fa تأثیر برخی منابع پروتئینی بر طول عمر، پروتئین و چربی بدن زنبورهای کارگر زنبور عسل اروپایی <span dir=ltr>(<i>Apis mellifera</i> L.)</span> عمومی Ggeneral پژوهشي Research به‌ منظور ارزیابی‌ اثر‌ تغذیه‌ای‌ مواد پروتئینی‌ مختلف‌ در جیره‌های‌ غذایی‌ زنبوران عسل کارگر آزمایش‌هایی‌ با 15 تیمار به صورت‌ طرح‌ کاملاً تصادفی‌ با چهار تکرار روی‌ زنبور عسل‌ اروپایی (‌Apis mellifera L) انجام‌ گرفت‌. در این‌ آزمایش‌ها‌ اثر‌ تغذیه‌ای‌ 15 تیمار روی‌ مدت‌ زمان‌ مربوط به‌ تلفات‌ 50 درصد و طول‌ عمر زنبورهای‌ کارگر در قفس‌ بررسی‌ گردید. تأثیر تغذیه‌ کیک‌های‌ جانشین‌ گرده گل، شامل‌ پودر دانه‌ سویا، پودرکنجاله‌ سویا، پودر مخمر نانوایی‌، گلوتن‌ گندم‌، پودر دانه‌ سویا+کنجاله‌ سویا، پودر دانه‌ سویا+گلوتن‌ گندم‌، پودر دانه‌ سویا+مخمر، کنجاله‌ سویا+گلوتن‌ گندم‌، گلوتن‌ گندم‌+مخمر، و مکمل‌ گرده‌ گل شامل‌ گلوتن‌ گندم‌+گرده‌، پودر دانه‌ سویا+گرده‌، کنجاله‌ سویا+گرده‌، مخمر نانوایی‌+گرده‌، و دو تیمار شاهد شامل‌ گرده‌ گل‌ و عسل‌ بر مقدار پروتئین‌ و چربی‌ لاشه‌ زنبورها مورد آزمایش‌ قرار گرفت‌. نتایج‌ نشان‌ داد که‌ مواد پروتئینی‌مختلف‌ آثار متفاوتی‌ بر طول‌ عمر زنبورهای‌ کارگر داشتند، به طوری که‌ مکمل‌ گلوتن‌ گندم‌ و جانشین‌ سویا به ترتیب‌ بیشترین‌ (58/60 روز) و کمترین‌ (53/10 روز ) طول‌ عمر زنبورهای‌ کارگر را به‌ همراه‌ داشتند. مقدار مصرف‌ غذا در تیمارهای‌ مختلف‌ مرحله‌ انکوباتور تفاوت‌ معنی‌داری‌ نشان‌ نداد ( 05/0 <P). بیشترین ‌درصد ماده‌ خشک‌ لاشه‌ زنبورهای‌ کارگر مربوط به‌ تیمار سویا (34 درصد) و کمترین‌ آن‌ مربوط به‌ تیمار مکمل‌ مخمر (54/31 درصد ) بود، که‌ با هم‌ تفاوت‌ معنی‌داری‌ نشان‌ دادند ( 05/0 >P). بیشترین‌ درصد پروتئین‌ لاشه‌ مربوط به‌ تیمار مکمل‌ گلوتن‌ گندم‌ (57/22 درصد )‌ و کمترین‌ آن‌ مربوط به‌ تیمار مکمل‌ مخمر (01/20 درصد ) بود‌. هم‌چنین،‌ بیشترین‌ درصد چربی‌ لاشه‌ در‌ تیمار مکمل‌ سویا (75/4 درصد ) وکمترین‌ آن‌ در‌ مکمل‌ گلوتن‌ گندم‌ (84/3 درصد ) دیده شد. نتایج‌ نشان‌ داد که‌ می‌توان‌ از موادی‌ نظیر پودر سویا، کنجاله‌ سویا، گلوتن‌ گندم‌ و مخمر نانوایی‌ در تهیه‌ کیک‌های‌ جانشین‌ و مکمل‌ گرده‌ گل در تغذیه‌ زنبورعسل‌ استفاده‌ کرد. In order to study the effects of different protein feeds on honey bees (<em>Apis mellifera</em> L), experiments were conducted in a completely randomized block design with 15 treatments and 4 replicates. The nutritional effects of different treatments on caged bees were studied through recording half-life time (50% mortality). Pollen substitutes were soybean flour, soybean meal, bread yeast, wheat gluten, soybean flour + soybean meal, soybean flour + bread yeast, soybean flour + wheat gluten, soybean meal + wheat gluten, and wheat gluten + bread yeast. Pollen supplements were wheat gluten + pollen , soybean flour + pollen, soybean meal + pollen, bread yeast + pollen and two controls as pollen and honey. The nutritional effects of different protein sources provided by pollen substitutes and supplements were recorded on the amount of carcass protein and fatbody of honey bee workers in experimental colonies. The wheat gluten supplement and the soybean substitute showed the longest (60.58 days) and the shortest (10.53 days) half-life time of worker bees, respectively. The amount of food consumption in different treatments was not significantly different (P>0.05). The greatest DM of worker bees (dry matter of carcass) was related to soybean (34%) and the least related to yeast supplement (31.54%), which were significantly different (P<0.05). The highest carcass protein belonged to wheat gluten supplement (22.57%) and the lowest was related to yeast supplement (20.01%). The greatest carcass fat was related to soybean supplement (4.75%) and the lowest to wheat gluten supplement (3.84%). Results of the present experiments showed that soybean flour, soybean meal, wheat gluten and bread yeast can be used in pollen supplement and substitute cakes. تغذیه زنبور عسل،‌ مکمل گرده گل، جانشین گرده کل، طول عمر، پروتئین لاشه، چربی لاشه، Apis mellifera L Honey bee nutrition, Pollen supplement, Pollen substitutes, Longevity, Carcass protein and fatbody, Apis mellifera L. 149 158 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-2-181&slc_lang=fa&sid=1 A. R. Abbasian علیرضا عباسیان Yes R. Ebadi رحیم عبادی No