fa اثر بسته ‌بندی‌های مختلف و شرایط نوری بر پایداری روغن آفتاب‌گردان تصفیه شده عمومی Ggeneral پژوهشي Research در این پژوهش روغن مایع آفتاب‌گردان استحصال داخلی، که توسط کارخانه نرگس شیراز روغن‌کشی و تصفیه می‌شود، در بسته‌بندی‌هایی شامل بطری‌های پلاستیکی شفاف و زردرنگ از جنس پلی‌اتیلن ترفتالیت (PET)، ظروف پلاستیکی پلی‌اتیلن با دانسیته زیاد (HDPE) زردرنگ، و قوطی‌های فلزی تهیه گردید. نمونه‌ها در دمای معمولی و قفسه‌های مشرف به نور طبیعی محیط و به مدت یک سال نگهداری شد. سپس هر 45 روز یک بار عدد پراکسید، و در فاصله‌های زمانی صفر و شش و دوازده ماه عدد تیوباربیتوریک اسید (TBA) و عدد آنیسیدین در نمونه‌ها اندازه‌گیری شد. ضمناً، نمونه‌ها در بسته‌بندی‌های پلاستیکی در محفظه نوردهی مجهز به لامپ مهتابی (W20) قرار گرفتند. در این نمونه‌ها نیز عدد پراکسید اندازه گرفته شد. هم‌چنین، درصد میزان عبور نور از جدار مواد بسته‌بندی در طول موج‌های 350 تا 800 نانومتر تعیین گردید. بیشترین تغییرات عدد پراکسید، عدد TBA و عدد آنیسیدین طی یک سال نگهداری نمونه‌های روغن آفتاب‌گردان در دمای معمولی و نور طبیعی، مربوط به ظروف پلاستیکی پلی‌اتیلن با دانسیته زیاد (HDPE) بود، که با دیگر ظروف بسته‌بندی اختلاف معنی‌دار (P<0.05) داشت. زمان نگهداری روغن‌ها در این ظروف کمتر از شش ماه است، در حالی که برای دیگر ظروف بسته‌بندی بیش از یک سال می‌باشد. نتایج نمونه‌هایی که در برابر لامپ مهتابی (W20) قرار داشتند نشان می‌دهد که بیشترین تغییرات عدد پراکسید مربوط به ظروف PET شفاف، و کمترین آن مربوط به PET زردرنگ است، که در سطح 5 درصد اختلاف معنی‌دار دیده شد. بنابراین، ظروف پلاستیکی PET برای بسته‌بندی روغن آفتاب‌گردان بسیار مناسب می‌باشد، و بیشترین پایداری روغن در این نوع ظروف، و سپس قوطی‌های فلزی است. ظروف PET زردرنگ به علت پایین بودن درصد عبور نور از جدارشان در طول موج‌های 350 تا 800 نانومتر، و تغییرات کم عدد پراکسید در نمونه‌هایی که در برابر لامپ مهتابی (W20) قرار داشتند، می‌تواند جای‌گزین ظروف PET شفاف شود. اگرچه درصد عبور امواج در این محدوده در ظروف HDPE ناچیز است، ولی به دلیل پلی‌مر به کار رفته و فساد اکسیداسیون بیشتر در روغن در این نوع ظروف، برای بسته‌بندی مناسب نیستند. هم‌چنین، نتایج این پژوهش نشان داد که فساد اکسیداسیون در روغن بیشتر تحت تأثیر جنس مواد بسته‌بندی است، و تأثیر شرایط نوردهی کمتر می‌باشد. In this research, sunflower oil that was extracted and refined at Shiraz Narges Oil Company was packed in four different containers, namely, clear PET (polyethylene terephtalate), yellow PET, yellow HDPE (high density polyethylene), and metal can. Samples were kept at ambient temperature in the shelf exposed to normal light for a period of 1 year. Peroxide values were determined at 45-day intervals and TBA and anisidine values were measured at 0, 6 and 12-month periods. In order to determine the effect of artificial light, some samples in PET and HDPE containers were kept in a wooden box equiped with four (20 w) fluorescent lamps and the peroxide values of the samples were determined. Light transmittance properties of the packaging materials were measured using a spectrophotometer over a wavelength range of 350 nm to 800 nm. The data indicated that the greatest variations in peroxide, TBA and anisidine values were observed in samples in HDPE containers (significantly different at 5% level) kept under normal light and ambient temperature for a period of 1 year. It was also shown that the shelf life of sunflower oil in HDPE container was less than 6 months while for the other packaging materials it was more than one year. Samples exposed to artificial light indicated that the highest peroxide values belonged to samples in clear PET while those in yellow PET proved to have the lowest. Finally, PET container proved to be the most suitable container for sunflower oil followed by metal can. Yellow PET with the lowest transmittance percentage (350-800 nm) and peroxide value (when exposed to 20 w fluorescent lamp) could be substituted for clear PET. HDPE container proved to be unsatisfactory for sunflower oil due to high oxidation rate. روغن آفتاب‌گردان ، پایداری اکسیداسیونی، ظروف بسته‌ بندی،‌پلی اتیلن با دانسیته بالا Sunflower oil, Storage stability, Packaging materials, Polyethlene terephtalate, High density polythlene 139 148 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-180&slc_lang=fa&sid=1 R. Ramezani رقیه رمضانی Yes A. Karbassi احمد کرباسی No