fa تأثیر روی و مس و شکل‌های شیمیایی آنها بر رشد و ترکیب شیمیایی برنج در یک خاک آهکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research با توجه به اهمیت روی و مس در خاک‌های آهکی و ضدیت این عناصر با یکدیگر،‌ بررسی تأثیر آنها بر رشد و ترکیب شیمیایی گیاه و ارتباط شکل‌های مختلف شیمیایی آنها با پاسخ‌های گیاهی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این تحقیق با اعمال سطوح مختلف روی و مس، تأثیر آنها بر رشد و جذب این عناصر توسط برنج و شکل‌های مختلف شیمیایی آنها در خاک بررسی شد. نتایج حاصل از این آزمایش نشان داد که کاربرد روی با افزایش رشد گیاه و غلظت و جذب کل روی ولی کاهش غلظت مس در گیاه همراه بود. کاربرد مس نیز هرچند تأثیر معنی‌داری بر رشد گیاه نداشت ولی سبب افزایش غلظت و جذب کل مس و کاهش غلظت روی در گیاه شد. هم‌چنین نتایج به دست آمده نشان‌دهنده افزایش در شکل‌های کربناته، جذبی و تبادلی روی و نیز افزایش در شکل تبادلی مس در اثر کاربرد روی است. شکل کربناته روی حداکثر تأثیر را بر غلظت و جذب کل این عنصر در گیاه داشت. کاربرد مس نیز با افزایش شکل کربناته و آلی این عنصر در خاک همراه بود و حداکثر هم‌بستگی بین شکل آلی این عنصر و غلظت و جذب کل آن در گیاه دیده شد. Due to low availability of zinc and copper in calcareous soils and the antagonism of these nutrients with each other, the study of their effects on growth and chemical composition of rice seems to have great importance. Also, the relations among different chemical forms of Zn and Cu and plant responses are very important, which can be used in investigation of antagonisms of these nutrients as well. Therefore, by application of different levels of Zn and Cu, their effects on plant growth and nutrient concentration in the plant were studied and different forms of these nutrients in soil were determined. Results showed that zinc application increased plant growth, Zn concentration and total uptake, but decreased Cu concentration in the plant. However, copper application showed no significant effects on the plant growth, but increased Cu concentration and total uptake and decreased Zn concentration in the plant. Also, the results showed an increase in carbonatic, adsorbed and exchangeable Zn forms and exchangeable Cu form by Zn application. Carbonatic form of zinc has maximum effects on concentration and total uptake of this element in the plant. Copper application increased carbonatic and organic forms of this nutrient in soil, and there was maximum correlation between organic form of Cu and its concentration and uptake in the plant روی،‌ مس، قابلیت جذب، اشکال شیمیایی، برنج Zinc, Copper, Availability, Chemical forms, Rice 111 120 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-752-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Zolfi Bavariani مختار زلفی‌باوریانی mzolfi2001@yahoo.com Yes M. Maftoon منوچهر مفتون No