fa بررسی آزمایشگاهی بیماری زایی قارچ <i>Verticillium lecanii</i> (Zimm.) Viegas روی شته نخود فرنگی <span dir=ltr>[<i>Acyrthosiphon Pisum</i> (Harris)]</span> عمومی Ggeneral پژوهشي Research <p align="justify">برای بررسی اثر بیماری‌زایی قارچ <em>Verticillium lecanii</em> روی شته نخودفرنگی (<em>Acyrthosiphon pis</em>um) از فرم تجارتی قارچ (ورتالک) استفاده گردید. پوره‌های سن دوم شته نخودفرنگی با غلظت‌های 10⁴، 10⁵، 10⁶، 10⁷ و 10⁸ کنیدی در میلی‌لیتر قارچ و تیمار شاهد با آب مقطر و ماده خیس‌کننده Tween-80 محلول‌پاشی شد. هر غلظت با 30 شته و در سه تکرار بررسی گردید. شته‌های تیمار شده در دمای 1<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>23 درجه سانتی‌گراد، رطوبت نسبی 3<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>97% و دوره نوری 8:16 ساعت (نور : تاریکی) نگهداری و روی ساقه‌های یونجه پرورش یافتند. واحدهای آزمایشی به طور روزانه و به مدت 12 روز نمونه‌برداری، و حشرات مرده و پوره‌های تازه متولد شده از روی گیاه حذف گردید. </p><p align="justify">فراورده ورتالک تلفات چشم‌گیری در شته‌های تیمار شده ایجاد کرد، به طوری که میانگین درصد مرگ و میر از 93/6<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>55/45% در غلظت 10⁴ کنیدی در میلی‌لیتر به 45/4<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: 'Times New Roman' mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>55/95% در غلظت 10⁸ کنیدی در میلی‌لیتر افزایش یافت. LC₅₀ محاسبه شده 10⁴×14/5 کنیدی در میلی‌لیتر بود، که نشان‌دهنده بیماری‌زایی زیاد قارچ روی شته نخودفرنگی است. مقادیر LT₅₀ با استفاده از آزمون بقا برای غلظت‌های 10⁵، 10⁶، 10⁷ و 10⁸ کنیدی در میلی‌لیتر، به ترتیب 10، 8، 5/6 و 5 روز محاسبه شد. برای غلظت 10⁴ کنیدی در میلی‌لیتر مقدار LT₅₀ در طول مدت بررسی به دست نیامد. مقادیر آهنگ تولیدمثل ویژه (R₀) با افزایش غلظت کنیدی کاهش چشم‌گیری یافت. میانگین مقدار R₀ از 38/5<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: "Times New Roman" mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>15/28 در شاهد به 81/1<span style="FONT-SIZE: 12pt FONT-FAMILY: "Times New Roman" mso-fareast-font-family: 'Times New Roman' mso-ansi-language: EN-US mso-fareast-language: EN-US mso-bidi-language: FA">±</span>15/5 در غلظت 10⁸ کنیدی در میلی‌لیتر کاهش پیدا کرد. نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که ورتالک می‌تواند به عنوان عامل کنترل کننده موثری برای شته نخودفرنگی محسوب گردد. پژوهش‌های تکمیلی در شرایط طبیعی، و نیز ارزیابی این فراورده علیه آفات دیگر توصیه می‌شود. </p> <p>Pathogenicity and virulence of entomogenous fungus, <em>Verticillium lecanii</em>, was studied on the pea aphid, <em>Acyrthosiphon pisum</em>. Vertalec, a commercial product of <em>V. lecanii</em>, was evaluated under controlled conditions. Second instar nymphs were inoculated with conidial suspensions at concentrations ranging from 10⁴ to 10⁸ conidia/ml, and sterile distilled water (containing wetting agent) as control, then caged on cutted alfalfa stems. Each concentration was replicated three times with 30 aphids treated per replicate. Temperature, relative humidity and photoperiod were maintained at 23±1 °C, %97±3, and 16:8 (L:D), respectively. Aphids were monitored daily over 12 days for mortality and nymph production. All newborn nymphs and dead aphids were removed daily. </p><p>Vertalec significantly increased aphid mortality (mean mortality because of mycosis increased form %45.55±6.93 at 10⁴ conidia/ml to %95.55±4.45 at 10⁸ conidia/ml). The LC₅₀ value for pathogen was 5.l4×l0⁴conidia/ml. LT₅₀ values for 10⁵, 10⁶, 10⁷ and 10⁸ conidia/ml were 10, 8, 6.5 and 5 days, respectively. At 10⁴ conidia/ml LT₅₀ value was not determined at experimental period. R_o values significantly decreased with increasing conidial concentration (mean R₀ altered from 28.l5±5.38 in control to 5.15±1.81 at 10⁸ conidia/ml). Results indicated that vertalec can be an effective agent against pea aphids. Further studies are recommended for its evaluation under natural conditions. </p> بیماری زایی ،شته مخود فرنگی ، قارچ ، Verticilium lecanii ، آهنگ خالص رشد جمعیت (LC50، LT50 (R0 Pathogenicity, Pea aphid, Verticillium lecanii , Ro, LT50 LC50 245 255 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-17&slc_lang=fa&sid=1 S.A. Safavi سیدعلی صفوی Yes GH.R Rassulian etal غلامرضا رسولیان No