fa مقایسه آزمایشگاهی میزان استهلاک انرژی در شیب شکن‌ها عمومی Ggeneral پژوهشي Research شیب شکن‌ها از جمله مهم‌ترین و رایج‌ترین سازه‌های مستهلک کننده انرژی در شبکه‌های آبیاری و آبراهه‌های فرسایش‌پذیر هستند. اتلاف انرژی در عبور جریان از شیب شکن به دو صورت شامل تلفات ناشی از شکل هندسی ساختمان شیب شکن و تلفات ناشی از وقوع پدیده پرش هیدرولیکی در حوضچه آرامش پایین دست، رخ می‌دهد. شناخت بهتر پارامترهای مؤثر در تخمین خصوصیات هیدرولیکی جریان از جمله استهلاک انرژی ناشی از ساختمان شیب شکن و میزان افت انرژی پرش، کاهش ابعاد ساختمانی این سازه هیدرولیکی و حوضچه پایین دست آن را موجب شده و از این نظر صرفه‌جویی اقتصادی قابل توجهی را به همراه دارد. در این تحقیق برای بررسی تأثیر شرایط هندسی و هیدرولیکی شیب شکن‌ها در میزان استهلاک انرژی ساختمان شیب شکن، پس از شناخت پارامترهای مؤثر در این خصوص، برای 3 نوع رایج، شامل شیب شکن قائم، مایل مستطیلی و پلکانی با ساخت مدل‌های فیزیکی در 2 ارتفاع، 2 شیب مجرا و 2 تعداد پله متفاوت و انجام آزمایش‌ها در 90 دبی مختلف میزان استهلاک انرژی ساختمان شیب شکن، تعیین و مقایسه شد. نتایج نشان می‌دهد که در محدوده مشترک متغیرهای مورد بررسی بیشترین استهلاک انرژی مربوط به شیب شکن قائم است. Drops are the most important and common hydraulic structures used as energy dissipators in irrigation networks and erodible waterways. Dissipation of energy occurs in two different ways. One portion belongs to the geometric form of the structure (briefly called loss due to structure), whereas the other occurs due to happening of hydraulic jump downstream of the structure. The dimensions of drop structure and downstream stilling basin can be optimized if geometric and hydraulic characteristics are recognized properly. In this research, the effects of drop geometry and hydraulic characteristics on the loss due to structure were investigated. At first, the effective dimensionless parameters were specified. 14 physical models of more common drops including straight, inclined and stepped drops were then built in 2 heights of 51.5 & 25.5 centimeters and 2 bed slopes of 26.6 & 33.7 degrees. The number of steps in stepped models was chosen equal to 3 and 7. With establishment of 90 flow rate, the energy losses were compared. The results showed that in the range of variable parameters, the straight drop has the maximum amount of energy dissipation. سازه‌های هیدرولیکی، استهلاک انرژی، شیب شکن Hydraulic structures, Energy dissipation, Drop structure. 209 223 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-507-2&slc_lang=fa&sid=1 A. Moradi Sabz Koohi عادل مرادی سبزکوهی kashefipour@excite.Com Yes S. S.M. Kashefipour سید محمود کاشفی پور No M. Bina محمود بینا No