fa پاسخ چهار دورگه ذرت به کمبود آهن و روی در محلول غذایی در شرایط کشت بدون خاک، I:‌ رشد گیاه و ویژگی‌های فلورسانس کلروفیل برگ عمومی Ggeneral پژوهشي Research ویژگی‌های فلورسانس کلروفیل برگ و رشد چهار دورگه ذرت شامل دو دورگه ذرت شیرین (Zea mays L. cv. Saccharata) سینگل کراس کرج 403 و 404 و دو دورگه ذرت دانه‌ای (Zea mays L.) سینگل کراس 500 و 700 در دو سطح آهن شامل 5 و 50 میکرو-مولار از منبع FeEDTA و دو سطح روی شامل صفر و 2 میکرومولار از منبع سولفات روی در محلول غذایی بررسی شد. این مطالعه به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در پاییز سال 1385 در گلخانه تحقیقاتی مرکز پژوهشی کشت بدون خاک دانشگاه صنعتی اصفهان در محیط هیدروپونیک انجام شد. نتایج نشان داد که افزایش غلظت آهن محلول غذایی از 5 به 50 میکرومولار، مقادیر فلورسانس کمینه (F0)، فلورسانس بیشینه (Fm) و کارایی کوانتومی فتوسیستم II (Fv/Fm) را به ترتیب حدود 48٪، 96٪ و 123٪ افزایش داد. این مقادیر هم‌چنین تحت تأثیر نوع نژادگان مورد مطالعه بود به گونه‌ای که بین آنها از نظر F0 و Fv/Fm در سطح احتمال 1٪ و از نظر Fm در سطح احتمال 5٪ تفاوت معنی‌دار دیده شد. کمبود آهن به شکل معنی‌داری (05/0P<) وزن خشک ریشه دورگه‌های مورد مطالعه را کاهش داد. هم‌چنین کمبود روی منجر به کاهش معنی‌دار وزن خشک ریشه دورگه‌های 500 و 403 شد در حالی که تفاوت معنی‌داری در مورد دورگه‌های 700 و 404 مشاهده نگردید. نتایج این مطالعه نشان داد که تحمل به کمبود آهن و روی در دورگه‌های مورد مطالعه تفاوت چشمگیری داشت. بر اساس نتایج به دست آمده از ویژگی‌های رشد و فلورسانس کلروفیل برگ دورگه‌های مورد مطالعه، دو دورگه ذرت دانه‌ای به کمبود آهن و روی در محلول غذایی متحمل‌تر از دو دورگه ذرت شیرین بودند. به نظر می‌رسد که ویژگی‌های فلورسانس کلروفیل بتواند به عنوان یک شاخص مناسب در غربال دورگه‌های متحمل به کمبود روی و به ویژه کمبود آهن مورد استفاده قرار گیرد The growth and fluorescence parameters of chlorophyll in four corn hybrids including two sweet (K.S.C. 403 and K.S.C. 404) and two grain hybrids (S.C. 500 and S.C. 700) were evaluated in response to Fe and Zn nutrition in a nutrient solution culture. This study was conducted in a randomized complete block design with a factorial arrangement with three replications at the Soilless Culture Research Center (SCRC). Corn hybrids were exposed to two Fe levels (5 and 50 µM Fe in the form of FeEDTA) and two Zn levels (0 and 2 µM Zn in the form of ZnSO4). Increasing Fe concentration in the nutrient solution increased F0, Fm, and Fv/Fm values by 48, 96, and 123%, respectively. The fluorescence parameters of chlorophyll were affected by corn hybrid and there were significant differences in F0 and Fv/Fm at 1% level and Fm at 5% probability level among the studied hybrids. Iron deficiency significantly (P<0.05) reduced the root dry weight of all the studied hybrids. Zinc deficiency resulted in a significant decrease in the root dry weight of H403 and H500 hybrids while no significant decrease was found in the root dry weight of the H404 and H700 hybrids under Zn condition. The results showed that corn hybrids varied significantly in their tolerance to Fe and Zn deficiency. Based on the results of plant growth and fluorescence parameters of chlorophyll, the studied grain corn hybrids were more tolerant to Fe and Zn deficiency conditions in comparison with sweet corn hybrids. It seems fluorescence parameters of chlorophyll might be suitable parameters to screen corn hybrids in their tolerance to Zn and particularly Fe deficiency condition. فلورسانس کلروفیل، دورگه ذرت، روی، آهن، محلول غذایی Chlorophyll fluorescence, Corn hybrids, Zinc, Iron; Nutrient solution. 159 168 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-571-2&slc_lang=fa&sid=1 H.R. Eshghizade حمید رضا عشقی زاده hamid.eshghizadeh@gmail.com Yes A.H. Khoshgoftarmanesh امیرحسین خوشگفتارمنش No P. Ehsanzadeh پرویز احسان‌زاده No M. Kafi محمد کافی No