fa تأثیر کربنات کلسیم و گچ بر عملکرد، اجزای عملکرد، جذب آهن، مس و روی ذرت (Zea mays) در دو بافت خاک عمومی Ggeneral پژوهشي Research خاک‌های آهکی و گچی، عواملی محدودکننده برای جذب برخی عناصر غذایی توسط گیاه و تولید محصول هستند. اغلب خاک‌ در ایران آهکی و گچی می‌باشند. بنابراین هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر کربنات کلسیم و گچ بر قابلیت جذب برخی عناصر غذایی و رشد گیاه ذرت بود. این مطالعه در گلخانه تحقیقاتی دانشگاه ولی عصر (عج) رفسنجان انجام شد. تیمارها به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با 3 تکرار اعمال شدند. تیمارها شامل کربنات کلسیم در سه سطح (صفر، 20 و 40 گرم در صد گرم خاک)، گچ در سه سطح (صفر، 15 و 30 گرم در صد گرم خاک) و بافت خاک در دو سطح (شن و لوم رسی سیلتی) بود. نتایج نشان داد که افزایش مقدار کربنات کلسیم به هر دو نوع بافت خاک در بالاترین سطح موجب کاهش معنی‌دار سطح برگ (80 و 15 درصد کاهش به‌ترتیب برای بافت شنی و لوم رسی سیلتی)، وزن خشک (70 و 14 درصد کاهش به‌ترتیب برای بافت شنی و لوم رسی سیلتی)، ارتفاع گیاه (شیب 7/0- برای خاک شنی و 15/0- برای خاک ریزبافت)، جذب آهن (شیب 67/9- برای خاک شنی و 3/11- برای خاک ریزبافت) و روی (شیب 24/0- برای خاک شنی و 1- برای خاک ریزبافت) اندام هوایی شد، ولی تأثیر معنی‌داری بر جذب مس اندام هوایی نداشت. افزایش مقدار گچ به خاک شنی، باعث کاهش معنی‌دار سطح برگ (80 درصد کاهش)، وزن خشک (62 درصد کاهش) و جذب مس اندام هوایی (شیب 93/1-) شد، ولی اثر معنی‌داری بر ارتفاع و جذب روی اندام هوایی نداشت. کاربرد گچ، جذب آهن اندام هوایی در خاک ریز‌بافت را به‌طور معنی‌داری کاهش داد (شیب 86/24-)، در صورتی که بر جذب آن در خاک درشت بافت اثر معنی‌داری نداشت. Calcareous and gypsiferous soils are restricting factors for uptake of some plant nutrient elements and plant production. Most soils in Iran are calcareous and gypsiferous. Therefore, the aim of this study was the evaluation of calcium carbonate (Caco3) and gypsum effect on availability of some nutrients and corn growth. This study was conducted in a greenhouse at Vli-e-Asr University of Rafsanjan. Treatments were arranged in a factorial manner as a completely randomized design with three replications. Treatments were three levels of Caco3 (0, 20 and 40 g/100g soil), gypsum at three levels (0, 15 and 30 g/100g soil) and two soil textures (Sand and Silt clay loam). Results indicate that irrespective of soil texture, Caco3 application significantly decreased leaf area (by 80% and 15% for sand and silty clay loam texture, respectively), dry weight (by 80% and 15% respectively), plant height (regressed on Caco3 percentage by slopes -0.7 and -0.15 for sand and silty clay loam respectively), and shoot Fe (-9.67 and -11.3) and Zn (-0.24 and -1) uptake, but had no significant effect on shoot Cu uptake. In sandy soil, application of gypsum, significantly decreased leaf area (80%), dry weight (62%), and shoot Cu uptake (slope= -1.93), but had no significant effect on plant height and shoot Zn uptake. Gypsum application significantly reduced shoot Fe uptake (slope= -24.86) in fine textured soil, but it had no significant effect in coarse textured soil. کربنات کلسیم، گچ، بافت خاک، عناصر غذایی، ذرت Calcium carbonate, Gypsum, Soil texture, Nutrients, Corn. 171 181 http://jstnar.iut.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-742-3&slc_lang=fa&sid=1 M. Ansari Azabadi مهدی انصاری عزآبادی shirani379@yahoo.com Yes H.Shirani حسین شیرانی No H. Dashti حسین دشتی No A. Tajabadipur احمد تاج‌آبادی‌پور No