fa گیاه‌پالایی هیدروکربن‌های نفتی لجن فاضلاب پالایشگاه اصفهان عمومی Ggeneral پژوهشي Research لجن‌ تولید شده در پالایشگاه‌ها از جمله مهم‌ترین آلاینده‌های محیط زیست می‌باشد. دفن کردن و سوزاندن لجن‌ها آثار خطرناکی بر محیط زیست و سلامت انسان می‌گذارد. بنابراین باید از روش‌هایی که سبب کاهش آثار سمی لجن حاوی مواد هیدروکربنی می‌شوند، استفاده نمود. به همین منظور در این پژوهش با استفاده از گیاهان، پالایش ترکیبات آلی لجن در خاک جهت کاهش یا حذف هیدروکربن‌های نفتی مورد آزمون قرار گرفت. لجن آبگیری شده واحد بازیافت آب پالایشگاه اصفهان ابتدا در هوا خشک شد. سپس به نسبت‌های 0، 10، 20، 30 و 40 درصد وزنی با دو خاک آهکی محمودآباد با بافت رسی (Typic Haplocalcids) و باغ‌پرندگان با بافت لوم‌سیلتی (Anthropic Torrifluvents) مخلوط شدند. به منظور آزمایش گیاه‌پالایی 100 عدد بذر تال‌فسکیو(Festuca arundinacea) و اگروپایرون (Agropyron Smithii) هر یک جداگانه در گلدان‌های 3 کیلوگرمی حاوی تیمارهای مختلف خاک‌های آلوده به لجن در سه تکرار به مدت 5 ماه کشت شد. آبیاری به طور مرتب هر سه روز یک بار با اندازه‌گیری رطوبت به صورت وزنی، در حد ظرفیت مزرعه انجام شد. در پایان دوره کشت، عملکرد گیاهان و درصد کاهش کل هیدروکربن‌های نفتی ریزوسفر گیاهان تعیین شد. نتایج نشان داد که با افزایش درصد لجن تا سطح 40 درصد میزان هیدروکربن‌های نفتی در ریزوسفر گیاه تال‌فسکیو 65 درصد کاهش یافت. در حالی‌که در ریزوسفر گیاه اگروپایرون با افزایش درصد لجن و در سطح 30 درصد میزان ترکیبات نفتی 55 درصد کاهش یافت. در مجموع سطح 40 درصد لجن، عملکرد ریشه و اندام‌هوایی کمتری نسبت به سایر سطوح لجن در اگروپایرون و تال‌فسکیو داشت. تجزیه هیدروکربن‌های نفتی در ریزوسفر تال‌فسکیو و در سطح 40 درصد لجن مخلوط با خاک باغ‌ پرندگان بیشتر از سایر سطوح بود، اما عملکرد به دست آمده در این سطح بسیار پایین بوده و به دست آوردن سطح پوشش مناسبی از گیاه مشکل است. اما در کل عملکرد این گیاه در سطح 20 درصد لجن مخلوط با خاک محمودآباد کاهش بسیار زیادی نسبت به شاهد نداشت و تجزیه هیدروکربن‌های نفتی نیز در این سطح نسبتا قابل قبول بود. بنابراین گیاه‌پالایی به وسیله این گیاه و در خاک محمود آباد در سطح 20 درصد لجن و درخاک باغ‌پرندگان در سطح 30 درصد لجن توصیه می‌شود. بیشترین مقدار تجزیه هیدروکربن‌های نفتی در ریزوسفر اگروپایرون، در سطح 30 درصد لجن مخلوط با خاک باغ‌پرندگان مشاهده شد. اما بیشترین عملکرد گیاه در سطح 20 درصد لجن دیده شد. بنابراین گیاه‌پالایی به وسیله این گیاه در سطح 20 و 30 درصد لجن و ترجیحا مخلوط با خاک با بافت سبک‌تر توصیه می‌شود. این مطالعه نشان داد که ریزوسفر گیاه تال فسکیو در کاهش ترکیبات نفتی بیشترین اثر را داشته است و به نظر می‌رسد که گیاه‌پالایی در خاک‌های با بافت ریزتر می‌تواند با جذب و تثبیت ترکیبات سمی در سطوح بالاتری از ترکیبات آلاینده گیاه را در خود رشد و توسعه دهد The petroleum refinery sludge is an important source of environmental pollution. Burning and burying of the sludge may have adverse effects on environment and human health. Thus, other mechanisms for decreasing the toxic effects of hydrocarbon substances in the sludge must be used. In this study, Isfahan refinery sludge was dewatered, air dried and mixed by 0, 10, 20, 30 and 40% w/w ratio with two calcareous soils, viz., Mahmoud Abad (Typic Haplocalcids with clay texture) and Bagh Parandegan (Anthropic Torrifluvents with silty loam texture). Different mixtures of soil and sludge were farmed for 21 days and irrigated on a daily basis to field capacity. Then, 100 seeds of Tallfescue (Festuca arundinacea) and Agropyron were planted in polluted soils with 3 replicates in 3 kg pots for 5 months. Result showed that Tallfescue and Agropyron yields decreased in sludge contaminated treatments. In the 40% sludge treatment, Tallfescue decreased the total petroleum hydrocarbons content by 65 percent. The highest degradation for agropyron was in the 30% sludge treatment which showed about 55% reduction in total petroleum hydrocarbons. The 40% sludge treatment resulted in the minimum yields of root and shoot plants. The highest degradation of TPHs occurred in the Tallfescue rhizospher of 40% sludge. Maximum degradation of TPHs on the Agropyron rhizospher was in 30% sludge mixed with Bage parandegan soil, but maximum yield of plant was in 20% sludge. Our study shows that Tallfescue rhizospher is most effective for decreasing TPHs, and that the phytoremediation in soils with more clay can adsorb and fix the toxic components and then at higher levels of pollutions can let the plants grow. گیاه‌پالایی، لجن فاضلاب پالایشگاه اصفهان، تال‌فسکیو، اگروپایرون، هیدروکربن‌های نفتی و خاک‌های آهکی Phytoremediation, Tallfescue, Agropyron, Degradation of TPHs, Sewage sludge of refinery, Calcareous soils. 155 167 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1716-1&slc_lang=fa&sid=1 A.R. Melali احمد رضا مللی arm_melali@ag.iut.ac.ir Yes M.A. Hajabbasi محمد علی حاج عباسی No M. Afyuni مجید افیونی No A. H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوش‌گفتارمنش No