fa نقش پوشش گلسنگ در حفاظت خاک‌های لسی شمال استان گلستان از دیدگاه فیزیکوشیمیایی و میکرومورفولوژیکی عمومی Ggeneral پژوهشي Research پوشش‌های بیولوژیکی سطح خاک مانند گلسنگ‌ها نقش‌های بسیار بحرانی در پایداری خاک و ممانعت از فرسایش بر عهده دارند. لذا به منظور مطالعه تأثیر پوشش بیولوژیک گلسنگ بر پایداری خاکدانه‌ها و حفاظت خاک، تپه‌های لسی پوشیده از گلسنگ و بدون پوشش در شمال استان گلستان انتخاب گردید. پنج نمونه از عمق صفر تا 5 سانتی‌متری خاک هر دو ناحیه برای آنالیزهای فیزیکوشیمیایی برداشته شد. تعدادی خاک دست نخورده نیز به منظور مطالعات میکرومورفولوژیکی نمونه‌برداری گردید. تجزیه خاک منطقه نشان داد میزان کربن آلی خاک در اراضی تحت پوشش گلسنگ به میزان قابل توجهی در مقایسه با خاک بدون پوشش افزایش یافته است. میانگین وزنی قطر خاکدانه‌ها نیز نزدیک به سه برابر افزایش پیدا کرده است. رشته‌های هیف قارچی و پلی‌ساکاریدهای ترشح شده از گلسنگ با پیوند ذرات خاک به یکدیگر سبب افزایش اندازه خاکدانه‌ها می‌شوند. مطالعه میکرومورفولوژیکی مقاطع نازک نشان داد خاک‌های بدون پوشش دارای ساختمان ضعیف و متراکم بوده ولی خاک‌های تحت پوشش گلسنگ ساختمان دانه‌ای متخلخل و هم‌چنین بلوکی زاویه‌دار با جداشدگی خوب همراه با سهم بالایی از حفرات را دارا هستند. به دلیل تأثیر گلسنگ در حرکت رو به بالای کربنات کلسیم، بی- فابریک کریستالیتیک در لایه سطحی خاک و بی- فابریک لکه‌ای در بخش زیرین آن به وجود آمده است. بقایا و فضولات موجودات خاکزی از رایج‌ترین پدوفیچرها در خاک‌های پوشیده از گلسنگ می‌باشند Biological soil covers such as lichens have critical roles in soil stability and prevention of erosion. In order to study the effect of lichen biological covers on aggregate stability and soil conservation, loess hills covered with lichen and uncovered ones were selected in Northern Golestan Province. Five samples were taken from the depth 0 to 5 cm of both two areas for physico-chemical analyses. The undisturbed soil samples were taken for micromorphological studies, too. Analyses of soils revealed that soil organic carbon content increased markedly, compared to uncovered soils. Mean weight diameter also increased about three folds in soils covered with lichen. Fungal hyphae and polysaccharides excretions bind soil particles together and increase size of aggregates. Micromorphological study of thin sections showed that uncovered soils had a weak and massive structure, but soils covered with lichen had a crumb granular and also well -separated angular block and higher proportion of voids. Due to the effect of lichen on upward movement of calcium carbonate, crystallitic b-fabric appeared in the surface layer of covered soils and speckled b-fabric underneath. Excremental pedofeatures are the most common pedofeatures in the covered soils. گلسنگ، پایداری خاکدانه‌ها، حفاظت خاک، میکرومورفولوژی، لس Lichen, Aggregate stability, Soil conservation, Micromorphology, Loess. 91 100 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-389-2&slc_lang=fa&sid=1 M. Ajami محمد عجمی m_ajami2004@yahoo.com Yes F. Khormali فرهاد خرمالی No