fa تخمین دمای هوا با استفاده از روش شاخص پوشش گیاهی- دما (TVX) عمومی Ggeneral پژوهشي Research تعیین دمای هوا در محاسبات بیلان انرژی، مطالعات هیدرولوژیکی و هواشناسی از اهمیت چشمگیری برخوردار است. در این میان تعداد محدود ایستگاه‌های هواشناسی جهت تعیین دمای هوا در مقیاس‌های بزرگ مکانی از جمله مشکلات پیشرو است. استفاده از فناوری سنجش از دور به دلیل دید وسیع و یکپارچه و به روز بودن تصاویر ماهواره‌ای، گزینه مناسبی در برآورد این پارامتر به نظر می‌رسد. در این تحقیق از هم‌بستگی منفی بین داده‌های دمای سطح زمین و شاخص پوشش گیاهی (NDVI) در قالب روش TVX برای تعیین دمای هوا استفاده شده است که فرضیه روش، تقریب دمای هوا با دمای پوشش گیاهی انبوه و متراکم می‌باشد. به منظور بررسی عملکرد روش TVX در برآورد دمای هوا از تصاویر ماهواره‌ای سنجنده MODIS حوضه آبریز سفیدرود در سال‌های 1381-1382-1384 استفاده شده است. الگوریتم پنجره مجزا توسعه داده شده توسط پرایس در محاسبه دمای سطح زمین به کار گرفته شده است. متوسط اختلاف بین دمای سطح زمین واقعی و حاصل از الگوریتم پرایس در حدود 2/6 درجه سانتی‌گراد است، بالطبع این میزان خطا می‌تواند در مقادیر دمای هوا تأثیر داشته باشد. به علت استفاده از شاخص NDVI در روش TVX، روش نسبت به تراکم پوشش گیاهی دارای حساسیت است به طوری که در مناطق با تراکم کم پوشش گیاهی، میزان خطا افزایش پیدا می‌کند. تغییرات حدود 4 درصد دمای هوا نسبت به افزایش ماکزیمم NDVI به میزان 05/0، مبین عملکرد بالای فیزیک روش TVX در برآورد دمای هوا در مناطق وسیع است. The determination of air temperature is important in the energy balance calculation, hydrology and meteorological studies. In this regard, the limited number of meteorological stations is one of the serious problems for air temperature determination on a large spatial scale. The remote sensing technique by covering large areas and using updated satellite images might be appropriate for estimation of this parameter. In this research, the negative correlation between land surface temperature and vegetation index (NDVI) has been used for air temperature estimation through TVX method in which the inference of air temperature is based on the hypothesis that the temperature of the dense vegetation canopy is close to air temperature. For investigation the performance of TVX method, images of MODIS sensor have been applied for the Sefidrod River basin in the years 1381- 1382-1384. The spilt window technique which was developed by Price has been used for land surface temperature calculation. The mean difference between observed and estimated land surface temperature using Price algorithm was about 6.2Co. This error can affect the air temperature values. Because of using NDVI index in TVX method, this method has the sensitivity to the vegetation density, though in the parts with sparse vegetation, the value of error increases. 4 percent variation of air temperature against the 0.05 increasing of maximum NDVI indicates the high performance of TVX method for air temperature estimation in large areas. دمای هوا، دمای سطح زمین، شاخص پوشش گیاهی(NDVI)، روش TVX، حوضه آبریز سفیدرود Air temperature, Land surface temperature, Vegetation index (NDVI), TVX method, Sefidrod River basin. 21 34 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1710-1&slc_lang=fa&sid=1 L. Parviz لاله پرویز laleh_parviz@yahoo.com Yes M. Kholghi مجید خلقی No KH. Valizadeh خلیل ولیزاده No