fa واسنجی آب‌شویی نیترات و نوسانات سطح ایستابی در زمین‌های شالیزاری با استفاده از نرم‌افزار DRAINMOD-N عمومی Ggeneral پژوهشي Research کودهای شیمیایی مورد استفاده در کشاورزی از منابع آلاینده محیط زیست مانند منابع آب زیرزمینی و خاک هستند. شناخت عوامل مؤثر بر حرکت آب و نمک‌ها در نیم‌رخ خاک کمک مؤثری در مدیریت منابع آب و کاهش آب‌شویی نمک‌ها از ناحیه ریشه می‌نماید. در این پژوهش برای شبیه‌سازی و ارزیابی سطح ایستابی و انتقال نیترات با داده‌های یک مزرعه برنج از نرم‌افزار DRAINMOD-N استفاده شد. برای ارزیابی کارآیی این نرم‌افزار، یکی از قطعه‌های زراعی مجهز به سیستم زه‌کش سطحی در منطقه محمود آباد (مازندران)، سطح ایستابی و غلظت نیترات در آب زیرزمینی به مدت 4 ماه (خرداد الی شهریور) در سال 1387 اندازه‌گیری شد. بافت خاک قطعه زراعی رس سیلتی بود. هم‌چنین از 160 کیلوگرم در هکتار اوره طی دو مرحله استفاده شد. نرم‌افزار با تغییر ضرایب معدنی شدن و دنیتریفیکاسیون در دامنه مقادیر پیشنهاد شده از سوی دیگر پژوهشگران واسنجی شده و برای شرایط واقعی اجرا شد. نتایج نشان داد که تغییرات سطح ایستابی و غلظت نیترات در زیر منطقه ریشه در اکثر مواقع به خوبی توسط نرم‌افزار برآورد گردید و از هماهنگی نسبی خوبی با شرایط مزرعه برخوردار است. کارآیی نرم‌افزار در پیش‌بینی سطح آب زیرزمینی منطقه ریشه 84/0 و غلظت نیترات 97/0 به-دست آمد. نتایج این پژوهش نشان داد که نرم‌افزار DRAINMOD-N برای شبیه‌سازی مدیریت سطح ایستابی و غلظت نیترات تحت شرایط اقلیمی منطقه محمودآباد (مازندران) می‌تواند مفید باشد. به‌عبارت دیگر این نرم‌افزار به‌عنوان ابزار مدیریتی برای کاهش و جلوگیری از مسائل و دشواری‌های زیست محیطی نیترات در مناطق شالی‌کاری قابل استفاده است. Fertilizers in agriculture are potential sources of environmental pollution, especially in ground water quality and soil resources. Studying factors effective in water and nutrient transport through soil profile is helpful for nutrient management to minimize adverse impacts on environment and nitrate leaching below the root zone. In this study, the ground water level and nitrate leaching transportation below the root zone were measured in a paddy rice field and the data were simulated with the DRAINMOD-N model. For evaluating DRAINMOD-N software in a paddy rice field under surface drainage in Mazandaran, the ground water level and nitrate transportation were measured during four months (June, July, August and September) in 2008. The DRAINMOD-N model was calibrated by adjusting nitrification and denitrification rate constants to reach the best fit between measured and predicted data. Results indicate that predicted ground water level and nitrate concentration by model were significant at one percent level. The statistical comparison was done by model efficiency (EF) 0.84 for estimation of ground water level and 0.97 for estimation of nitrate concentration, respectively. The DRAINMOD-N model can be used as a tool to manage environmental pollution of nitrate in paddy rice fields. زمین‌های شالیزاری، سطح ایستابی، نیترات، DRAINMOD-N، معدنی شدن، دنیتریفیکاسیون Paddy rice fields, Ground water level, Nitrate, DRAINMOD-N, Nitrification, Denitrification. 49 60 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-907-1&slc_lang=fa&sid=1 H. Zare Abyaneh حمید زارع ابیانه zareabyaneh@gmail.com Yes H.Noori حدیثه نوری No A.M.Liaghat عبدالمجید لیاقت No V.Karimi ولی الله کریمی No H.Noori حمیده نوری No