fa کارآیی هشت مدل ریاضی در توصیف اندازه‌ ذرات در برخی خاک‏های استان چهارمحال و بختیاری عمومی Ggeneral پژوهشي Research انتخاب مناسب‌ترین مدل توزیع اندازه‌ ذرات خاک PSD)) به منظور تخمین دقیق‌تر خواص رطوبتی و هیدرولیکی خاک حائز اهمیت است. در این ارتباط تاکنون، انواع مختلفی از مدل‌های ریاضی PSD ارائه شده است. هدف از این پژوهش مقایسه‌ برازش هشت مدل PSD (فردلاند، گمپرتز، ون‌گنوختن، جیکی، لگاریتمی، نمایی، لگاریتمی- نمایی و فراکتال) به توزیع اندازه‌ ذرات در 71 نمونه‌ خاک از دو شهرستان لردگان و سامان استان چهارمحال و بختیاری است. ضریب تعیین ( ) و معیار آکائیکه ( ) برای مقایسه‌ دقت و کیفیت برازش مدل‌های PSD به داده‌های آزمایشگاهی مورد استفاده قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که مدل فردلاند، بهترین مدل برای توصیف PSD در کلاس‌های بافت لوم سیلتی، لوم رس سیلتی، رس سیلتی و لوم شنی است. سه مدل فراکتال، نمایی و لگاریتمی- نمایی که در کلاس‌های بافت لوم سیلتی، لوم رس سیلتی و رس سیلتی ضعیف‌ترین برازش را داشتند، ولی بهترین برازش را برای بافت لوم شنی نشان دادند. برازش دو مدل فردلاند و گمپرتز در توصیف PSD با بالا رفتن درصد رس و سیلت نمونه‌های خاک (به ترتیب از 25 و 40 درصد) بهبود یافت، برازش سه مدل‌ فراکتال، نمایی و لگاریتمی- نمایی با افزایش مقدار شن افزایش یافت. رابطه معکوسی بین برازش مدل فراکتالی با مقدار سیلت نمونه‌های خاک دیده شد. Selecting an appropriate particle size distribution (PSD) model for a particular soil may be important for a precise estimation of soil hydraulic properties. Various models have been proposed for describing soil PSDs. The objective of this study was to compare the quality of fitting of eight PSD models (Fredlund, Gompertz, van Genuchten, Jaki, Logarithmic, Exponential, Logarithmic-Exponential and Fractal) in 71 soil samples collected from Lordegan and Saman in Charmahal-va-Bakhtiari province, Iran. Coefficient of determination ( ) and Akaike’s information criterion ( ) were used to compare the goodness-of-fit of the models to the experimental data. Results showed that Fredlund model is best for describing PSD of silt loam, silty clay loam, silty clay and sandy loam soil textures. While Fractal, Exponential and Logarithmic-Exponential models produced the poorest-fit in silt loam, silty clay loam and silty clay, they had the best performance in sandy loam texture. The performance of Fredlund and Gompertz models improved with an increase in clay and silt content from 25 and 40 percentage, respectively. The performance of Fractal, Exponential and Logarithmic-Exponential models improved by increasing the sand content. Reverse correlation was observed between silt content and the performance of the Fractal model. توزیع اندازه‌ ذرات خاک، مدل‌های توصیف PSD، مدل فردلاند، بافت خاک Particle size distribution, PSD models, Fredlund model, Soil texture. 63 75 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1918-1&slc_lang=fa&sid=1 E. Nabizadeh الهام نبی‌زاده elham.nabizadeh@gmail.com Yes H. Beigi Harchegani حبیب الله بیگی هرچگانی No