fa تأثیر روش‌های خاک‌ورزی بر ویژگی‌های فیزیکی خاک و عملکرد گندم آبی عمومی Ggeneral پژوهشي Research خاک‌ورزی عمیق اگر به طور مناسب انجام شود، می‌تواند آثار منفی تراکم خاک را کاهش دهد. هدف از این تحقیق، تعیین اثر کاربرد ادوات خاک‌ورزی عمیق بر ویژگی‌های فیزیکی خاک و عملکرد گندم بود. بنابراین، آزمایشی در سال زراعی86-1385 در ایستگاه تحقیقاتی تجرک مرکز تحقیقات کشاورزی همدان در خاکی با کلاس بافتی لومی رسی انجام شد. در این پژوهش از چهار روش خاک‌ورزی (1- نیمه زیرشکن تا عمق30سانتی‌متر+ خاک‌ورزی مرسوم (شخم با گاوآهن برگرداندار+ دیسک)؛ 2- زیرشکن به عمق 50 سانتی‌متر+ خاک‌ورزی مرسوم؛ 3- شخم با گاوآهن مرکب (قلمی+ غلطک) به عمق30 سانتی‌متر؛ 4- تیمار شاهد (شخم با گاوآهن برگرداندار به عمق 30-25 سانتی‌متر+ دیسک) استفاده شد. این تحقیق به صورت طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. قبل و بعد از اعمال روش‌های مختلف خاک‌ورزی، پارامترهای مقاومت خاک (شاخص مخروطی)، جرم ویژه ظاهری خاک و سرعت نفوذ پایه آب به خاک اندازه‌گیری شد. هم‌چنین قبل از برداشت، اجزای عملکرد گندم شامل (تعداد بوته در متر مربع، تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه) اندازه‌گیری و محاسبه شد. هم‌چنین در پایان با برداشت10 متر مربع از هر پلات، عملکرد بیولوژیکی (دانه+کاه) و عملکرد دانه محاسبه شد. نتایج نشان داد که اثر روش‌های مختلف خاک‌ورزی بر مقاومت خاک معنی‌دار نبود. روش‌های مختلف خاک‌ورزی تأثیر معنی‌دار بر سرعت نفوذ آب به خاک و جرم ویژه ظاهری خاک داشتند. روش‌های خاک‌ورزی عمیق باعث افزایش سرعت نفوذ آب در خاک و کاهش جرم ویژه ظاهری خاک شدند. روش‌های مختلف خاک‌ورزی تأثیر معنی‌دار بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم نداشتند. ممکن است نتیجه گرفت که در مزارعی که به طور کامل آبیاری می‌شوند، زیرشکن‌زنی تأثیری در افزایش عملکرد نداشته باشد. بنابراین با توجه به نتایج و در صورت وجود لایه متراکم تا عمق30 سانتی‌متری مشابه آزمایش حاضر، استفاده از گاوآهن مرکب (قلمی+ غلطک) به دلیل اقتصادی (مصرف سوخت کمتر و ظرفیت مزرعه‌ای بیشتر) جهت تهیه زمین گندم آبی توصیه می‌شود Performance of proper deep tillage can reduce negative effects of soil compaction. The objectives of the research were to determine the effects of deep tillage application on soil physical properties and wheat yield. Therefore, in 2006-2007 an experiment was conducted at Tajarak Agricultural Research Station of Hamedan on a soil with clay loam texture. In this research, four tillage methods were used. These methods were: 1) subsoiling with 30cm soil depth + conventional tillage (moldboard plowing) 2) subsoiling with 50cm soil depth + conventional tillage, 3) plowing by combined plow (chisel plow + roller) with 30cm soil depth and 4) conventional tillage (plowing by moldboard plow to 25-30cm soil depth). Randomized complete block design with four treatments and replications was used to analyze data and compare the treatment means. Before and after the application of the tillage treatments, parameters of cone index, bulk density and infiltration rate were measured in soil. Also before yield harvesting, components of yield (grain number in panicle, panicle number in plant and 1000 grain weight) were measured. To measure grain yield in experimental plots, in each plot ten square meter area from the yield was harvested. Result indicated that effect of different tillage treatment on soil resistance was not significant. Effect of deep tillage methods on bulk density and infiltration rate was significant. Deep tillage methods increased water infiltration rate in the soil and decreased soil bulk density. Effect of different deep tillage methods on wheat yield was not significant. However, application of chisel plow increased the wheat yield by 25%. It may be concluded the subsoiling treatment does not affect the crop yield in intensive and fully irrigated field condition. The results of this study indicated that if there is a compacted layer at 30cm soil depth, and with the same climate and soil as those in the experimental site, the application of chisel plow due to economical consideration (low fuel consumption and high field efficiency) can be recommended for soil preparation and cultivation of irrigated wheat. خاک‌ورزی عمیق، خواص فیزیکی خاک، زیرشکن‌زنی، گندم آبی Deep Tillage, Soil physical properties, Subsoiling, Irrigated wheat. 115 124 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1913-1&slc_lang=fa&sid=1 A. Heydari احمد حیدری heidari299@yahoo.com Yes