fa ارزیابی سیستم‌های آبیاری قطره ‌ای مطالعهْ موردی باغ‌های مرکبات داراب عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>در این بررسی، تعداد هفت باغ در نقاط مختلف شهرستان داراب به عنوان نمونه انتخاب و با هدف ارزیابی سیستم‌های آبیاری قطره‌ای مورد مطالعه قرار گرفت. علاوه بر این، با استفاده از چهار مدل: بلانی - کریدل فائو، هارگریوز - سامانی، تشت تبخیر کلاس A و سولومن - کوداما آب مورد نیاز مرکبات برآورد گردید. بر پایه نتایج حاصل از شیوه هارگریوز - سامانی با میزان 1296 میلی‌متر نیاز سالیانه آبیاری، مقایسه‌ای بین مصرف آب فعلی و آنچه که باید در شرایط مطلوب مصرف شود به عمل آمد.</p><p> نتایج اندازه‌گیری‌ها نشان داد که در تمام باغ‌های مورد مطالعه، دبی قطره‌چکان‌ها به میزان قابل ملاحظه‌ای، به دلیل پایین بودن فشار و یا گرفتگی، کمتر از دبی اسمی آنهاست. باغداران با افزایش تعداد قطره‌چکان های هر درخت و افزایش زمان آبیاری، گاهی حتی بیش از 5/2 برابر حد نیاز آب برای هر درخت تأمین می‌کنند، که از طریق فرونشت عمقی و افزایش سطح خیس‌شدگی (تا 100%) تلفات چشمگیری را باعث می‌شوند. باغ‌هایی که به مراتب بیش از حد نیاز آبیاری می‌شوند ضریب پخش یک‌نواختی نسبتاً خوبی دارند، ولی به دلیل تفاوت فاحش در حداقل فشار ورودی لوله‌های جانبی در مانیفلدها دارای بازده کاربرد آبیاری پایینی هستند. دامنه تغییرات ضریب یک‌نواختی در باغ‌های مورد مطالعه از 40% تا 91% و دامنه تغییرات بازده کاربرد چارک پایین از 31% تا 82% و بازده بالقوه کاربرد چارک پایین از 36% تا 82% متغیر بود. مجموعه بررسی‌ها نشان داد که باغداران از میزان آب واقعی مورد نیاز مرکبات اطلاعی ندارند. باغ‌هایی که در آنها سیستم صافی نسبتاً خوب عمل می‌کند، به دلیل بالا بودن تعداد قطره‌چکان‌ها، بیش از نیاز آبیاری می‌شوند و باغ‌هایی که صافی ندارند و یا صافی‌های ناقص دارند و یا در آنها فشار کافی تأمین نشده، به مراتب کمتر از حد مورد نیاز آبیاری می‌گردند. به دلیل بالا بودن ضریب تغییرات کارخانه‌ای قطره‌چکان‌های شرکت قطران اتصال، که در منطقه کاربرد بیشتری دارد (22/0=C_V)، ضریب یک‌نواختی قطره‌چکان‌های نو در حد 55% بود. حجم آبی که در زمان حداکثر نیاز در اغلب باغ‌ها برای هر درخت تأمین می‌گردید، به مراتب بیش از نیاز درختان در وضعیت مطلوب بود. </p> <p>In this study, seven citrus gardens in different parts of Darab were chosen to evaluate the drip irrigation systems. The evaluation process was based on the Merriam and Keller’s model (1978). Besides the evaluation of drip irrigation systems, the water requirement of citrus was estimated using four models including Blany-Criddle modified by FAO, Hargrive-Samani, Pan Evaporation and Solomon-Kodama model. On the basis of the results obtained by Hargrive-Samani with 1296 mm annual water requirements, a comparison was made between irrigation with existing systems and irrigation under favorable and desired conditions. </p><p>The results from field measurements indicate a considerable reduction in the emitter discharges. The low pressure and emitter clogging could be two major reasons for the problem. Low pressure at head control, topography, head losses and also using no filter(s) or unefficient filters are the main reasons for the reduction. In some gardens, overirrigation even up to 2.5 times of water requirement was practiced by using extra emitters and increased irrigation times. Overirrigation causes considerable water losses through deep percolation and in reased overwetting area. </p><p>Field measurements indicated a good emission uniformity (EU) for the fields with overirrigation. EU in chosen fields varied from 40 to 91%, AELQ varied from 31 to 82% (poor to good) and PELQ varied from 36 to 82%. This study showed that most farmers are not familiar with plant water requirements. The fields with efficient filtration due to using extra emitters per plant are mainly overirrigated. But fields without any filter of unefficient filters are not irrigated sufficiently. The very high manufacturing variation coefficient of IEM emitters (C_v=0.22), which are widely used in Darab, causes a design emission uniformity of 55%. </p> آبیاری قطره‌ ای ، ارزیابی، مدیریت آبیاری، نیازآبی مرکبات Drip irrigation, Evaluation, Irrigation management, Citrus water requirement. 13 28 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-155&slc_lang=fa&sid=1 A. Hassanli علی مراد حسن ‌لی Yes A. Sepaskhah علیرضا سپاسخواه No