fa اثر مقادیر مختلف کود ازته بر رشد، عملکرد و کیفیت سیلویی سه هیبرید سورگوم علوفه ‌ای عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p>به منظور تعیین مناسب‌ترین رقم و میزان کود ازت در سورگوم علوفه‌ای بر اساس رشد، عملکرد و کیفیت سیلویی، آزمایشی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار انجام گرفت. کرت‌های اصلی به دو سطح کود ازت، شامل 300 و 500 کیلوگرم اوره (معادل 140 و 230 کیلوگرم ازت خالص) در هکتار، و کرت‌های فرعی به سه هیبرید سورگوم علوفه‌ای اختصاص یافتند. کاشت در ردیف‌هایی به فاصله 50 سانتی‌متر با تراکم 20 بوته در متر مربع، به روش هیرم کاری و با دست انجام شد. </p><p>با افزایش سطح کود ازت، وزن خشک خوشه، عملکرد علوفه تر و درصد پروتئین علوفه سیلو افزایش یافت. دیگر صفات مورد بررسی تحت تأثیر کود ازت قرار نگرفت. ارقام در مورد کلیه صفات تفاوت معنی‌داری با یکدیگر داشتند. در مرحله گرده‌افشانی، رقم شوگرگریز بیشترین وزن خشک برگ، ساقه و بوته و رقم اسپیدفید بیشترین وزن خشک خوشه را دارا بودند. در این مرحله وزن خشک تحت اثر متقابل و معنی‌دار رقم و کود ازت قرار گرفت. سهم نسبی وزن خشک اجزا در مرحله برداشت (خمیری نرم)، به گونه‌ای بود که رقم شوگرگریز دارای بیشترین درصد وزن خشک برگ، رقم سوپردان دارای بیشترین درصد وزن خشک ساقه و رقم اسپیدفید دارای بیشترین درصد وزن خشک خوشه بود. هیبرید شوگرگریز با 30 تن ماده خشک و 97 تن علوفه تر در هکتار، دارای بیشترین عملکرد بود. هم‌چنین، این رقم بیشترین درصد پروتئین و کمترین درصد فیبر خام علوفه را داشت. سیلو اثر معنی‌داری بر کیفیت علوفه داشته و موجب کاهش درصد پروتئین خام و افزایش درصد فیبر خام علوفه شد. هیبرید شوگرگریز و اسپیدفید به ترتیب دارای بیشترین و کمترین درصد قابلیت هضم، و بنابراین بیشترین و کمترین عملکرد ماده خشک قابل هضم در هکتار بودند. با توجه به نتایج این آزمایش، هیبرید شوگرگریز به خاطر دارا بودن بیشترین عملکرد ماده خشک و علوفه‌ تر و کیفیت سیلویی بهتر، از نظر درصد پروتئین، فیبر و قابلیت هضم و هم‌چنین تیمار 500 کیلوگرم اوره در هکتار، به دلیل افزایش عملکرد علوفه و درصد پروتیئن زیادتر، قابل توصیه می‌باشد. </p> <p>In order to determine the most suitable cultivar and N level based on yield and silage value of forage sorghum, an experiment was conducted in summer 1995. The experiment was arranged in a split-plot design with four replications. Two levels of N (300, 500 Kg/ha urea) were the main plots and the subplots were three sorghum hybrids (Sugar graze, Super dan and Speed feed). Seeds were hand sown on June 29 with an inter row space of 50 cm and a final density of 20 plant/m². </p><p>The results showed that when the N rate increased, forage yields and percent of protein in forage and silage increased. Also panicle dry weight increased at anthesis. The N rate had no significant effect on other traits. A significant difference was observed among hybrids for all characteristics measured. Sugar graze with a bigger stem diameter was taller and produced higher number of leaves. At anthesis, plant leaf and stem dry weight was also highest for Sugar graze however, the highest panicle dry weight belonged to Speed feed. There was a significant interaction between hybrids and N levels for dry matter production. The percent of leaf, stem and panicle dry matter was highest in sugar graze, Super dan and Speed feed, respectively. The Sugar graze produced the highest forage and dry matter yield. This hybrid produced 30 ton/ha of dry matter and 97 ton/ha of forage, respectively.</p><p> Furthermore, this cultivar had the highest percent of forage crude protein (7.45%) and the least percent of forage crude fiber (25.12%). Ensiling caused a decrease in percentage of crude protein and an increase in crude fiber. The Sugar graze and Speed feed had the highest and lowest dry matter digestibility, respectively. Based on the results obtained from this study, Sugar graze was found to be the most suitable hybrid due to its highest forage and dry matter yield and better silage quality. Higher N rate (500 kg/ha) is also recommended for higher forage yield and higher percentage of protein. </p> عملکرد علوفه، کیفیت علوفه، قابلیت هضم، وزن خشک، علوفه تر Forage yield, Silage quality, Digestibility, Dry matter, Silage, Forage. 105 116 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-163&slc_lang=fa&sid=1 A. Mirlohi آقافخر میرلوحی Yes N. Bozorgvar ناصر بزرگوار No M. Bassiri مهدی بصیری No