fa بررسی و ارزیابی سیستم‌های آبیاری بارانی کلاسیک ثابت دشت دهگلان کردستان عمومی Ggeneral پژوهشي Research دقت در طراحی سیستم‌های آبیاری بارانی و مدیریت صحیح آنها عوامل مهمی در توسعه و بهبود این سیستم‌هاست. لذا هدف از این پژوهش، ارزیابی چگونگی طراحی و بهره‌برداری سیستم‌های آبیاری بارانی کلاسیک ثابت- آبپاش متحرک دشت دهگلان در استان کردستان است. برای این منظور 10 سیستم آبیاری بارانی کلاسیک ثابت دشت دهگلان به طور کاملاً تصادفی انتخاب شده و مورد ارزیابی قرار گرفت. در ارزیابی سیستم‌های آبیاری بارانی منتخب، از معیارهای ضریب یک‌نواختی کریستیانسن (CU)، یک‌نواختی توزیع (DU)، راندمان پتانسیل کاربرد در ربع پایین (PELQ) و راندمان واقعی در ربع پایین اراضی (AELQ) استفاده گردید. مقادیر متوسط این پارامترها برای 10 مزرعه ارزیابی شده به ترتیب 66 ، 6/50 ، 8/44 و 8/43 درصد به‌دست آمد. بررسی‌ها نشان داد که کلیه سیستم‌ها دارای راندمان کاربرد پایین بودند و یک‌نواختی توزیع آب در آنها نیز کمتر از مقادیر توصیه شده توسط مریام و کلر (1978) می‌باشد. از طرفی به‌علت کم‌آبیاری، به‌جز یک مورد، در بقیه مزارع راندمان واقعی و راندمان پتانسیل کاربرد برابر بوده است. طراحی و اجرای نامناسب سیستم‌ها مهم‌ترین دلیل پایین بودن راندمان پتانسیل کاربرد تشخیص داده شد که از مهم‌ترین این عوامل، فشار نامناسب سیستم‌ها بود. استفاده هم‌زمان از تعداد آبپاش‌ زیاد و کاربرد آبپاش‌هایی با مشخصات و مدل‌های متفاوت نیز در کنار طراحی و اجرای نامناسب، از دلایل اصلی پایین بودن یک‌نواختی توزیع آب بوده است. به‌طور کلی نتایج بررسی‌ها نشان داد که در اکثر طرح‌های مورد مطالعه، بهره‌برداری از سیستم‌ها در حد بسیار ضعیفی است. Precision in design of sprinkler irrigation systems and their proper management are very important for both development and also improvement of those systems. Therefore, the main objective of this study was to evaluate the design and management of the solid-set sprinkler systems in Dehgolan plain located in Kurdistan province. For this purpose, 10 solid-set sprinkler systems were selected randomly and a few performance parameters such as: Christiansen’s uniformity coefficient (CU), distribution uniformity (DU), potential application efficiency of low-quarter (PELQ) and application efficiency of low-quarter (AELQ) were estimated. The results of investigation showed the mean values of 66, 50.6, 44.8 and 43. 8%, for the above mentioned parameters, respectively. Also, the results of investigation showed both low PELQ values and water distribution uniformity of those evaluated systems compared to the recommended values by Merriam and Keller (1978). Moreover, due to deficit irrigation, except for one evaluated system, in all other systems, AELQ values were equal to PELQ. The results of our investigation also showed that non-suitable design and implementation of the evaluated systems were among the most important reasons for low values of PELQ, because of non-suitable operating pressure. The most important reasons for low water distribution uniformity were the simultaneous use of many sprinklers and also performance of different sprinklers models in a system. Finally, the results of our investigation showed poor operation for the evaluated systems in many cases. آبپاش، راندمان پتانسیل، راندمان واقعی، یک‌نواختی توزیع، راندمان کاربرد Sprinkler, Potential efficiency, Application efficiency, Distribution uniformity, Application efficiency 1 16 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1338-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Faryabi ارسلان فاریابی No E. Maroufpoor عیسی معروف‌پور isamarofpoor@yahoo.com Yes H.Ghamarnia هوشنگ قمرنیا No