fa برخی ویژگی‌های کیفی و وضعیت تغذیه‌ای خیار گلخانه‌ای در استان قم عمومی Ggeneral پژوهشي Research این پژوهش با هدف بررسی وضعیت تغذیه‌ای و برخی جنبه‌های کیفی خیار گلخانه‌ای در استان قم انجام شد. بعد از انتخاب 20 واحد گلخانه در استان، غلظت عناصر غذایی کم مصرف و پر مصرف به همراه سرب و کادمیم در خاک و گیاه اندازه‌گیری شد. هم‌چنین برخی شاخص‌های کیفیت میوه تعیین شد. غلظت فسفر و پتاسیم در خاک گلخانه‌ها بسیار بالاتر از حد بحرانی آنها بود. میانگین غلظت آهن، مس و منگنز قابل عصاره‌گیری با DTPA خاک به ترتیب برابر با 0/12، 98/1 و 50/14 میلی‌گرم در کیلوگرم بود. میانگین غلظت کلسیم در برگ خیار بیشتر و در میوه کمتر از آستانه کفایت بود. بیشتر نمونه‌های میوه دچار کمبود پتاسیم، آهن، روی، مس و منگنز بودند. میانگین غلظت نیترات (336 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن تر) و سرب بخش خوراکی خیار (34/0 میلی‌گرم در کیلوگرم وزن تر) بالاتر از حد مجاز بود. غلظت اسید آسکوربیک میوه با غلظت آهن ارتباط مثبت و معنی‌داری داشت. هم‌چنین بین غلظت منیزیم میوه با میزان کل مواد جامد محلول هم‌بستگی مثبت و با درصد رطوبت میوه‌ها هم‌بستگی منفی دیده شد. نتایج نشان داد که مدیریت تغذیه‌ای نامطلوب در گلخانه‌های خیار علاوه بر کمبود عناصر غذایی کم مصرف، افزایش غلظت نیترات و سرب را در پی داشته که از جهت سلامت مصرف کنندگان دارای اهمیت است. This study was conducted to investigate nutritional status and some quality aspects of greenhouse cucumber in Qom province. After selecting 20 greenhouses, concentrations of macro- and micronutrients as well as lead (Pb) and cadmium (Cd) in soil and plant were measured. In addition, some fruit quality attributes were determined. Phosphorus (P) and potassium (K) concentrations in soils were much higher than their critical levels. The mean concentrations of soil DTPA-extractable iron (Fe), copper (Cu), and manganese (Mn) were 12.0, 1.98, and 14.5, respectively. The mean concentration of calcium (Ca) in cucumber leaf was high while in fruit was lower compared to its sufficiency level. Most fruit samples were deficient in K, Fe, Zn, Cu, and Mn. The mean nitrate (336 mg kg-1) and Pb (0.34 mg kg-1) concentrations in cucumber fruits were higher than their acceptable levels. Ascorbic acid concentration of fruits showed positive correlation with Fe concentration. Also, fruit Mg concentration had a positive correlation with the total dissolved solids and negative correlation with fruit moisture content. The results indicated that improper nutrition management in Qom cucumber greenhouses has caused micronutrients deficiencies and high nitrate and Pb concentration, which are important to consumers' health. کیفیت تغذیه‌ای، خیار گلخانه‌ای، عناصر غذایی، استان قم Nutritional quality, Greenhouse cucumber, Nutrients, Qom province 113 133 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-696-2&slc_lang=fa&sid=1 A. Sanaei Ostovar آزاده سنایی استوار sanaeiazadeh@yahoo.com Yes A.H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No M.H. Mirzapour محمد هادی میرزاپور No