fa تأثیر ماده آلی بر قابلیت جذب پتاسیم از میکاهای دوجایی و سه‌جایی توسط یونجه عمومی Ggeneral پژوهشي Research مطالعات فراوانی در زمینه تأثیر ماده آلی بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی، حاصل‌خیزی و بیولوژیکی خاک‌ها، از جمله تأثیر مواد آلی بر قابلیت جذب عناصری مثل فسفر، نیتروژن، فلزات سنگین و غیره صورت گرفته است، ولی تأثیر ماده آلی بر قابلیت جذب پتاسیم از کانی‌های میکایی بررسی نشده است. این مطالعه با هدف بررسی تأثیر ماده آلی بر رهاسازی پتاسیم از کانی‌های میکایی توسط یونجه صورت گرفت. تحقیق به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. بستر کشت مخلوطی از شن کوارتزی، دو نوع کانی میکایی (موسکویت یا فلوگوپیت) و ماده آلی در سه سطح شاهد، نیم و یک درصد بود. از یونجه رقم رهنانی برای کشت استفاده شد. در دوره 120 روزه کشت گیاهان با محلول غذایی کامل یا بدون پتاسیم تغذیه شدند. پس از اتمام دوره رشد، بخش هوایی و ریشه گیاهان برداشت و عصاره‌گیری به روش خاکستر خشک انجام و مقدار پتاسیم عصاره‌ها تعیین شد. حضور ماده آلی در محیط کشت دارای فلوگوپیت، در شرایطی که گیاهان با محلول غذایی بدون پتاسیم تغذیه شده بودند باعث افزایش معنی‌دار عملکرد ریشه و اندام هوایی نسبت به تیمار بدون ماده آلی شد. هم‌چنین در این شرایط تغذیه‌ای تنها کانی فلوگوپیت توانست غلظت پتاسیم اندام هوایی را به حد کفایت برساند. از لحاظ غلظت پتاسیم، بین سطوح مختلف ماده آلی در تیمار بدون کانی میکایی و تیمار دارای موسکویت در شرایط بدون پتاسیم تفاوت معنی‌داری دیده نشد. در هر دو وضعیت تغذیه‌ای، حضور ماده آلی در محیط کشت دارای فلوگوپیت باعث افزایش معنی‌دار میزان جذب پتاسیم اندام هوایی و ریشه نسبت به شرایط بدون ماده آلی شد. ولی در بستر دارای موسکویت، در شرایط بدون پتاسیم حضور ماده آلی تفاوت معنی‌داری در جذب پتاسیم اندام هوایی و ریشه ایجاد نکرد. تجزیه ماده آلی و فعالیت‌های ریشه، اسیدیته ریزوسفر را افزایش داده و آزادسازی پتاسیم را تنها در کانی سه‌جایی فلوگوپیت در شرایط کمبود پتاسیم تسهیل کرده است. بنابراین تأثیر ماده آلی روی آزادسازی پتاسیم به نوع کانی میکایی وابسته است. Many studies have been carried out on the effect of organic matter on soil physical, chemical, biological, and nutritional properties, including the effect of organic matter on the availability of such elements as P, N and heavy metals. There is, however, no information on the effect of organic matter on potassium uptake from micaceous minerals. The objective of this study was to investigate the effect of organic matter on potassium uptake from micaceous minerals released by alfalfa. An experiment was laid out in a completely randomized design with factorial combination and three replicates. Growth medium was a mixture of quartz sand, micaceous mineral (muscovite or phlogopite) and organic matter (0, 0.5 and 1 %). Rehnani cultivar of alfalfa was used in the experiment. During 120 days of cultivation, plants were irrigated with either complete or K-free nutrient solution and distilled water as needed. At the end of cultivation, plant shoots and roots were separately harvested and their K concentration was measured by flame photometer following dry ash extraction. Under the K-free nutrient solution, a significant increase in biomass occurred in pots containing phlogopite and organic matter as compared to those with no organic matter amendment. Also, under K-free condition, potassium concentration in shoot was above the threshold value only in phlogopite amended pots. There was no significant difference in K concentration among different levels of organic matter in control treatment as well as in muscovite added treatment. Under both nutrient solutions treatments, significant increase of K uptake occurred in pots containing phlogopite and organic matter, as compared to those without it. In contrast, under K free nutrient solution, organic matter amendment could not enhance the K uptake in pots containing dioctahedral mica (muscovite). Root activities and organic matter decomposition appear to have increased rhizosphere acidity which, in turn, facilitate the K release from trioctahedral mica (phlogopite) in K deficient medium. Thus, the effect of organic matter on K release greatly depends on the type of micaceous mineral. فلوگوپیت، موسکویت، رهاسازی پتاسیم، ماده آلی، یونجه Phlogopite, Muscovite, Potassium release, Organic matter, Alfalfa. 127 140 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-591-4&slc_lang=fa&sid=1 Z. Naderizadeh زینب نادری زاده No H. Khademi حسین خادمی hkhademi@cc.iut.ac.ir Yes