fa تأثیر کاربری‌های مختلف اراضی بر تصاعد گازهای گلخانه‌ای عمومی Ggeneral پژوهشي Research افزایش آزادشدن گازهای گلخانه‌ای مانند دی‌اکسید کربن (CO2)، متان (CH4)، و نیتروس اکسید (N2O) از خاک‌ها به اتمسفر یکی از نگرانی‌های جهان در چند دهه گذشته می‌باشد. دی‌اکسید کربن به عنوان یک عامل مهم مؤثر در گرمایش جهانی و تغییر آب وهوا که مسئول ٦۰ درصد گرم شدن جهان یا اثر گلخانه‌ای می‌باشد، شناخته شده است. در این پژوهش چگونگی آزاد شدن دی‌اکسید کربن به کمک روش اتاقک بسته و کروماتوگرافی گازی از سطح خاک چهار زمین با کاربری گوناگون که شامل مزارع گندم و کلزا، باغ مرکبات و زمین آیش بود، بررسی شد. میزان کل هدر رفت کربن از خاک به صورت گازهای گلخانه‌ای کربنه از کشتزارهای گندم، کلزا، باغ مرکبات و زمین آیش به ترتیب 47/4، 72/3، 38/3 و 89/1 تن کربن در هر هکتار در سال بود. کل کربن آلی ورودی به خاک توسط بیوماس در مزارع گندم و کلزا به ترتیب 1/4 و 6/4 تن کربن در هکتار در سال بود. بنابراین بیلان کربن خاک (ورودی کربن- خروجی کربن) در کشتزارهای گندم و کلزا به ترتیب 37/0- و 88/0+ بود و در کشتزارهای گندم هدررفت کربن و در کشتزارهای کلزا افزایش کربن خاک رخ داد. تغییر کربن آلی خاک در سال‌های گذشته در باغ مرکبات نشان می‌دهد که در این باغ‌ها نیز کربن آلی خاک افزایش داشته است. An increase in the emission of greenhouse gases such as carbon dioxide (CO2), methane (CH4) and nitrous oxide (N2O) from the soil surface to the atmosphere has been of worldwide concern over the last several decades. Carbon dioxide is recognized as a significant contributor to global warming and climatic change, accounting for 60% of total greenhouse effect. The aim of this research was to determinate the emission of greenhouse gases from different land under agricultural uses. Four types of agricultural land farm, including wheat field, canola field, citrus garden and fallow land were selected to investigate the fate of CO2 in these fields. Gas chromatography technique and close chamber method were used to analyze soil gas samples. Total carbon losses from soil in form of greenhouse gases was 4.47, 3.72, 3.38 and 1.89 Mg C ha-1 yr-1 for wheat field, canola field, citrus garden and fallow land, respectively. Total additional carbon to soil from biomass for wheat field and canola field was 4.1 and 4.6 Mg C ha-1 yr-1, respectively. ECB (ecosystem carbon budget) = ∑ C input - ∑ C output. For wheat field and canola field ECB was -0.37 and +0.88, respectively. This indicated that in wheat field carbon was lost and in canola field carbon was sequestrated. Under citrus garden due to changes in soil organic carbon form previous year has showed that carbon was sequestrated. کاربری زمین، مواد آلی، آزاد شدن دی‌اکسید کربن، گازهای گلخانه‌ای Land Use,Organic matter, Carbon Dioxide emission, Greenhouse gases. 139 148 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-754-1&slc_lang=fa&sid=1 Mahdipuor لاله مهدی‌پور lalehme@gmail.com Yes Landi احمد لندی No