fa تأثیر تغییر اقلیم بر دبی‌های حداکثر: مطالعه موردی، حوضه آیدوغموش، آذربایجان شرقی عمومی Ggeneral پژوهشي Research یکی از آثار پدیده تغییر اقلیم، تأثیر بر وقایع حدی (سیلاب و خشکسالی) می‌باشد که در کشورمان کمتر به آن پرداخته شده است. در این تحقیق تلاش شده تا تأثیر این پدیده بر رژیم دبی‌های حداکثر سالانه (شدت و فراوانی) حوضه آیدوغموش در دوره 2069-2040 میلادی بررسی شود. در ابتدا مقادیر دما و بارش ماهانه مدل HadCM3 تحت سناریوی A2 برای منطقه مورد مطالعه تهیه شد. سپس به وسیله روش کوچک مقیاس کردن مکانی تناسبی (Proportional downscaling) و روش کوچک مقیاس کردن زمانی عامل تغییر (Change factor)، این داده‌ها برای منطقه طرح کوچک مقیاس شدند. نتایج نشان از افزایش 5/1 تا 0/4 درجه‌ای دما و تغییرات 30 تا 40 درصدی بارندگی دوره 2069-2040 نسبت به دوره مشاهداتی 2000-1971 دارد. مدل IHACRES برای شبیه‌سازی رواناب روزانه حوضه واسنجی گردید. با معرفی مقادیر دما و بارندگی کوچک مقیاس شده دوره آتی به مدل IHACRES، رواناب حوضه در این دوره شبیه‌سازی شد. برازش توزیع احتمالاتی به سری دبی‌های حداکثر سالانه و مقایسه رژیم آن (شدت و فراوانی) در دوره 2069-2040 با دوره مشاهداتی نشان از تأثیر تغییر اقلیم بر رژیم دبی‌های حداکثر این حوضه در دوره‌های آتی دارد. به‌طوری که شدت دبی‌ها برای دوره بازگشت‌های تا 50 سال تفاوت چندانی نکرده و با افزایش دوره بازگشت، شدت آن در دوره آتی افزایش خواهد یافت. هم‌چنین احتمال وقوع دبی‌های حداکثر با مقدار معین در دوره آتی نسبت به دوره پایه کمتر خواهد بود. Climate change has different impacts on extreme events such as flood and drought. However, in Iran there are few researches about the impacts. This research was aimed to investigate maximum annual discharge (magnitude and frequency) that may occur due to climate change in Aidoghmoush Basin during 2040-2069 (2050s). At first, monthly temperature and precipitation data of HadCM3 model under the SRES emission scenario, namely A2 , was provided for the basin. Then, these data were downscaled spatially and temporally to Aidoghmoush basin by proportional and change factor downscaling methods. Results showed that the temperature increases (between 1.5 to 4) and the precipitation varies (30 to 40 percent) in 2040-2069 compared with baseline period (1971-2000). A semi-conceptual model (IHACRES) for simulation of daily runoff was calibrated. Downscaled temperature and Precipitation for 2050s were introduced to IHACRES and daily runoff was simulated for the future. Probability distribution was fitted to maximum annual discharge series and the maximum discharge regime of the future was compared with the baseline. Results indicated that climate change affects Maximum discharge in the regime of the basin. Also, the analysis showed that the intensity of maximum discharges for the time period less than 50 does not show any significant difference but by increasing the return period, the intensity increases in future periods. Moreover, it was shown that the probability of maximum discharges with constant intensity will decrease in the future compared to the baseline. تغییر اقلیم، دبی حداکثر، حوضه آیدوغموش، HadCM3- IHACRES Climate change, Maximum discharge, Aidoghmoush Basin, HadCM3- IHACRES 28 38 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1112-1&slc_lang=fa&sid=1 P. Ashofteh پریسا سادات آشفته parisa_ashofteh@yahoo.com Yes A. R. Massah Bouani علیرضا مساح بوانی No