکرد محصول ناشی از فسفر بازیابی شده توسط کود دامی بود. Most part of the applied phosphorus is fixed in the calcareous soil. Some part of residual phosphorus can be recovered by the plants of the following years. It is reported that organic matter is one of most important factors in phsphorus recovering. This expriment was designed in permanent plot to evaluate the effect of organic matter on residual phosphorus recovering in a calcareous soil. The expriment was conducted on randomized complete block design in a factorial manner with three replications in four years. Treatments were consisted of farm yard manure(FYM) in three levels ( 0, 15, and 30 ton ha-1) and three levels of phosphrus ( 0, 90 and 180 kg ha-1 as P2O5 from triple super phosphate (TSP). Phosphorus fertilizer was applied only in the first year of expriment, but FYM was used in all of the years. Onion, canola, bean and spinage were planted in the four years of experiment, respectively. Results showed that maximum yield, P concentratin in plant and soil phosphorus availability were followed by application of FYM and P(residual) together in all of the years. This increase was mainly by direct effect of P in the first year of expriment, but recovered phosphrus by FYM had maximum role in the later years. More than 53% of increase in phosphrus availability in soil and 21% of increase in yield resulted from recovered phosphprus by FYM in the treatment of 30 ton.ha-1 FYM and 180 kg.ha-1 P2O5 together in the last year. فسفر باقی‌مانده، بازیابی فسفر، ماده آلی، کود دامی Residual phosphorus, Phosphorus recovering, Organic matter, FYM. 87 98 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-752-1&slc_lang=fa&sid=1 Zolfi Bavariani مختار زلفی باوریانی mzolfi2001@yahoo.com Yes Nouruzi مهرداد نوروزی No