fa آثار درخت بلوط ایرانی (Quercus brantii Lindl.) بر برخی خصوصیات خاک در منطقه جنگلی یاسوج عمومی Ggeneral پژوهشي Research درختان جنگلی در نتیجه عوامل مختلفی بر خاک زیر سایه‏انداز خود تأثیرگذار هستند. مطالعه ارتباط میان درختان و خاک یکی از عوامل اساسی در مدیریت و آمایش جنگل‌هاست. اکوسیستم جنگلی زاگرس یکی از مهم‌ترین اکوسیستم‌های جنگلی در حال تخریب در ایران است. بلوط ایرانی (Quercus brantii) مهم‌ترین گونه درختی این جنگل‏هاست. این مطالعه به منظور بررسی اثر درخت بلوط بر برخی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک سایه‏انداز در سه منطقه جنگلی اطراف یاسوج صورت گرفت. این تحقیق با استفاده از یک طرح فاکتوریل ٢×3×3 (3 عمق، 3 منطقه و 2 فاصله) و در قالب طرح کاملاً تصادفی در 4 تکرار انجام شد. نمونه‏های خاک از 3 عمق20-0، 40-20 و 60-40 سانتی‏متری در زیر و خارج سایه‌انداز برداشته شد. بر اساس نتایج به دست آمده درخت بلوط در اکثر موارد موجب افزایش معنی‏دار کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر قابل جذب، پتاسیم تبادلی، هدایت الکتریکی، آهن، منگنز و روی گردیده و بر میزان pH، کربنات کلسیم معادل و مس کاهش معنی‏داری داشته است. براساس این نتایج تاج پوشش این درخت بر بافت خاک اثر معنی‏داری نداشته است. با توجه به آثار ذکر شده مشخص می‏شود که حضور این درختان عامل مهمی در تغییر خصوصیات خاک این جنگل‌ها بوده است. Trees in many forests affect the soils below their canopies. Analysis of the relationships between trees and soil is one of the basic factors in management and planning of forests. Zagros forest ecosystem is one of the main degrading forest ecosystems in Iran and plays an important role in soil protection. Quercus brantii is the most important woody species in these forests. This study was conducted to determine the influence of oak on selected physico-chemical properties of soils of three oak forests in Yasouj region. The experimental design was a factorial 332 (3 depths, 3 regions and 2 distances) in a randomized complete block design with four replications. Soil samples (0-20, 20-40 and 40-60 cm depth) were taken from beneath canopies and adjacent open areas. The results showed that oak canopy increased mostly organic carbon, total N, available K, P, EC, EDTA extractable Fe, Zn and Mn, while CCE, pH, and DTPA extractable Cu were decreased. Oak canopy had no significant effect on soil texture. Our results suggested that the presence of Quercus brantii individuals may be an important source of spatial heterogeneity in these forests. بلوط، جنگل، تاج پوشش، خصوصیات خاک Oak, Forest, Canopy, Soil properties. 193 207 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-577-2&slc_lang=fa&sid=1 H. R. Owliaie حمیدرضا اولیایی owliaie@mail.yu.ac.ir Yes E. Adhami ابراهیم ادهمی No H. Faraji هوشنگ فرجی No P. Fayyaz پیام فیاض No