fa گنجایش تثبیت پتاسیم و ویژگی‌های بار در شماری از خاک‌های آهکی استان همدان عمومی Ggeneral پژوهشي Research تثبیت پتاسیم به وسیله کانی‌های رسی فرآیند مهمی است که قابلیت دسترسی پتاسیم توسط گیاهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اطلاعات درباره تثبیت پتاسیم در خاک‌های همدان محدود است. هدف این پژوهش تعیین ظرفیت تثبیت پتاسیم و شاخص تثبیت پتاسیم در 10 نمونه از خاک‌های سطحی استان همدان و ارتباط آنها با ویژگی‌های بار بود. بار صفحات چهار وجهی خاک‌ها پس از اشباع کردن خاک‌ها با کلرید لیتیم و حرارت دادن در دمای 300 درجه سلسیوس برای کاهش بار صفحه هشت وجهی به نزدیک صفر تعیین شد. ظرفیت تثبیت پتاسیم با افزودن 6 غلظت مختلف پتاسیم با استفاده از نمک کلرید پتاسیم و سه چرخه متناوب خشک و مرطوب شدن تعیین شد. نتایج نشان داد که دامنه گنجایش تبادل کاتیونی صفحات چهار وجهی و هشت وجهی به ترتیب 0/16-6/4 و 9/4-8/0 سانتی‌مول بار در کیلوگرم بود. دامنه تغییرات گنجایش تبادل کاتیونی بخش معدنی و آلی به ترتیب 9/20-1/6 و 7/9-97/0 سانتی مول بار در کیلوگرم بود. گنجایش تثبیت پتاسیم با افزایش کاربرد پتاسیم افزایش یافت. میانگین ظرفیت تثبیت پتاسیم خاک‌ها در دامنه 3/175-2/58 میلی‌گرم در کیلوگرم خاک بود. شاخص تثبیت پتاسیم در دامنه 67/0-23/0 بود. شاخص تثبیت پتاسیم با گنجایش تبادل کاتیونی صفحه هشت وجهی، گنجایش تبادل کاتیونی کل، گنجایش تبادل کاتیونی بخش معدنی، گنجایش تبادل کاتیونی بخش آلی، پتاسیم تبادلی و پتاسیم غیر تبادلی هم‌بستگی معنی‌داری داشت. نتایج این پژوهش نشان داد که شاخص تثبیت پتاسیم در خاک‌های مطالعه شده تغییرات زیادی داشت. بنابراین این ویژگی بایددر آزمون خاک پتاسیم در نظر گرفته شود. Potassium (K) fixation by phyllosilicates clay minerals is a very important process influencing the availability of K for plants. Information about K fixation is limited in Hamadan soils. The objectives of this research were to determine potassium fixation capacity (PFC) and potassium fixation index (PFI) of 10 surface soils of Hamadan province and the correlation of these parameters with soil charge characteristics. Potassium fixation capacity was obtained using six different levels of added K as KCl and three wetting and drying cycles. Also charge characteristics of soils were determined. Tetrahedral CEC of soils was determined after saturation of samples with LiCl and heating at 300 oC to reduce octahedral charge near zero. The results showed that tetrahedral and octahedral CEC ranged from 4.6 to 16.0 and 0.8 to 4.9 cmolckg-1 respectively. Mineral and organic portion CEC ranged from 6.1 to 20.9 and 0.97 to 9.7 cmolckg-1 respectively. The amount of PFC increased with increasing added K. Mean amount of PFC ranged from 58.2 to 175.03 mgkg-1. Potassium fixation index ranged from 0.23 to 0.67. The results of correlation studies indicated that PFI were significantly correlated with octahedral CEC, mineral and organic portion CEC, total CEC, exchangeable and nonexchangeable K. The results of this research showed that PFI very different in soils. So that this parameter should be consider in K soil testing. پتاسیم، تثبیت، ویژگی‌های بار، خاک‌های آهکی Potassium fixation, Charge characteristics, Calcareous soils. 65 73 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-99-2&slc_lang=fa&sid=1 A.R Hosseinpur علیرضا حسین پور hosseinpur-a@agr.sku.ac.ir Yes M.R Panahi محمد رضا پناهی No