fa برآورد میانگین روزانه دمای خاک در چند نمونه اقلیمی ایران با استفاده از داده‌های هواشناسی عمومی Ggeneral پژوهشي Research دمای خاک یکی از متغیرهای مهم در مطالعات هیدرولوژی، هواشناسی کشاورزی و اقلیم شناسی می باشد. با توجه به این که دمای خاک فقط در ایستگاه های سینوپتیک کشور اندازه گیری می گردد، کمبود آن در نقاط فاقد ایستگاه یکی از چالش های بزرگ در بسیاری از مطالعات مرتبط با علوم کشاورزی است. در این تحقیق، با استفاده از داده های یک دوره 10 ساله (2005-1996) دمای هوا، تابش خورشیدی، بارندگی، رطوبت نسبی هوا، فشار بخار آب، سرعت باد و فشار هوا در هشت ایستگاه منتخب هواشناسی (ساری، رشت، تبریز، ارومیه، اصفهان، شیراز، زاهدان و یزد)، روابطی تجربی جهت تخمین دمای روزانه خاک در اعماق 5، 10، 20، 30، 50 و 100 سانتی‌متری برای چهار اقلیم متفاوت، پیشنهاد شده است. روابط تجربی با استفاده از رگرسیون های چند متغیره بین دمای خاک به عنوان متغیر وابسته و بقیه متغیرهای روزانه هواشناسی ( به عنوان متغیرهای مستقل) استخراج و بر حسب معیارهای آماری دسته بندی شدند. نتایج تحقیق نشان داد که روابط پیشنهادی در سطح معنی داری جهت تحمین دمای خاک در عمق ها و اقلیم های مورد نظر قابل اعتماد می باشند (برای لایه‌های سطحی خاک با 94/0 < 2R و برای لایه های عمیق با 69/0 < 2R). هم‌چنین نشان داده شد که اهمیت تأثیر متغیرهای هواشناسی بر دمای خاک در اقلیم‌های مختلف، یکسان نمی باشد. از بین متغیرهای مورد مطالعه، میانگین روزانه دمای هوا در هر چهار اقلیم، بیشترین هم‌بستگی معنی دار را با دمای خاک نشان داد (به طور متوسط با 91/0 < 2R برای اقلیم گرم نیمه خشک، الی 85/0 < 2R برای اقلیم مرطوب). نتایج هم‌چنین نشان داد که با افزایش عمق خاک، ضرایب تعیین به طور قابل ملاحظه (تا حد 36 درصد) کاهش می یابند. در این تحقیق رفتار آماره‌های اعتبار سنجی روابط پیشنهادی در عمق های مختلف و در هر یک از اقلیم-های مورد مطالعه نیز بحث می گردد. Soil temperature is one of the important variables in hydrology, agriculture, meteorology and climatology studies. Owing to the fact that soil temperature is only measured at synoptic stations, reconstruction of this variable in other places is of great importance for many relevant agricultural surveys. Using 10-year (1996-2005) daily meteorological observations, including: air temperature, global solar radiation, precipitation, relative humidity, vapor pressure, wind speed and air pressure data, different empirical relationships are suggested. At statistically significant level (P<0.05), the suggested regressions are reliable for estimating soil temperature in various depths (5, 10, 20, 30, 50 and 100 cm) and different climate types. Using soil temperature as the dependent variable and the other meteorological parameters as the independent variables, the multivariable relationships are classified accordingly. The results indicate that the impact of meteorological parameters on soil temperature is not the same. At statistically significant level (P<0.05), the mean daily air temperature presented the highest correlation coefficients with soil temperature for all climate types (on average, from R2>0.91 for warm semi-arid, to R2>0.85 for humid climates). Other results highlighted that the correlation coefficients decreased as the soil depth increased. The behavior of statistical validation criteria of the suggested relations are also discussed for all the mentioned climates. دمای خاک، متغیرهای هواشناسی، هم‌بستگی‌های خطی چند متغیره Soil temperature, Meteorological variables, Multivariable linear regressions, Arid climate, Humid climate. 125 138 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-566-2&slc_lang=fa&sid=1 A.A Sabziparvar علی اکبر سبزی‌پرور swsabzi@basu.ac.ir Yes H Tabari حسین طبری No A Aeini علی آیینی No