fa اثر هم‌زیستی میکوریزایی بر میزان کلروفیل، فتوسنتز و راندمان مصرف آب در چهار ژنوتیپ بادام در استان چهارمحال و بختیاری عمومی Ggeneral پژوهشي Research آثار مفیـد و مثبت همزیستی میکوریزایـی بر رشد گیاهان مختلف در گذشته اثبات شده است. اغلب گیاهان زراعی قادر به برقراری همزیستــی با قـارچ‌های اندومیکـــوریزا هستند ولــی تاکنون مطالعه‌ای در مورد امکـــان برقراری ارتباط همزیستی این قارچ‌ها با گیاه بادام (Prunus amygdalus) و بررسی نقش آنها بر این گیاه، به ویژه در خاک‌های آهکی انجام نشده است. از این‌رو به منظور بررسی رابطه هم‌زیستی قارچ‌های میکوریزا و ژنوتیپ‌های تجاری و بومی بادام در استان چهارمحال و بختیاری، آزمایشی به صورت فاکتوریل، شامل تیمارهای ژنوتیپ بادام (مامایی، ربیع، تلخ و سفید)، فسفر (0 و 150 کیلوگرم در هکتار) و قارچ میکــوریزا (Glomus intraradices Glomus mosseae,) به همراه یک تیمار بدون تلقیح به عنوان شاهد در قالب طرح بلوک‌های کاملاً تصادفی با سه تکرار در شرایط گلخانه‌ای به مدت 4 ماه اجرا شد. بر اساس نتایج به دست آمده از این آزمایش شاخص‌های فیزیولوژیکی گیاه بادام شامل غلظت کلروفیل کل برگ، سرعت فتوسنتز خالص و بازده آب مصرفی در گیاهان هم‌زیست با قارچ‌های میکوریزا نسبت به گیاهان شاهد فاقد هم‌زیستی میکوریزی به ترتیب 20%، 300% و 300% افزایش پیدا کردند، ولی سرعت تبخیر و تعرق از سطح برگ گیاه کاهش (%10-8) یافت. هرچند میزان تغییر شاخص‌های یاد شده به نوع ژنوتیپ بادام و سطح فسفر خاک بستگی دارد، ولی گونه‌های قارچ مورد مطالعه دارای آثار یکسانی بودند. افزایش فسفر قابل جذب در خاک موجب افزایش رشد گیاهان تلقیح شده و شاهد و افزایش فتوسنتز تنها در گیاهان دارای هم‌زیستی میکوریزایی گردید. The positive and beneficial effects of mycorrhizal symbiosis on the growth of various plants have already been documented. Most arable crops can mutually establish symbiosis with endo-mycorrhizal fungi, however, mycorrhizal associations with almond (prunus amygdalus), particularly in calcareous soils of arid and semi-arid regions, have not been studied. Thus, to realize the symbiotic association between mycorrhiza fungi and economically important native almond genotypes in Chaharmahal va Bakhtiary province, an experiment consisting of a randomized complete factorial design with three factors: almond genotypes (Mamaei, Rabee, Talkh, Sefid), soil phosphorus levels (0 and 150 kg P ha-1) and mycorrhizal treatments (almond inoculated with Glomus intraradices, Glomus mosseae and without inoculation) with three replications was conducted under greenhouse conditions by 4 months. Results showed that physiological traits including chlorophyll concentration, net photosynthetic rate and water use efficiency, were significantly increased for 20%, 300% and 300%, respectively in mycorrhizal almond plants, while transpiration rate was decreased (8-10%). Although the genotype of almond and soil P were dependent on these factors, mycorrhiza species had the same effects. Increased available P in the soil enhanced the growth in all treatments and photosynthesis of nonmycorrhizal almonds. بادام، هم‌زیستی میکوریزایی، خاک‌های آهکی، کلروفیل، بازده آب مصرفی، فتوسنتز Almond, Mycorrhizal symbiosis, Calcareous soils, Water use efficiency, Photosynthesis. 91 102 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1713-1&slc_lang=fa&sid=1 F. Aghababaei فاطمه آقابابائی aghababaei_fateme80@yahoo.com Yes F. Raiesi فایز رئیسی No