fa سرعت رهاسازی پتاسیم غیر تبادلی با استفاده از اسید سیتریک و کلرید کلسیم رقیق در خاک‌های زراعی سری‌های غالب استان گلستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research مطالعه سرعت رها سازی پتاسیم غیر تبادلی، در جهت مدیریت و استفاده صحیح از منابع خاکی و هم‌چنین در فراهمی و قدرت تأمین پتاسیم به ویژه در خاک‌های حاوی کانی‌های پتاسیم، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. اطلاعات درباره سرعت آزاد شدن پتاسیم غیر تبادلی در خاک‌های استان گلستان محدود است. هدف این تحقیق مطالعه سرعت آزاد شدن پتاسیم غیر تبادلی در دوازده سری غالب خاک‌های زراعی استان گلستان، با استفاده از دو عصاره گیر اسید سیتریک و کلرید کلسیم با غلظت 01/0 مولار در مدت زمان های 2 تا 1844 ساعت بود. خاک‌های مختلف رهاسازی متفاوتی به عصاره‌گیری پی در پی توسط عصاره‌گیرها از خود نشان دادند. میزان پتاسیم رها شده در خاک‌های مختلف توسط کلرید کلسیم کمتراز اسید سیتریک بود. رهاسازی پتاسیم در تمام خاک‌ها در مراحل اولیه سریع بود و در مراحل بعدی با سرعت کمتری تا پایان آزمایش ادامه یافت. با توجه به بالا بودن ضرایب تشخیص و کم بودن خطای استاندارد برآورد، سرعت آزاد شدن پتاسیم غیر تبادلی توسط اسید سیتریک، با معادلات الوویچ و پخشیدگی و کلرید کلسیم با معادلات توانی، مرتبه اول و الوویچ به خوبی توصیف شدند. بنابراین سرعت آزاد شدن پتاسیم غیر تبادلی به وسیله پخشیدگی از سطح هوادیده کانی‌های خاک کنترل می‌شود. Kinetical study on non-exchangeable potassium (NEK) release is necessary for management, optimum use of soil resources, availability and supplying power of potassium. Information about NEK release rate in Golestan soils is limited. The aim of this study was to investigate the NEK release of saturated soil sample by calcium using acid citric and CaCl2 extractants from 2 to 1844 h duration in 12 dominant soil series in Golestan province. Different soils indicated various responses to continuous extraction. The rate of K released in different soils was lower in CaCl2 than that of Citric acid. Potassium release was faster in earlier periods of the extraction in all soils followed by a lower release rate. Due to high coefficient of determination and low value of the standard error of the estimate, the NEK release kinetic by citric acid and CaCl2 were well described by Elovich and Parabolic diffusion equations and Power, First order and Elovich equations, respectively. Therefore, NEK release rate was controlled by K diffusion from weathered surface of soil minerals. سرعت رهاسازی، پتاسیم غیر تبادلی، پخشیدگی، اسید سیتریک، کلرید کلسیم Release rate, Non-exchangeable potassium, Diffusion, Citric acid, CaCl2 113 127 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1115-1&slc_lang=fa&sid=1 M. Bahreini Touhan مهدی بحرینی طوحان mahdibahreini@yahoo.com Yes E. Dordipour اسماعیل دردی پور No S. A. Movahedi Naeini سید علیرضا موحدی نایینی No