fa اثر کاربرد لجن فاضلاب کارخانه پلی‌اکریل، کمپوست زباله شهری و کودگاوی بر قابلیت جذب آهن و روی در خاک و جذب آنها توسط ذرت، یونجه و گل‌جعفری در شرایط گلخانه عمومی Ggeneral پژوهشي Research عناصر کم مصرف مانند آهن و روی در حد کفایت برای چرخه رشد گیاه لازم است و نقش مهمی در افزایش عملکرد کمی و کیفی محصولات کشاورزی دارند. استفاده مجدد از ضایعات آلی مانند لجن فاضلاب، کمپوست و کود‌گاوی به ویژه در مناطق خشک و نیمه خشک، روش مناسبی برای باز گرداندن مواد آلی و برخی عناصر غذایی کم مصرف به خاک است. هدف از این پژوهش، تعیین اثر کاربرد لجن فاضلاب پلی اکریل، کمپوست زباله و کود گاوی بر قابلیت جذب آهن و روی در خاک و جذب آنها توسط ذرت، یونجه و گل جعفری بود. این پژوهش در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تیمار (لجن فاضلاب، کمپوست و کود گاوی به میزان 25 تن در هکتار) و در 3 تکرار انجام شد. نتایج نشان داد که تیمارهای کود آلی اثر معنی‌داری بر افزایش آهن و روی قابل جذب خاک داشتند.کاربرد این کودها باعث افزایش معنی‌دار عملکرد گیاه ذرت، یونجه و گل جعفری شد. استفاده از کودهای آلی سبب افزایش جذب آهن و روی شاخساره گیاه شد. غلظت آهن و روی شاخساره در تیمارهای مواد آلی به طور معنی‌داری بیشتر از شاهد بود. بیشترین غلظت آهن شاخساره گیاهان مورد آزمایش مربوط به تیمار کود گاوی و بیشترین غلظت روی شاخساره گیاهان مربوط به تیمار کمپوست بود. براساس نتایج این پژوهش، می‌توان از لجن فاضلاب، کمپوست و کود گاوی برای رفع کمبود عناصر آهن و روی در خاک‌ها به ویژه خاک منطقه اصفهان که کمبود عناصر کم مصرف در آن از مهم‌ترین مشکلات تغذیه گیاهان است، با در نظر گرفتن احتیاط‌های زیست محیطی استفاده کرد. Micronutrients such as Fe and Zn in adequate level are essential for plant growth cycle and impose a vital role in increasing yields of most agricultural crops. Using organic wastes such as sewage sludge, compost and manure is a proper practice for returning organic matter and some nutrients into the soil, particularly in arid and semi-arid regions. The objective of this study was to determine the effects of sewage sludge, compost and cow manure on availability of Fe and Zn in soil and their uptakes by corn, alfalfa and targetes flower. A completely randomized design with three treatments (sewage sludge, compost and cow manure at 25 Mg/ha) was used. Application of sewage sludge, compost and cow manure significantly increased availabile Fe and Zn of the soil. The application of organic wastes increased the dry matter yield of the plants. Fe and Zn concentration of plants shoots in organic amendments treatments were significantly greater than blank. The highest mean concentration of Fe in plant tissues was obtained in the cow manure and the highest mean concentration of Zn in plant tissues was obtained in the compost treatment. ضایعات آلی، عناصر کم مصرف، آهن، روی Organic wastes, Trace element, Iron, Zinc. 141 154 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-11-6&slc_lang=fa&sid=1 M. Sharifi معصومه شریفی No M. Afyuni مجید افیونی afyuni@cc.iut.ac.ir Yes A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتار‌منش No